Dołącz do czytelników
Brak wyników

Terapia behawioralna

29 marca 2018

NR 4 (Marzec 2018)

Praca z psem nadpobudliwym
skuteczne wyciszanie

0 62

Nadpobudliwość to bardzo niejednoznaczne określenie zaburzenia behawioralnego. Może mieć różnorakie podłoże – zarówno genetyczne, jak i wyuczone. Pojęcie to jest ściśle związane z pojęciem pobudliwości. Przejawia się wzmożoną aktywnością psychoruchową, nadwrażliwością, przesadnymi reakcjami na bodźce, nawet te o znikomym natężeniu, oraz problemem z habituacją. Psy nadpobudliwe mają problem z odpoczynkiem i wejściem w stan odprężenia.
 

U psów nadpobudliwych często można zaobserwować nieprawidłowości w budżecie czasu. Warto zaproponować opiekunowi notowanie czasu aktywności i odpoczynku psa, a także zwrócić uwagę, czy pies normalnie przesypia noce. Tworząc etogram psa, można z niego wyczytać wiele nieprawidłowości – nadmierne zachowania pielęgnacyjne (grooming), wylizywanie, łapanie ogona i wiele innych.

Pojęcie potrzeby a nadpobudliwość

Najczęstszą przyczyną problemów z nadpobudliwością u psa jest nieznajomość jego potrzeb. Jest wiele ras stworzonych do ciężkiej, długotrwałej pracy. Takie psy są przystosowane do intensywnych działań, zmuszających je do aktywności psychicznej i fizycznej. Głównym błędem, prowadzącym do niezrozumienia psich potrzeb, jest ich antropomorfizacja. Dlatego dla każdego psa warto stworzyć jego osobistą „piramidę potrzeb” (rys. 1), opartą na piramidzie Maslowa1–3. Dwie potrzeby leżące u podstaw, czyli potrzeby natury fizjologicznej i bezpieczeństwa, są niezbędne u wszystkich gatunków. Kolejne są już cechami gatunkowymi, rasowymi i osobniczymi. U psów, jako zwierząt stadnych, na trzecim miejscu będą potrzeby socjalne. Kolejne będą ściśle związane już z rasą i cechami osobniczymi. U wielu ras znaczącą pozycję będą zajmowały takie potrzeby jak: zaganianie, polowanie, żucie, chwytanie i rozszarpywanie. Są to głównie elementy łańcucha łowieckiego psa, które były wzmacniane u poszczególnych ras. I tak np. wiedząc, że pies rasy siberian husky był stworzony do pracy w zaprzęgu, zaś w momencie, kiedy nie był potrzebny, musiał sam sobie upolować zdobycz, możemy być pewni, że ta rasa będzie cechowała się potrzebą znacznego ruchu i stymulacji ze strony środowiska, a także bardzo dużym instynktem łowieckim. Jack russell terrier zaś miał niegdyś bardzo trudne zadanie – polowanie na szczury. Aby być w tym dobrym, musiał się charakteryzować niebywałą czujnością i szybkością, a także silnie zaznaczonym ostatnim elementem łańcucha łowieckiego – zagryzaniem. Łańcuch łowiecki psa jest bardzo długi, składa się z wielu ważnych elementów (rys. 2). U różnych ras poszczególne elementy łańcucha były wzmacniane lub wyciszane. Obecnie u naszych psów domowych wygląda to nieco inaczej (rys. 3), co nie znaczy, że ich potrzeby się zmieniły. Dlatego biorąc tego typu rasę, należy mieć na uwadze jej użytkowość.

 

 

Przygotowanie programu terapeutycznego 

Nie ma jednego uniwersalnego antidotum na nadpobudliwość. Na pewno jednak w pierwszym kroku należy wyeliminować ewentualne podłoże fizjologiczne. Następnie trzeba skupić się na przyczynie i wyeliminować wszystkie elementy mogące wpływać na tę przypadłość, a przede wszystkim zabezpieczyć wszystkie potrzeby psa. Terapia nadpobudliwości jest długotrwałym i złożonym procesem. W celu nauki psa habituacji i odpoczynku należy dobrać odpowiedni zestaw ćwiczeń i manipulacji środowiskowych, tworząc cały program terapeutyczny dostosowany do danego przypadku. Pamiętajmy, że w pierwszej kolejności należy zapewnić psu możliwość zaspokojenia wszystkich potrzeb, co jest pierwszym, kluczowym elementem terapii. Oto kilka przykładowych elementów programu terapeutycznego:

  • Odwrażliwianie – jest to stopniowe wystawianie psa na działanie bodźca wyzwalającego reakcję. Przy odwrażliwianiu bardzo ważne jest, aby każdy następny krok robić tylko wtedy, gdy zwierzę czuje się zupełnie komfortowo na obecnym etapie4.
  • Przeciwwarunkowanie – ma na celu zastąpienie nieprzyjemnej reakcji emocjonalnej na bodziec reakcją przyjemną.

Odwrażliwianie z przeciwwarunkowaniem najczęściej są stosowane jednocześnie. Jest to najlepsza metoda w terapii lęku, jednak sprawdza się także w pracy z psem nadpobudliwym w celu wzmocnienia procesu habituacji. Wystawiamy p...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Animal Expert"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • Zniżki na konferencje i szkolenia
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy