Dołącz do czytelników
Brak wyników

Terapia behawioralna

15 lipca 2020

NR 18 (Lipiec 2020)

Wzbogacenie przestrzeni kota niewychodzącego

22

Koty są zwierzętami z charakterystyczną dzikością serca. Z jednej strony często bywają bardzo przywiązane do swojego opiekuna – czule ocierają się o niego, szukając kontaktu i pieszczoty. Z drugiej strony jednak w sytuacji zagrożenia życia w mgnieniu oka zamieniają się w bestie, które zrobią wszystko, aby przetrwać.

Koty bardzo chętnie wychodzą poza obręb miejsca swojego zamieszkania, adaptują przestrzeń wokoło, czyniąc ją swoim terytorium, które codziennie patrolują, znaczą i bronią przed intruzami. Opiekunowie kotów często stoją przed dylematem, czy pozwolić swojemu pupilowi na takie wojaże. Z całą pewnością wiążą się one z ryzykiem przedwczesnej utraty kociego przyjaciela. Jednak koty często nie dają za wygraną i na każdym kroku demonstrują swoje niezadowolenie z zamknięcia w czterech ścianach domu – problemami behawioralnymi oraz zdrowotnymi. Zdarzają się też sytuacje, że stan zdrowia kota wcześniej wychodzącego nie pozwala na dalsze harce na wolności. W takim wypadku środowisko życia kota powinno zostać wzbogacone w taki sposób, aby wszystkie kocie potrzeby zostały zaspokojone. 

POLECAMY

Ewolucja gatunku kota i wynikające z niej potrzeby

Zrozumienie potrzeb kota, których zaspokojenie pozwala zapewnić mu komfort życia, jest możliwe po prześledzeniu historii ewolucji gatunku. Istnieje pogląd, wg którego kot jest w trakcie przejścia z niszy ekologicznej drapieżnika, z typowym dla niego aspołecznym zachowaniem i wycofaniem, do tej, w której przekształca się w gatunek bardziej stadny i towarzyski. Przypuszcza się, że kot domowy, którego znamy, pochodzi od kota nubijskiego, który na pewnym etapie życia musiał ulec mutacji genetycznej instynktownych mechanizmów przetrwania. Dzięki temu znacznie zmniejszyła się reaktywność kota w odniesieniu do poczucia zagrożenia i uruchomienia strategii przetrwania, związanej z walką lub ucieczką. Mutacja sprawiła, że koty zaczęły chętnie przebywać w pobliżu ludzkich osad, bez reagowania nadmiernym strachem i ucieczką na widok człowieka. Ludzkie spichlerze stanowiły doskonałą kryjówkę, a co ważniejsze – przyciągały gryzonie, na które koty mogły polować do woli. Kolejną korzyścią życia blisko człowieka była zdecydowanie mniejsza liczba drapieżników, przez co koty chętnie się rozmnażały. Ludzie zaczęli przygarniać młode, oferując im schronienie w zamian za pomoc w tępieniu gryzoni. Kocięta z łatwością nawiązywały więź z człowiekiem i dzięki kontaktowi z nim w krytycznym okresie socjalizacji, wzmacnianym otrzymywaniem pożywienia, podtrzymywała się ich zależność od opiekuna. Dzięki odziedziczonej mutacji kocięta te nie zrywały wypracowanej więzi nawet po osiągnięciu dojrzałości. Wspomniana mutacja nie była jednak na tyle silna, aby wpłynąć na intensywność reakcji w sytuacji zagrożenia. Z tego powodu koty pozostały w dużym stopniu niezależne od swoich opiekunów i potrafią przetrwać bez jego pomocy, uruchamiając właściwe mechanizmy obronne w konfrontacji z zagrożeniem ich zdrowia i życia. Jest to doskonale widoczne podczas badania w gabinecie weterynaryjnym, w którym często sami właściciele nie mogą uwierzyć, do czego zdolni są ich na co dzień potulni i miziaści przyjaciele. Każdy kot w sytuacji, którą odbiera jako zagrażającą, jest w stanie w jednej chwili zmienić się w dziką bestię. Bardzo często ta drzemiąca w kocim sercu dzikość nie pozwala mu usiedzieć w domowym zaciszu. Domaga się wyzwań, jakie stawia przed nim natura. Właściciele – w obawie o bezpieczeństwo kociego przyjaciela – często robią wszystko, aby zatrzymać go w domu. Czasami kot zatraca zdolność obrony własnej, np. wskutek niepełnosprawności, i z przyczyn zdrowotnych jego dalsze wędrówki mogłyby stanowić dla niego bardzo prawdopodobne zagrożenie życia. W takiej sytuacji należy możliwie jak najbardziej zredukować poczucie frustracji kota, zapewniając mu odpowiednie środowisko do życia w domu. 

Urozmaicenie środowiska kota niewychodzącego

Urozmaicenie środowiska kota niewychodzącego powinno polegać na stworzeniu kotu takich warunków, w których będzie on mógł prezentować wszystkie wzorce zachowania kota żyjącego na wolności. Ponadto powinno mieć ono na celu zapobieganie problemom behawioralnym, a także wypracowanie pozytywnej interakcji ze środowiskiem poprzez stymulację zmysłów, eksplorację i zabawy. Ważnymi elementami są wypracowanie silnej więzi między kotem i jego właścicielem oraz modyfikacja przestrzeni w taki sposób, aby umożliwiała ona radzenie sobie z wyzwaniami i ułatwiała przystosowanie do nich. Chcąc stworzyć kocie eldorado, należy wziąć pod uwagę kilka czynników, które mocno wpływają na poziom zaspokojenia potrzeb kota. 
 

Czy wiesz, że...

Sytuacja, w której nasz kot z przyczyn medycznych nie może już wychodzić z domu, jest wyzwaniem nie tylko dla kota, ale też dla jego właściciela. Trzeba dołożyć wszelkich starań, aby zrekompensować kotu ogromną stratę poczucia zupełnej wolności i swobody.


Przestrzeń osobnicza kota

Terytorium kota wychodzącego zdecydowanie znacznie przewyższa metraż nawet największego mieszkania. Na szczęście, równie ważna jest jakość przestrzeni, w której żyje kot, a nie tylko jej wielkość. Dlatego należy zwrócić uwagę, aby w małej domowej przestrzeni zaoferować naszemu kotu najważniejsze elementy, jakie mógłby spotkać, wychodząc na zewnątrz. Koty należą do zwierząt na wpół nadrzewnych, które uwielbiają spędzać czas w miejscach umieszczonych wysoko. Używają ich jako schronień dających poczucie bezpieczeństwa oraz przewagę w obserwacji tego, co dzieje się wokoło. Kot uciekający przed psem na wolności instynktownie wdrapie się na pierwsze napotkane drzewo. Ważnym elementem jest, aby nasz koci domownik również miał taką możliwość, szczególnie jeżeli w domu są inne zwierzęta lub dzieci. Idealnie w tym celu sprawdzają się półki, kocie drzewka, wysokie drapaki i podesty. Idealnie byłoby zaprojektować ich położenie w taki sposób, aby stanowiły ścieżkę, którą kot będzie mógł się swobodnie poruszać w różne części domu. Jest to szczególnie istotne dla nieśmiałych kotów, mających problem z nawiązaniem kontaktu z innymi zwierzętami lub gośćmi, którzy odwiedzają dom. Obserwacja z góry da im szansę na oswojenie się z obcymi i budzącymi niepewność elementami przestrzeni. Oprócz otwartych miejsc należy też pomyśleć o zapewnieniu kotu ustronnych ciemnych miejsc z zabudowaną ciasną przestrzenią, w której kot może się zaszyć i schować przed zasięgiem wzroku pozostałych domowników. Mogą to być specjalne pudełka lub budki. Jednak w tym celu świetnie sprawdzają się także meble, np. szafa czy szafka w pokoju gościnnym.

Sen i wypoczynek

Koty większą część dnia spędzają na odpoczynku. Zwykle lubią wypoczywać w wielu miejscach, dlatego powinno im się udostępnić kilka miejsc wypoczynku. Jeżeli w domu mieszka kilka kotów, powinno się udostępnić na tyle dużo miejsc, aby wszystkie koty czuły się swobodnie. Zwierzęta te wolą wypoczywać w pojedynkę. 

Znakowanie terytorium

Koty wychodzące codziennie patrolują swoje terytorium, zaznaczając jego granice i odświeżając ślady, dzięki którym dają znać o sobie innym osobnikom swojego gatunku. Mogą to być znaki zarówno zapachowe (kał, mocz, ocieranie się o przedmioty), jak i wizualne, pozostawione za pomocą pazurów. Koty posiadają naturalną potrzebę znakowania przestrzeni, w której żyją. Często jest to grunt, na którym pojawia się wiele ludzko-kocich nieporozumień. Aby ich uniknąć, powinno się udostępnić kotu odpowiednią ilość miejsc na załatwianie swoich potrzeb fizjologicznych, a także miejsc, które koty będą mogły bezkarnie drapać. Są to zazwyczaj kocie drzewka, drapaki, plecione maty, kartony czy stare dywany. Powinny być one położone w pobliżu wejść do domu, czyli w miejscach, w których wnoszone są nowe zapachy, oraz w miejscach...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Animal Expert"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • Zniżki na konferencje i szkolenia
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy