Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dieta i suplementacja

29 marca 2018

NR 4 (Marzec 2018)

Dieta w chorobach wątroby

0 20

Choroby wątroby u psów i kotów są często diagnozowane. Ma to związek z coraz powszechniej występującą otyłością u tych zwierząt. W niniejszym artykule omówimy najczęściej występujące choroby wątroby w kontekście wsparcia pacjenta za pomocą odpowiedniej dietoterapii i suplementacji.

Odpowiednio dobrana dieta jest bardzo istotnym czynnikiem w leczeniu schorzeń wątroby. Musi być odżywcza i odpowiadać potrzebom organizmu. Nie należy rezygnować z udziału białka pochodzenia zwierzęcego w diecie ani ograniczać jego podaży. Musi to jednak być białko wysokiej jakości.

Budowa i funkcje wątroby

Jednym z najważniejszych narządów organizmu jest wątroba. Jej waga stanowi w przybliżeniu 3% masy ciała dorosłego psa i kota. U psów i kotów, czyli u udomowionych zwierząt mięsożernych, ma ona bardzo głębokie wcięcia międzypłatowe, co pozwala rozpoznać każdy płat. Jedną z głównych funkcji tego organu są procesy detoksykacji organizmu na drodze licznych reakcji biochemicznych lub też wydalanie z żółcią uprzednio zobojętnionych substancji toksycznych oraz katabolizm wielu związków toksycznych egzo- i endogennych. Do podstawowych czynności wątroby i dróg żółciowych należą również tworzenie i wydzielanie żółci oraz uczestnictwo w podstawowych przemianach metabolicznych. Wątroba pełni funkcję magazynu dla witamin A, D i B12, a także dla lipidów, glikogenu, żelaza, miedzi oraz cynku, a jako narząd o najwyższej temperaturze odgrywa istotną rolę w termoregulacji. Warto pamiętać, że hepatocyty, które są podstawowym elementem strukturalnym miąższu wątroby, należą do komórek szczególnie podatnych na toksyczne uszkodzenia. Wszystkie organizmy tlenowe zależne są od tlenu, który jest niezbędny m.in. do wytwarzania energii w postaci ATP. Pożyteczne dla organizmu zużycie pochłoniętego tlenu wynosi ok. 95%, reszta podlega niekorzystnej przemianie, w wyniku której powstają wolne rodniki, odpowiadające za uszkodzenia wielu składników komórki, w tym również w hepatocytach.

Przyczyny, rodzaje i objawy chorób wątroby

Pomiędzy psami i kotami występują znaczące różnice w przyczynach, rodzajach i objawach chorób wątroby. U psów przewlekłe choroby wątroby występują częściej niż choroby o ostrym przebiegu. Zwłaszcza przewlekła choroba miąższu wątroby rozwija się u nich znacznie częściej niż u kotów. Niestety, prawie zawsze prowadzi to do zwłóknienia i marskości wątroby. U kotów sytuacja jest odwrotna – najczęściej rozwijają się pierwotne choroby dróg żółciowych. Bardzo rzadko prowadzą one do zwłóknienia i marskości narządu. Z tego powodu objawy kliniczne chorób wątroby u psów są znacznie bardziej nieswoiste niż u kotów. Dodatkowo należy zauważyć, że chorobom miąższu rzadziej towarzyszy żółtaczka, co w połączeniu z ogromną rezerwą czynnościową wątroby powoduje, że objawy mogą być niewidoczne aż do utraty 75% masy tego narządu.

W wielu przypadkach chorób wątroby przyczyna pozostaje nieznana. Uszkodzenia wątroby mogą wywoływać niektóre leki oraz toksyny bakteryjne i grzybicze. Niektóre farmaceutyki mają silny wpływ hepatotoksyczny, ale często sytuacja wymaga ich podania. Możliwe są też reakcje nadwrażliwości na leki, które są trudne do przewidzenia. U psów z przewlekłym zapaleniem wątroby często rozwija się nadciśnienie wrotne – u kotów zdarza się to rzadko. Także u psów częściej występują wrodzone zespolenie wrotno-oboczne (ZWO), zwyrodnienie wodniczkowe oraz wtórne uszkodzenie wątroby. U kotów najczęściej rozwija się choroba wątroby i dróg żółciowych bądź ostre stłuszczenie wątroby. Zasadniczo objawy kliniczne u kotów są nieswoiste i przypominają objawy choroby zapalnej jelit (IBD) lub zapalenia trzustki. Dodatkowo te trzy zaburzenia mogą występować łącznie, co utrudnia rozpoznanie. Stłuszczenie wątroby przebiega z klasycznymi dla chorób wątroby objawami – w tym żółtaczką i encefalopatią. Może mieć charakter pierwotny bądź wtórny do innej choroby. Niezależnie od przypadku jest to zaburzenie charakteryzujące się dużą śmiertelnością, jeśli nie prowadzi się intensywnego odżywiania organizmu. Należy pamiętać, że nie tylko głodówka może wywołać stłuszczenie wątroby – żywienie pokarmem o zbyt niskiej podaży białka, a wysokiej węglowodanów i tłuszczy również sprzyja chorobie. Koty nie są w stanie obniżyć zapotrzebowania na białko – wynika to m.in. z braku zdolności obniżenia aktywności proteaz wątrobowych.

Pierwotne stłuszczenie wątroby rozwija się zazwyczaj u kotów otyłych i jest to zaburzenie stanowiące coraz częściej diagnozowany problem wśród kotów w całej Europie. Jest to ostry proces uszkodzenia wątroby, wynikający z masywnego nagromadzenia tłuszczu w hepatocytach, prowadzącego do gwałtownej dysfunkcji tych komórek. Stan ten jest odwracalny, jeśli udaje się zmobilizować ten tłuszcz. Poza wprowadzeniem leczenia stłuszczenia wątroby należy rozpocząć płynoterapię i wspomaganie żywieniowe najszybciej, jak to możliwe. Tymczasowe wspomaganie żywieniowe zapewnia początkowo sonda nosowo-przełykowa, zanim pacjent będzie w stanie przejść zabieg założenia innej sondy odżywczej w znieczuleniu ogólnym. Zazwyczaj zachodzi konieczność założenia sondy dożołądkowej bądź doprzełykowej, ponieważ w większości przypadków wspomaganie żywieniowe trwa np. u kota od czterech do sześciu tygodni.

 

Czy wiesz, że...

U psów przewlekłe choroby wątroby występują częściej niż choroby o ostrym przebiegu, a w konsekwencji częściej 
dochodzi do zwłóknienia i marskości tego narządu.

 

Dieta powinna być o jak największej zawartości białka, a objawy encefalopatii wątrobowej powinno się łagodzić poprzez np. karmienie często małymi ilościami pokarmu. Niektórzy lekarze weterynarii korzystają z gotowych preparatów dostępnych na rynku, część używa wysokomięsnych puszek w formie płynnej z dodatkiem tauryny i witamin z grupy B. Ten drugi wybór w większym stopniu odpowiada zapotrzebowaniu psów i kotów, jako zwierząt mięsożernych, na składniki odżywcze. Można korzystać z dostępnych na rynku wysokomięsnych puszek, np. Catz Finefood, MAC, Feringa, Animonda Carny. Pokarm należy dokładnie rozdrobnić i rozrobić z odpowiednią ilością wody, sondę zaś płukać zarówno przed, jak i po użyciu.

Wysokomięsnego pokarmu podaje się mniej niż gotowych preparatów, ponieważ w większym stopniu odpowiada on potrzebom mięsożernych zwierząt. Należy o tym pamiętać, ponieważ ilość podawanego pokarmu zaczyna się od ilości pokrywających spoczynkowe zapotrzebowanie metaboliczne (REM) – chory kot zazwyczaj długo głodował i w pierwszych dniach mogą pojawić się powikłania wynikające z odżywiania. Karmienie rozpoczyna się od częstego podawania małych porcji bądź powolnego wlewu ciągłego, stopniowo zwiększając porcje oraz odstęp czasowy między podawaniem. Ważna uwaga: nie należy stosować środków zwiększających apetyt, ponieważ są potencjalnie hepatotoksyczne, a ich skuteczność jest ograniczona....

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Animal Expert"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • Zniżki na konferencje i szkolenia
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy