Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dieta i suplementacja

25 stycznia 2018

NR 2 (Listopad 2017)

Przyczyny i diagnostyka nadwagi i otyłości u psów

0 41

Prawidłowa masa ciała jest czynnikiem mającym znaczący wpływ na wiele aspektów życia psa i kota. Nadwaga i otyłość często przyczyniają się do rozwoju oraz powikłań chorób dietozależnych, w tym metabolicznych. Dla zachowania zdrowia istotne jest dążenie do osiągnięcia idealnej masy ciała IBW (ideal body weight), nazywanej należną lub pożądaną masą ciała. Jest to optymalna wartość, która sprzyja osiągnięciu najdłuższego czasu życia. W przypadku psów i kotów niemożliwe jest określenie jednej uniwersalnej, prawidłowej masy ciała, dlatego dla każdej rasy do tego problemu musimy podejść indywidualnie.

W trakcie życia psa i kota baczną uwagę zwracamy na stan jego zdrowia, profilaktykę obejmującą przede wszystkim choroby zakaźne i pasożytnicze. Niestety, kluczowy aspekt, jakim jest prawidłowe żywienie, jest pomijany, a przecież problemy, które wywołuje otyłość, wpływają nie tylko na jakość życia, lecz przede wszystkim na jego długość.

Otyłość u psów i kotów jest bieżącym problemem, według dostępnej literatury sześć na dziesięć psów ma nadwagę lub otyłość. Skala zjawiska pokazuje, że jest on niewłaściwie realizowany zarówno przez właścicieli zwierząt, jak i przez szeroko pojmowane środowisko weterynaryjne.
Ponieważ otyłość jest definiowana jako stan patologiczny, tylko podejście kompleksowe i uwzględniające dynamikę procesu pozwala na umiarkowany optymizm w jej leczeniu. Dlaczego umiarkowany? Dlatego, że mamy do czynienia nie tylko ze zwierzęciem, ale też z jego właścicielem, którego przyzwyczajenia w zakresie żywienia podopiecznego często trudno zmienić. Ponadto mimo zmian, stare nawyki powracają i nawet 90% zwierząt, u których udało się powrócić do prawidłowej masy ciała, po upływie roku znowu wykazuje nadwagę lub otyłość.

Definicje 

Abyśmy mogli mówić o otyłości, jako o stanie patologicznym, konieczne jest poznanie jej definicji, która zmieniała się na przestrzeni lat. Obecnie stan ten określamy jako przewlekłą chorobę spowodowaną nadmierną podażą energii zawartej w pokarmach w stosunku do zapotrzebowania organizmu. Zwróćmy uwagę na słowo „choroba” – jest to bardzo ważne, abyśmy uzmysłowili sobie, że zbyt duża waga nie jest wadą piękności, ale zaburzeniem homeostazy organizmu mającym daleko posunięte konsekwencje.

Skutkiem nadmiernej podaży energii jest magazynowanie jej w postaci tkanki tłuszczowej, której cechy i działanie opiszę w dalszej części artykułu. Biorąc pod uwagę przyczyny otyłości, można powiedzieć, że: 

  • 95% zwierząt dotkniętych jest jej formą pierwotną, spowodowaną wyłącznie błędami żywieniowymi, 
  • jedynie 5% przypadków związanych jest ze współistnieniem innych chorób (np. problemy endokrynologiczne – niedoczynność przysadki, 
  • tarczycy, nadczynność kory nadnerczy).

Dla rozpoznania problemu musimy ustalić, czym jest prawidłowa masa ciała psa lub kota. Po uwzględnieniu specyfiki danej rasy, najłatwiej jest odnieść ją do wzorca rasy. Jeżeli waga mieści się w granicach +/– 10% dla tego wzorca, możemy mówić o prawidłowej masie ciała. Pamiętajmy też, że pewnym sygnałem alarmowym jest wzrost wagi o ponad 10%, ale nieprzekraczający 20% – taki stan nazywamy nadwagą i jest to ostatnie światło ostrzegawcze, że musimy zacząć działać, bo w tym momencie powrót do prawidłowej wagi jest stosunkowo łatwy, krótkotrwały i – co najważniejsze – w większości przypadków gwarantuje trwałość efektów.

Przyczyny otyłości

Dla skutecznego zapobiegania konieczne jest poznanie czynników ryzyka. Wśród nich należy wymienić:

  • Czynniki genetyczne – rasami ze skłonnością do otyłości są: labrador, beagle, carm terier, cocker spaniel, jamnik, basset, cavalier king charles, colie; rasy z mniejszą skłonnością do otyłości to: chart angielski, yorkshire terier, doberman, chart rosyjski, owczarek niemiecki.
  • Wiek – częstość występowania otyłości wzrasta z wiekiem. Szczyt otyłości występuje u psów między piątym a ósmym rokiem życia. W tym zakresie wiekowym odsetek psów otyłych wynosi 40–70% zwierząt. U kotów szczyt ten przypada na dłuższy okres, bo występuje u zwierząt od 5. do 10. roku życia. Po 12. roku życia u psów i 10. roku życia u kotów obserwujemy spadek liczby zwierząt z tą przypadłością.
  • Wpływ płci i sterylizacji – u psów wpływ sterylizacji bardziej uwidacznia się u samic, u których zwiększa się ryzyko otyłości dwukrotnie w stosunku do samic niesterylizowanych. Sytuacja odwrotna występuje u kotów, gdzie kastrowane kocury narażone są na otyłość 3–4 razy częściej niż te, które nie zostały poddane zabiegowi.
  • Dieta i niewłaściwe odżywianie – stanowi kluczową przyczynę, na którą jako właściciele zwierząt mamy największy wpływ. Problemami ściśle dietetycznymi są m.in.:

◽    nadmiar energii w stosunku do potrzeb – niedostosowanie sposobu żywienia i ilości pokarmu do aktywności zwierzęcia,
◽    karmienie do woli (ad libitum) – często popełniany błąd pozwalający na przyjmowanie pokarmu o dowolnych porach w dowolnych ilościach,
◽    używanie karm o wysokiej zawartości tłuszczu i cukrów prostych, które zwiększają nie tylko kaloryczność, lecz także smakowitość karmy, co            prowokuje zwierzęta do większego jej pobierania,
◽    dokarmianie resztkami, wysoko przetworzonymi produktami dla ludzi, smakołykami, słodyczami itp. 

 

Czy wiesz, że…

Błędy żywieniowe leżą zawsze po stronie właściciela, bo to on decyduje o tym, co je jego podopieczny, ale nie zapominajmy o tym, że wpływ na to, ile zwierzę zje, ma także natura zwierzęcia, które stara się zdobywać pokarm w celach magazynowania energii.

 

Błędy żywieniowe leżą zawsze po stronie właściciela, bo to on decyduje o tym, co je jego podopieczny, ale nie zapominajmy o tym, że wpływ na to, ile zwierzę zje, ma także natura zwierzęcia, które stara się zdobywać pokarm w celach magazynowania energii. Niestety, problem stanowi również zbyt mały nacisk lekarzy weterynarii i średniego personelu weterynaryjnego na edukację zdrowotną właścicieli zwierząt.

  • Brak aktywności fizycznej – poziom aktywności większości psów jest dramatycznie niższy niż godzina dziennie. Psy większość czasu spędzają samotnie i ten czas wykorzystują na odpoczynek (leżenie, spanie), który stanowi nawet 16–18 godzin dziennej „aktywności”. Stwierdzono, że o pozytywnym wpływie ruchu na zdrowie psa możemy mówić wtedy, gdy ma on trzy godziny intensywnych ćwiczeń, zabawy, pracy dziennie. Realnie rzecz biorąc, taka aktywność jest domeną zaledwie kilku procent populacji. Jeszcze bardziej akcentowany jest brak ruchu u kotów, szczególnie tych przetrzymywanych w domu. Okazuje się, że koty domowe śpią nawet do 20 godzin na dobę. Koty wychodzące są w znacznie lepszej sytuacji i ich rozkład doby równoważy się między ruchem a snem mniej więcej po połowie.
  • Stosowanie leków (szczególnie hormonalnych).

Wpływ opiekunów

Czy otyłość zwierząt ma coś wspólnego z otyłością u ludzi? Okazuje się, że tak. Dużo częściej ten problem występuje w krajach zamożnych, co potwierdzają przeprowadzone badania wśród właścicieli psów i kotów. Można przypuszczać, że dynamika występowania otyłości u psów i kotów jest podobna do tej u ludzi, gdzie badania prowadzone są od kilkudziesięciu lat. W krajach rozwiniętych odsetek ludzi otyłych zwiększył się trzykrotnie w ostatnich pięćdziesięciu latach. Mówi się wręcz o pandemii otyłości. 

Podstawowymi przyczynami otyłości jest zmiana stylu życia, wzrost zamożności, spadek aktywności fizycznej i praktycznie nieograniczony dostęp do żywności, szczególnie tej przetworzonej, która stanowi główne źródło energii, a która bardzo często, jako odpadki żywieniowe, trafia do miski naszych podopiecznych. Problem, który istnieje u ludzi, przenosi się na zwierzęta towarzyszące. Styl życia ludzi i ich sposób myślenia o odżywianiu odbija się nie tylko na stylu życia, ale przede wszystkim na wadze psów i kotów. 

Na zwyczaje żywieniowe zwierząt wpływ ma przede wszystkim człowiek. Zauważmy, że relacje człowiek – zwierzę to skomplikowany problem. Ludzie mają tendencję do antropomorfizacj...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Animal Expert"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • Zniżki na konferencje i szkolenia
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy