Dołącz do czytelników
Brak wyników

Inspiracje

8 marca 2018

NR 3 (Styczeń 2018)

Zabawki węchowe dla psów – cz. III

0 375

Tym razem skupimy się na niezwykłym mechanizmie, jakim jest węszenie, oraz opowiemy, w jaki sposób zabawki węchowe rozwijają psią kreatywność i pomagają rozwiązywać różnego rodzaju problemy behawioralne.

Już sama budowa psiego nosa sprzyja wykrywaniu zapachów. Bezwłosa końcówka nosa, nazywana truflą, posiada sieć bruzd charakterystyczną dla każdego psa. Co ciekawe, układ tych bruzd jest unikalny, podobnie jak odciski palców u ludzi. Nos jest stale nawilżany za pomocą licznych gruczołów śluzowych. Psy czasem oblizują nos, by utrzymać go w optymalnym stanie wilgotności. Pozwala to nie tylko na schładzanie nosa, ale przede wszystkim na bardzo efektywne zbieranie cząsteczek zapachowych. Cząsteczki te osadzają się na powierzchni nosa, po czym rozpuszczają się w śluzie. Śluzówka psiego nosa wyposażona jest w specjalne włosowate struktury, które ułatwiają płynowi spłynięcie wprost do komór nosowych.

Psy potrafią bardzo precyzyjnie określić kierunek, z którego dociera zapach, poprzez węszenie każdym nozdrzem niezależnie. Samo węszenie jest zupełnie niezależne od procesu oddychania. Wdychane powietrze przedostaje się przez specjalną porowatą tkankę kostną znajdującą się w jamie nosowej psa. Cząsteczki zapachu osadzają się na tej tkance i kumulują. Dzięki temu są chronione przed usunięciem z jamy nosowej podczas wydechu. W czasie węszenia powietrze przedostaje się powyżej tej kostnej struktury i trafia do receptorów węchowych. Podczas normalnego oddychania powietrze przepływa poniżej kostnej struktury i dociera do płuc. Dodatkowo psy wdychają powietrze najszerszą częścią nozdrzy, znajdującą się z przodu nosa, a wydychają je, używając węższych części nozdrzy, umiejscowionych po bokach. Dzięki takiemu sposobowi oddychania nowe cząstki zapachowe mogą bez przeszkód docierać do jamy nosowej.

Im mocniej pies dyszy, tym bardziej upośledzona jest jego zdolność wykrywania zapachów. Ziajanie może zmniejszyć efektywność węszenia nawet o 40%. Gdy zziajanemu psu damy dłoń z czymś do powąchania, będzie musiał na chwilę przestać dyszeć, by móc dokładniej przeanalizować zapachy. Dlatego też trzeba być bardzo ostrożnym, jeśli chodzi o pracę węchową w wysokich temperaturach. Nie jest ona wskazana zwłaszcza w przypadku psów początkujących oraz tych ze słabą motywacją do pracy węchowej. Należy pamiętać, żeby podczas treningu pies zawsze miał dostęp do czystej i świeżej wody do picia.

Zwiększanie kreatywności

Niektóre psy posiadają wrodzoną kreatywność i bez trudu rozwiązują różnego rodzaju problemy. Inne nie mają aż tak dobrze rozwiniętej inwencji lub są po prostu bardziej nieśmiałe. Zabawy węchowe pomagają otworzyć psa na nowe sposoby pracy i pokazać mu wiele różnych rozwiązań jednego problemu. To dlatego tak ważne jest, żeby opiekun psa podczas pracy węchowej stanowił wsparcie, ale nie rozwiązywał poszczególnych zadań za psa.

Kreatywność u psa jest potrzebna nie tylko podczas rozwiązywania problemów dnia codziennego. Bywa też bardzo przydatna podczas treningów posłuszeństwa czy nauki nowych sztuczek. Kreatywny pies będzie otwarty na trening i z chęcią zaprezentuje szereg różnych zachowań, z których opiekun może sobie wybrać i wzmocnić te najbardziej pożądane. Jest to ważne zwłaszcza w sytuacji, gdy szkolimy metodą klikerową – poprzez wyłapywanie zachowań.

Praca z zabawkami węchowymi pomaga też w przypadku psów, które przejawiają wyuczoną bezradność. Mamy z nią do czynienia w momencie, gdy pies poddawany był oddziaływaniu nieprzyjemnych bodźców przy jednoczesnym braku możliwości jakiegokolwiek wpływu na sytuację. Charakterystycznymi objawami wyuczonej bezradności są między innymi obniżenie nastroju, utrata motywacji do działania, bierność, spowolnienie reakcji motorycznych, zaburzenie koncentracji oraz trudności w zakresie uczenia się i myślenia. Wyuczoną bezradność spotkamy najczęściej u psów szkolonych metodami awersyjnymi oraz u psów schroniskowych.

Rozwiązywanie problemów behawioralnych

Węszenie jest dla psa najbardziej naturalną czynnością. Możemy to wykorzystać, pracując z psami lękliwymi, nadpobudliwymi, ze szczeniakami czy psami starszymi. W przypadku psów lękliwych czy niepewnych siebie rozwiązywanie coraz trudniejszych zadań pomaga im budować lepszą samoocenę. Praca węchowa przyczynia się również do budowania lepszej relacji pomiędzy psem i człowiekiem. Dopasowując odpowiednie zabawki dla danego psa, możemy odwrażliwiać go na bodźce wywołujące stres. Bardzo ważne jest, by podczas pracy węchowej lękliwy pies nie był narażony na zbyt wysoki poziom stresu, gdyż może to niepotrzebnie blokować jego zdolność uczenia się.
W przypadku psów reaktywnych węszenie uspokoi je i pozwoli skupić ich uwagę na jednym zadaniu. Podczas pracy węchowej pies wykorzystuje nie tylko swój wyspecjalizowany nos. W procesie tym bierze też udział znaczna część psiego mózgu. Dlatego kilkanaście minut intensywnej pracy węchowej potrafi zmęczyć psa umysłowo bardziej niż długi spacer. Zabawki węchowe pomagają też w pracy z psami, które mają obsesję np. na punkcie piłki lub innych szybko poruszających się przedmiotów.
Zabawki węchowe możemy wykonywać z przeróżnych przedmiotów. Dlatego też są bardzo pomocne w procesie socjalizacji szczeniąt. Do ich wykonania warto dobierać najróżniejsze materiały, tak by szczeniak poznał i pozytywnie sobie skojarzył rozmaite kolory, tekstury, dźwięki i zapachy. Zabawki węchowe są też świetną formą aktywności dla psów starszych. Ich stawy nie są już tak sprawne jak u młodych psów, a zmysły takie jak wzrok czy słuch też mogą być mocno przytępione. Jednak węch pojawia się jako pierwszy w rozwoju psa i zostaje z nim zwykle do samego końca. Możemy to wykorzystać, urozmaicając starszemu psu dzień za pomocą zabawek węchowych. Jest to świetny sposób na walkę z zespołem dysfunkcji poznawczych u starszych psów.

Butelka

Do wykonania zabawki potrzebne będą:

  • plastikowa butelka,
  • drążek,
  • nożyczki,
  • opcjonalnie pachołki,
  • ulubione smakołyki psa lub jego jedzenie.

Plastikową butelkę można zastąpić kartonem po mleku lub innym opakowaniem. Ważne, by było dość miękkie, tak byśmy mogli bez trudu wyciąć w nim otwory przy użyciu nożyczek. Za drążek może nam posłużyć zwykły kij od szczotki. Opcjonalnie możemy wykorzystać pachołki z otworami, w których zamocujemy drążek. Można go też zablokować o meble lub po prostu trzymać w dłoniach.

Sposób wykonania

Wycinamy w butelce dwa otwory, przez które przekładamy drążek. Ważne jest ich umiejscowienie: jeśli otwory znajdą się blisko środka butelki, zabawka będzie dla psa nieco łatwiejsza, natomiast jeśli chcemy, by zabawka stanowiła większe wyzwanie, lepiej wyciąć otwory bliżej końca pojemnika. Ważne jest też, by nie wyciąć zbyt dużych otworów. Powinny być takiej wielkości, aby bez trudu można było przełożyć przez nie drążek, jednak by nie wysypywały się przez nie smakołyki. Następnie do butelki nasypujemy ulubione smakołyki psa lub jego jedzenie. Unieruchamiamy końce drążka na wysokości psiego pyska. Można je przymocować do pachołków lub mebli. Ważne jednak, żeby zabawka była stabilna i żeby nie mogła przewrócić się na psa. Dlatego też najbezpieczniejszym rozwiązaniem może okazać się trzymanie drążka w rękach. Może przydać się tu pomoc asystenta, który przytrzyma drążek z jednej strony. Całe zadanie polega na tym, żeby psiak przy użyciu pyska i łap obrócił butelkę do góry nogami tak, by wypadły z niej smakołyki. Dla psów pewnych siebie jest to zadanie dość proste i sprawia im masę radości. Dla psów bardziej nieśmiałych zabawa butelką na drążku może okazać się zbyt dużym wyzwaniem. Na szczęście, istnieje kilka sposobów, by to zadanie ułatwić. Oczywiście, nigdy nie rozwiązujemy zagadki za psa. Zwłaszcza w przypadku psów wycofanych i nieśmiałych powinno nam zależeć na budowaniu ich większej samodzielności. Na początku możemy przechylić butelkę w taki sposób, aby pies wyraźnie poczuł zapach smakołyków i by niewielkim ruchem łapy czy pyska udało mu się odwrócić butelkę. Rzecz jasna, nagradzamy wszystkie próby dotknięcia butelki łapą czy pyskiem, złapania jej zębami itp. Warto dać psu trochę czasu na spokojne przeanalizowanie całej sytuacji.

Jeśli pies boi się plastikowych przedmiotów lub ich dźwięku, możemy zamienić butelkę np. na opakowanie po mleku. Możemy też ułatwić psu zadanie, umieszczając na drążku pojemnik w kształcie miski. Do miski nasypujemy jedzenie i zachęcamy psa, by się nim zainteresował. Dla części psów sam fakt, że jedzenie nie leży stabilnie na ziemi, tylko jest zawieszone gdzieś w przestrzeni, stanowi już problem. Jeśli...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Animal Expert"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • Zniżki na konferencje i szkolenia
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy