Dołącz do czytelników
Brak wyników

Modyfikowanie zachowań
krok po kroku

Artykuły z czasopisma | 8 marca 2018 | NR 3
442

Odwrażliwianie i przeciwwarunkowanie to dwie podstawowe metody modyfikacji zachowań niepożądanych u zwierząt. Można je stosować u wszystkich gatunków i w najrozmaitszych sytuacjach. Umiejętne odwrażliwianie i przeciwwarunkowanie to podstawa pracy każdego zoopsychologa, psychologa i trenera.

Desensytyzacja, czyli inaczej odwrażliwianie, polega na stopniowym wystawianiu organizmu na działanie bodźca wyzwalającego reakcję w celu habituacji (przyzwyczajenia) do danego typu bodźca. Tak więc jest to wyeliminowanie połączenia bodziec – reakcja poprzez ekspozycję na ten typ bodźca. Prezentujemy zwierzęciu bodziec (np. wywołujący lęk czy inną niepożądaną reakcję) przy jednoczesnym braku bodźca bezwarunkowego. W celu spotęgowania efektu tej techniki terapii warto ją połączyć z jednoczesnym przeciwwarunkowaniem. Przeciwwarunkowanie natomiast polega na zastąpieniu negatywnej reakcji emocjonalnej na dany bodziec pozytywnym wzmocnieniem, dzięki czemu wytwarza się pozytywne skojarzenie w połączeniu z nieprzyjemnym bodźcem.

Praktyka

W celu lepszego zrozumienia tych dwóch technik posłużymy się przykładem. Załóżmy, że pies boi się dźwięku burzy.

W przypadku odwrażliwiania w pierwszej kolejności będziemy puszczać psu nagrany dźwięk, od najniższego poziomu głośności, tak by nie wywołał on reakcji, aż do rzeczywistego poziomu hałasu podczas burzy. Głośność należy zwiększać stopniowo i odpowiednio wolno, by zwierzę nie zareagowało na dźwięk strachem.

W przypadku przeciwwarunkowania za każdym razem, gdy pojawi się dźwięk uderzenia pioruna, dajemy psu coś, co lubi – np. przysmak czy zabawę. Każdy huk będzie więc kojarzył mu się z nagrodą/zabawą. W ten sposób zmieniamy negatywne emocje psa, zastępując je pozytywnym skojarzeniem.

W przypadku połączenia odwrażliwiania z przeciwwarunkowaniem puszczamy psu nagrany dźwięk wyładowań atmosferycznych, od najniż-
szego poziomu głośności, i jednocześnie po każdym dźwięku nagradzamy psa, np. smakołykiem. Następnie podwyższamy poziom głośności i znów podajemy smakołyk równolegle z odgłosem grzmotu.

 

 

 

 

Kontrolowanie siły bodźca

Należy pamiętać, że bardzo ważne jest kontrolowanie siły bodźca. Początkowo emitujemy bodziec najciszej/najdelikatniej, jak tylko się da, tak by nie wywołał on reakcji. Następnie stopniowo zwiększamy głośność, jednak na tyle wolno, by zwierzę nie zareagowało na nie strachem.

Jednocześnie pojawienie się bodźca R1 przeciwwarunkujemy czymś przyjemnym dla zwierzęcia, czyli w każdym momencie pojawienia się bodźca awersyjnego podajemy wzmocnienie pozytywne. Następnie zwiększamy natężenie bodźca o jeden stopień i znów w tym samym momencie podajemy nagrodę. Kluczem do sukcesu jest odpowiednia liczba powtórzeń i bardzo powolne zwiększanie poziomu bodźca. W ten sposób redukujemy intensywność reakcji (np. lękowej) poprzez konstruowanie sytuacji, w których zwierzę może skonfrontować się ze złagodzoną wersją swoich obaw.

W przypadku odwrażliwiania na bodziec...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Animal Expert"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • Zniżki na konferencje i szkolenia
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy