Dołącz do czytelników
Brak wyników

Trening i szkolenie

17 marca 2020

NR 16 (Marzec 2020)

Karmienie interaktywne – pozytywny wpływ na neuroplastyczność mózgu

25

Karmienie interaktywne jest świetną stymulacją psychoruchową poprawiającą neuroplastyczność mózgu, czyli taką jego właściwość, dzięki której jest on zdolny do adaptacji, zmienności, samonaprawy, uczenia się i zapamiętywania. Karmienie interaktywne polega na zmianie systemu ze standardowego (limitowanego lub ad libitum, które w przypadku psów nie jest zalecane) podawania pożywienia w misce na karmienie „zmuszające” zwierzę do kombinowania i włożenia wysiłku w celu zdobycia pożywienia.

Pamiętajmy, że plastyczność mózgu pozwala nie tylko na powolne, ewolucyjne zmiany na przestrzeni wielu pokoleń, ale także na prawdziwą rewolucję, która dokonuje się każdego dnia, dostosowując nasze reakcje do aktualnych wymagań. Jest to możliwe dzięki tworzeniu się nowych połączeń, które nazywamy plastycznością synaptyczną, zaś ciągły ruch, czyli powstawanie i rozpadanie się połączeń neuronalnych, jest z kolei podstawą dla zjawiska neuroplastyczności mózgu. W celu stymulacji mózgu powinniśmy poddawać go ciągłym ćwiczeniom i nowym wyzwaniom.
Teraz przeanalizujmy dzień naszego psa. Najczęściej wychodzi on na 2–3 krótkie spacery na smyczy, które nie pozwalają mu na wykonywanie tych czynności, na które ma w danej chwili ochotę, nie może iść w tym kierunku, w którym chce, a często nawet nie może węszyć, co dla psa jest bardzo istotne. Co najgorsze, pies na smyczy nie może zaspokoić swoich podstawowych potrzeb, czyli potrzeby socjalnej, potrzeby eksploracji i potrzeb związanych z łańcuchem łowieckim. Dlatego też bardzo istotne jest, aby podczas spacerów pozwolić psu jak najwięcej węszyć, chodzić w różne miejsca (gdzie pozostawione są nowe ślady zapachowe) i dawać możliwość spotkań z innymi psami na otwartej przestrzeni, bez smyczy. Kolejny problem – nie zdajemy sobie sprawy, jak bardzo nasz pies może nudzić się podczas naszej (często 10- lub nawet 11-godzinnej!) nieobecności, kiedy to my jesteśmy w pracy. Wszystkie te czynniki powodują zdecydowaną większość problemów behawioralnych. Jeśli nie możemy tych wszystkich potrzeb psu zapewnić, musimy je zrekompensować. Jednym z prostszych rozwiązań na zapewnienie psu stymulacji umysłowej oraz zajęcie czasu podczas naszej nieobecności jest karmienie interaktywne. 
Najbardziej plastyczny jest mózg we wczesnym okresie rozwoju, dlatego też ważne jest, aby zwierzęciu wprowadzić tego typu stymulacje już w wieku szczenięcym. Nie znaczy to jednak, że dojrzały mózg nie ma zdolności do reorganizacji połączeń. W połączeniu z tzw. układem nagrody mózg dąży do powtarzania czynności, która przyczyniła się do uzyskania nagrody. Tak więc zwierzę będzie chętnie wykonywało i doskonaliło reakcję, która przyniosła mu zadowolenie. Właśnie ten element wykorzystujemy w karmieniu interaktywnym. Okazuje się, że zwierzęta znacznie chętniej spożywają pokarm, który zdobyły, wykonując jakieś zadanie. Może to być np. kradzież pączka ze stołu, jedzenie z zabawki czy pobieranie smakołyku podczas treningu. Wiele badań dowiodło, że karmienie interaktywne jest dla psów znacznie bardziej atrakcyjne niż tradycyjne oraz ma pozytywny wpływ na terapię zaburzeń behawioralnych.
Ogólnie rzecz biorąc, niezdolność zwierzęcia do wykonywania określonych zachowań (na przykład z powodu braku odpowiednich bodźców lub ograniczeń fizycznych) jest często postrzegana jako przyczyna zmniejszonego dobrostanu zwierząt trzymanych w niewoli. Istnieje coraz więcej dowodów na to, że możliwość pokazania bardziej specyficznych dla gatunku zachowań apetytywnych (popędowe działanie wywołane przez bodźce zewnętrzne lub wewnętrzne, nacechowane wytrwałym dążeniem do osiągnięcia celu, wchodzące w skład łańcucha działań pierwszej fazy zachowania instynktowego) jest korzystna dla zwierząt żyjących w niewoli, w tym tych udomowionych. 

Na czym polega karmienie interaktywne?

Karmienie interaktywne polega na zmianie systemu ze standardowego (limitowanego lub ad libitum, które w przypadku psów nie jest zalecane) podawania pożywienia w misce na karmienie „zmuszające” zwierzę do kombinowania i włożenia wysiłku w celu zdobycia pożywienia. Dzięki temu pies nie nudzi się, ma zajęcie, zaś wysiłek włożony w zdobycie pożywienia stymuluje mózg. Po zdobyciu pożywienia uwalniają się endorfiny, tak więc zwierzę jest znacznie bardziej zadowolone ze zdobyczy niż z nudnego jedzenia z miski. Ponadto podczas poszukiwania jedzenia uruchamia się system dopaminergiczny w strukturach układu nagrody, który kontroluje procesy emocjonalne związane z motywacją, jakie zachodzą w reakcji na bodźce apetytywne oraz przewidywanie nagrody. 

Dostosowanie poziomu trudności

Kluczowym elementem wprowadzania zabawek interaktywnych jest dostosowywanie poziomu trudności do możliwości emocjonalnych zwierzęcia oraz jego motywacji. Na początku, w celu odpowiedniego zmotywowania psa, zabawy powinny być o bardzo niskim poziomie trudności oraz wyjątkowej atrakcyjności.
Dlatego warto zacząć np. od mokrej karmy lub psiego pasztetu podanych w zabawce z dużym otworem, aby pies łatwo mógł wylizać zawartość. Kolejnym etapem będzie naprzemienne nafaszerowanie zabawki warstwą karmy suchej i mokrej, a następnym – np. zamrożenie zabawki z zawartością, aby była jeszcze trudniejsza do wyciągnięcia. Kiedy widzimy, że zwierzę nie radzi sobie z daną zabawką, należy przejść do prostszych, tak aby nie zdążyło się sfrustrować. Nie można też zbyt pomagać psu, ponieważ przestanie sam myśleć i zacznie szybko prosić człowieka o pomoc.
Zaczynamy od podobnych zabawek, tak aby pies się wyspecjalizował. Następnie stopniowo wprowadzamy nowe, które polegają na czymś zupełnie innym (różnego rodzaju manipulacje, takie jak przesuwanie, pchanie, otwieranie, turlanie).

Bezpieczeństwo

Pierwszy raz daną zabawkę zawsze po...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Animal Expert"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • Zniżki na konferencje i szkolenia
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy