Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dieta i suplementacja

22 marca 2019

NR 10 (Marzec 2019)

Żywienie królików

0 150
Odpowiednio zbilansowana dieta jest zasadniczą kwestią w utrzymaniu królika w dobrym zdrowiu i kondycji. Pozwala zapobiec dolegliwościom związanym z układem pokarmowym oraz jest jednym z kluczowych czynników wpływających na zdrowe uzębienie.

Trzeba zdawać sobie sprawę z faktu, że króliki są bardzo wrażliwe na błędy żywieniowe. Na rynku dostępnych jest wiele karm i suplementów diety przeznaczonych dla królików. Niestety, dobrane w złych proporcjach mogą spowodować, że nasz kicający przyjaciel przypłaci ten błąd zdrowiem, a nawet życiem.
Odpowiednia dieta każdego gatunku zwierząt jest taka, która w największym możliwym stopniu odzwierciedla dietę wolno żyjących osobników. Dzikie króliki żywią się głównie wieloma rodzajami traw oraz dostępnymi w mniejszych ilościach ziołami i kwiatami. W sytuacji, w której ilość takiego pożywienia jest niewystarczająca, zjadają młode pędy drzew, gałązki i korzenie. Z kolei owoce oraz warzywa są zjadane tylko okazjonalnie – gdy są dostępne. Ziarna i nasiona w naturalnej króliczej diecie są rzadkością. Idealnie więc, jeżeli dieta królika domowego będzie skomponowana w podobnych proporcjach.
Niestety, domowe króliki często karmione są karmą ubogą w ważne dla odpowiedniego funkcjonowania króliczego przewodu pokarmowego składniki odżywcze, bogatą natomiast w elementy diety, które powinny stanowić jedynie jej mały dodatek. Króliki świetnie przystosowały się do czerpania maksimum korzyści z dużej ilości niskoenergetycznego pożywienia. Ich układ pokarmowy wykształcił unilakny mechanizm, który pozwolił im przetrwać na suchych terenach z bardzo ograniczonym dostępem do wysokoenergetycznego jedzenia. Polega on na podwójnym przejściu pokarmu przez układ pokarmowy. Pierwszy raz po spożyciu przez królika świeżego jedzenia, drugi przy okazji spożycia cekotrofów, które są nocnym kałem bogatym w witaminy i substancje odżywcze odzyskiwane podczas ponownego przejścia przez układ trawienny.
Komponenty diety królika
Błonnik
Najważniejszym składnikiem diety królika jest błonnik. Jest to rodzaj węglowodanu budującego ściany komórkowe roślin. Składa się z celulozy, hemicelulozy, pektyn i ligniny. Nie ulega trawieniu przez enzymy przewodu pokarmowego ssaków, wymaga natomiast populacji odpowiednich drobnoustrojów w przewodzie pokarmowym. Zdolność królików do trawienia błonnika, podana w procentach, jest ponad połowę mniejsza w porównaniu z innymi zwierzętami roślinożernymi, takimi jak krowa lub koń. Jednak jest on jednym z najważniejszych składników diety tych zwierząt. Ważne są cechy zarówno chemiczne, jak i fizyczne błonnika. Biorąc pod uwagę fizyczną wielkość cząsteczek, można go podzielić na część ulegającą trawieniu/fermentacji (rozpuszczalną) oraz część nieulegającą trawieniu (nierozpuszczalną). Duże cząstki składające się w większości z wtórnych ścian komórkowych są przesuwane do jelita grubego i wydalane w postaci suchych bobów. Pomimo że błonnik w takiej postaci nie ma wartości odżywczej dla organizmu, jest ważnym komponentem króliczej diety ze względu na pozytywny wpływ na perystaltykę i stan uzębienia. Z kolei małe cząstki błonnika, składające się głównie z pierwotnych ścian komórkowych roślin, trafiają do jelita ślepego, gdzie są trawione za pomocą naturalnie występującej flory bakteryjnej. Strawność tych cząstek zależy od ich rodzaju chemicznego: hemiceluloza oraz pektyny są bardziej strawne niż celuloza. Natomiast lignina prawie w całości nie ulega trawieniu. W wyniku fermentacji błonnika ulegającego trawieniu, powstają kwasy tłuszczowe pokrywające do 40% zapotrzebowania królika na energię.
Węglowodany
Cukry i skrobia są innym ważnym źródłem energii. Są trawione i absorbowane w żołądku i jelicie cienkim. Posiłki bogate w skrobię mogą nie zostać kompletnie strawione ze względu na krótki czas tranzytu jelitowego. Nadmiar skrobi trafia do jelita ślepego, gdzie jest poddany procesowi fermentacji przez działanie specyficznej flory bakteryjnej. W takiej sytuacji może dojść do przeciążenia węglowodanami, które prowadzi do zmiany naturalnej flory bakteryjnej w przewodzie pokarmowym. Namnożenie patologicznej flory jest powodem wystąpienia groźnych schorzeń układu pokarmowego. Zdolność do trawienia skrobi wydaje się być związana z wiekiem. Młode króliki słabiej radzą sobie z tym składnikiem odżywczym i są tym samym bardziej podatne na przeciążenie węglowodanami. Dużą zawartość węglowodanów mają zboża, korzenie, nasiona, owoce oraz warzywa.
Białka
Kolejnym niezbędnym składnikiem króliczej diety są białka – związki zbudowane z aminokwasów. Ze względu na dostępność dla organizmu części składowe białek możemy podzielić na aminokwasy egzogenne i endogenne. Aminokwasy egzogenne nie mogą być wytworzone przez organizm królika i muszą zostać dostarczone wraz z pożywieniem. 
Do najbardziej pożądanych aminokwasów egzogennych należą: metionina, 
cysteina, lizyna oraz treonina. Opty-
malna ilość białka spożywanego przez króliki wynosi 12–17%. Poziom ten jest wyższy dla rosnących królików oraz samic w okresie laktacji. Białka zbóż są bogate w aminokwasy endogenne. Natomiast rośliny strączkowe zawierają więcej aminokwasów egzogennych.
Tłuszcze
Jeśli chodzi o tłuszcze, zapotrzebowanie na niezbędne dla króliczego organizmu kwasy tłuszczowe jest zaspokajane w pełni przez pożywienie roślinne. Tłuszcze w diecie powinny być na poziomie 2,5%, nawet jeśli królik ma problemy z nadwagą.
Witaminy i minerały
Kolejnym składnikiem diety są witaminy i minerały. Większość naturalnie występujących witamin jest bardzo niestabilna i przy ekspozycji na światło, ciepło i wilgoć szybko ulega oksydacji. Z tego względu ich ilość w pożywieniu może być różna. W suplementach oraz gotowych karmach dodane witaminy są zabezpieczane antyoksydantami, które spowalniają ich rozkład. Jednakże wiele z nich jest traconych w procesie produkcji. Zgodnie z obowiązującym prawem na etykietach produktów znajduje się ilość witamin do nich dodanych, a nie ostateczna zawartość. Często jednak producenci dodają więcej witamin, aby mieć pewność, że produkt zawiera wystarczającą ilość witamin. Z tego względu gotowe produkty mogą przekraczać dzienne zapotrzebowanie królików na witaminy. Króliki są wyposażone w specjalny mechanizm zabezpieczający przed niedoborom witaminowym. Kluczowe składniki, w tym witaminy z grupy B i witamina K, są wytwarzane przez mikroflorę w jelicie ślepym, a następnie spożywane wraz ze wspomnianymi cekotrofami. Ich suplementacja może być korzystna jedynie w przypadku, gdy cekotrofy z jakiegoś powodu nie są produkowane albo zjadane przez królika.
Szczególnie ważny w diecie królika jest poziom wapnia i fosforu. Meta-
bolizm wapnia jest ściśle połączony z metabolizmem fosforu. Absorpcja wapnia z jelita nie jest regulowana, jednak witamina D przyczynia się do wchłaniania wapnia w sytuacji, w której zaczyna go brakować w diecie. Absorpcja fosforu natomiast jest regulowana przez witaminę D. Nadmiar obu pierwiastków jest wydalany wraz z moczem. Poziomy wapnia w surowicy i w mo-
czu są związane z przyjmowaniem pokarmu. Stosunek wapnia do fosforu rekomendowany dla królików powinien mieścić się w przedziale 1:1–2:1 
i jest ważniejszy niż bezwzględna wartość tych minerałów. Dostępność wapnia jest redukowana przez związki chemiczne, mające zdolność wiązania wapnia, takie jak fityniany, szczawiany, octany i fosforany. Fityniany w dużych ilościach występują w ziarnach i fasoli. Szczawiany są obecne w wielu roślinach, przede wszystkim w szpinaku i lucernie. Małe ich ilości zawierają brokuły, jarmuż, rzepa i gorczyca. Natomiast dostępność fosforu zależy od obecności fitynianów i fitazy. Fityniany to związki bogate w fosfor, które nie są degradowalne przez układ pokarmowy ssaków, ale są hydrolizowane przez rośliny i mikrobiologiczny enzym – fitazę. U królików dostępny w fitynianach fosfor jest do...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Animal Expert"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • Zniżki na konferencje i szkolenia
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy