Dołącz do czytelników
Brak wyników

Terapia behawioralna

8 marca 2018

NR 3 (Styczeń 2018)

Zaburzenia separacyjne u kotów

0 101

Lęk separacyjny – lub, mówiąc bardziej precyzyjnie, zespół zaburzeń separacyjnych – to zjawisko dość dobrze znane i szczegółowo opisane, ale w odniesieniu do psów. Natomiast właściciele kotów z ogromnym zdumieniem i niedowierzaniem przyjmują informację, że ich kot cierpi właśnie z powodu zaburzeń separacyjnych.

Niszczenie przedmiotów, mebli i ubrań, wycie, szczekanie oraz defekacja i oddawanie moczu podczas nieobecności opiekuna to najczęściej zgłaszane niepożądane zachowania psów. Nie zawsze są one spowodowane przez strach czy panikę – bywa, że u ich podstawy leżą niepokój, frustracja, niezadowolenie lub nuda. Ponieważ, niestety, nie jest to zjawisko rzadkie wśród psów, ich opiekunowie często posiadają podstawową wiedzę na ten temat – w przeciwieństwie do właścicieli kotów.

Definicja

Czym jest zespół zaburzeń separacyjnych (ang. Separation Anxiety Syndrome – SAS), czyli w skrócie ZZS? Według definicji, jest to zespół reakcji emocjonalnych, behawioralnych i fizjologicznych wywołanych przez oddzielenie od ulubionego towarzysza, obiektu przywiązania. Mogą one różnić się natężeniem oraz obrazem klinicznym. Ich objawy oraz intensywność zależą od indywidualnych doświadczeń, wrodzonej emocjonalności, stopnia przywiązania, a część objawów może być obserwowana po powrocie opiekuna do domu (oddawanie moczu, agresja). Przyczyną zaburzeń separacyjnych może być czasowa lub stała utrata obiektu przywiązania w sytuacjach takich jak pozostawienie na stałe lub czasowo w schronisku, pobyt w szpitalu dla zwierząt czy hoteliku, ale też pozostawienie zwierzęcia samego w domu, co nie jest rzadką praktyką. Pojawienie się zaburzeń separacyjnych może być spowodowane również zmianą rutyny dnia, związaną np. ze zmianą pracy opiekuna i dłuższym przebywaniem poza domem. Częste są również przypadki pojawienia się ZZS po utracie zwierzęcia będącego ulubionym towarzyszem.

Badania zachowań

Zespół zaburzeń separacyjnych rozpoznano u gatunków społecznych, takich jak ptaki, psy, konie, świnie, owce, ludzie, ssaki morskie… A u kotów? Ponieważ kluczem do zrozumienia i badania tego typu zachowań jest zagadnienie społeczności, a koty przez długi czas uważane były za zwierzęta aspołeczne lub nawet antyspołeczne, nie badano ich zachowań społecznych ani umiejętności i stopnia tworzenia więzi. W związku z tym nie zakładano nawet, że to zjawisko może ich dotyczyć. Przez lata pokutował pogląd, że koty to samotnicy przywiązujący się raczej do miejsca niż do ludzi, niezdolni do okazywania przywiązania i emocji. Na formowanie tych opinii wpływ miały obserwacje, porównania z psami, a także brak badań naukowych czy nawet podstawowej wiedzy. Różnice etologiczne pomiędzy tymi dwoma gatunkami, a zwłaszcza samowystarczalność kota pod względem zdobywania pożywienia, oraz bardziej złożone, a przez to mniej zrozumiałe zachowania społeczne przez długi czas utrwalały to powszechne przekonanie.

Jedną z pierwszych prób mającą na celu zmianę tego stanu rzeczy było badanie przeprowadzone w roku 2001 przez dr Stefanie Schwartz, których celem było sprawdzenie, czy zaburzenia separacyjne w ogóle u kotów występują, a jeśli tak, to jakiego są one typu, z jaką częstotliwością się pojawiają i jakie jest ich natężenie. Wyniki tego badania przybliżyły to zagadnienie i spowodowały rosnące zainteresowanie tym tematem.

 

Opis badania

Badanie obejmowało historię medyczną kotów ocenianych podczas wizyt domowych w latach 1991–2000. Dokładnej analizie poddano przypadki, w których koty prezentowały zachowania typowe dla psów z ZZS i kiedy jasne było, że zachowania te związane są z separacją od obiektu przywiązania. Problemowe zachowania oraz ich podłoże społeczne analizowano w kontekście płci, rasy, zdolności do reprodukcji (kastracja) i wieku. W badaniu wzięło udział 716 kotów (412 wykastrowanych samców, 288 wysterylizowanych kotek, 12 niekastrowanych kocurów i cztery niesterylizowane kotki). Wykluczono medyczne podłoże problemu. Oceniano zachowania problematyczne, biorąc pod uwagę sześć głównych kategorii zachowań towarzyszących ZZS: załatwianie potrzeb fizjologicznych w niewłaściwych miejscach, wokalizacja, niszczenie, samookaleczanie, zachowania agresywne i inne (wymioty, brak apetytu). Badania wykazały, że najczęstszym problemem u kotów, u których stwierdzono ZZS, było zanieczyszczanie domu. Defekacja występowała częściej u sterylizowanych kotek niż u kastrowanych kocurów, a 75% kotów oddających mocz pod nieobecność właścicieli robiło to na łóżko. Drugim w kolejności problemem okazała się nadmierna lub ciągła wokalizacja. Niszczenie z kolei pojawiło się u kastrowanych kocurów, natomiast nie wystąpiło u kotek. Samookaleczanie, czyli nadmierne lizanie o podłożu psychogennym i/lub kompulsywne oraz gryzienie ogona, było częstsze u kotek niż u kocurów. Agresja nie występuje u kotów w takim wymiarze jak u psów. Badania potwierdziły również, że koty posiadają repertuar zachowań i gestów zmniejszających dystans (afiliacyjnych) oraz że wchodzą w związki z ulubionymi ludźmi i zwierzętami. Wybierają również ulubionych towarzyszy do spania, wypoczywania, zabawy, dzielenia się jedzeniem, pielęgnacji czy ocierania się. Koty same inicjują kontakt społeczny z innymi zwierzętami lub opiekunami, a większość z nich śpi z jednym, wybranym członkiem rodziny. Badanie wyka...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Animal Expert"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • Zniżki na konferencje i szkolenia
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy