Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dieta i suplementacja , Otwarty dostęp

18 stycznia 2021

NR 21 (Styczeń 2021)

Zastosowanie probiotyków u psów i kotów

0 343

Już od wielu lat prowadzone są badania na temat wpływu probiotyków na mikroflorę jelitową zarówno zwierząt, jak i ludzi. Często jest to związane z dość powszechnie stosowanymi antybiotykami, które, niestety, miewają coraz niższą skuteczność.

Jednak wykorzystanie preparatów probiotycznych nie zawsze musi mieć związek z aktualnie stosowanym procesem leczenia u naszego psa lub kota. Bardzo często sprawdzają się one również w trakcie praktyki dietetycznej, np. przy przestawianiu zwierzęcia na nową dietę. Innym przykładem jest wykorzystanie probiotyków w trakcie stosowania środków odrobaczających, aby zminimalizować ryzyko wyjałowienia mikroflory jelitowej psa lub kota.

POLECAMY

Układ pokarmowy psów i kotów a odporność

Układ pokarmowy psów i kotów ma swoją specyficzną budowę. Cechuje się on tym, że doskonale sobie radzi z ogromną ilością bakterii bytujących w pokarmie, który pies lub kot spożywa. To, w jakim stopniu przewód pokarmowy zwierzęcia utrzymuje prawidłowy poziom przyjaznych bakterii w jelitach, ma odzwierciedlenie w pracy układu odpornościowego. Jest to związane z tym, że układ pokarmowy zawiera aż 80% komórek sekrecyjnych układu odpornościowego oraz ponad 50% komórek efektorowych.
W sytuacji gdy w układzie pokarmowym zaczynają się namnażać populacje bakterii patogennych, u psa lub kota pojawią się problemy trawienne, a w konsekwencji również inne problemy zdrowotne. Wiele badań wskazuje na to, że zwierzęta z zaburzoną równowagą flory jelitowej są narażone na większe ryzyko rozwoju wielu chorób.
Należy również mieć na uwadze, że mikroflora jelitowa zmienia się w trakcie życia zwierzęcia w zależności od stanu fizjologicznego, sposobu odżywiania, wieku czy stosowanych leków.

Skład mikroflory jelitowej psów i kotów

Przewód pokarmowy psów i kotów jest unikalnym siedliskiem mikroflory bakteryjnej – zarówno tlenowej, jak i beztlenowej. Sama unikalność wynika z racji rozbieżności anatomicznej i fizjologicznej pomiędzy poszczególnymi gatunkami zwierząt. Przewód pokarmowy zwierząt zmienia się w zależności od wieku. Różnice dotyczą zarówno rodzaju poszczególnych bakterii, jak i ich liczebności. Dla przykładu przewód pokarmowy noworodków jest jałowy i zasiedlenie bakterii odbywa się w ciągu kilku godzin przez bakterie bytujące w kanale rodnym. Przez pierwsze kilka tygodni życia zwierzęcia skład mikroflory jelitowej jest bogaty w bakterie zarówno tlenowe, jak i beztlenowe, natomiast wraz z dojrzewaniem liczebność zmienia się w kierunku większej kolonizacji bakterii beztlenowych. Bakterie tlenowe zasiedlają głównie jelito cienkie, a beztlenowce bytują przede wszystkim w jelicie grubym.
W przewodzie pokarmowym dorosłych psów i kotów może bytować nawet około kilkuset filotypów bakterii. Natomiast dominują przede wszystkim Bacteroides, Clostridium, Lactobacillus spp., Bifidobacterium oraz Enterobacteriaceae.
Mikroflora jelitowa przewodu pokarmowego dzieli się na trzy grupy, które powinny pozostać ze sobą w równowadze. Gdy dochodzi do zaburzeń w środowisku pokarmowym, nawet dobroczynne bakterie mogą stanowić potencjalne źródło np. uszkodzenia błony śluzowej jelit. Bakterie możemy podzielić na:

  • bakterie dobroczynne, zapobiegające namnażaniu się bakterii patogennych oraz stymulujące prawidłową pracę przewodu pokarmowego, np. Lactobacillus i Bifidobacterium,
  • bakterie potencjalnie szkodliwe, których obecność negatywnie objawia się w sytuacji zaburzenia mikroflory jelitowej, np. E. coli,
  • bakterie bezwzględnie szkodliwe, które poprzez produkcję toksyn oraz substancji kancerogennych negatywnie oddziałują na pracę przewodu pokarmowego, np. Clostridium sp.

Co wpływa na zaburzenia flory jelitowej?

Czynników wpływających na zaburzenia powstałe we florze jelitowej psów i kotów jest mnóstwo. Czasami wystarczy jednorazowa dawka stresu, a innym razem problem bywa bardziej złożony, bo wynika z niezdrowego stylu życia zwierzęcia. Do najpopularniejszych powodów pogorszenia równowagi jelitowej u psów i kotów możemy zaliczyć:

  • nagłe zmiany diety, bez przeprowadzenia właściwego procesu przejściowego,
  • szczepienia,
  • syndrom PICA, czyli zjadanie przez psa lub kota produktów nieprzeznaczonych do spożycia, np. odchodów, kamieni, patyków,
  • słabej jakości dietę, nieodpowiednią biologicznie,
  • zabiegi chirurgiczne,
  • choroby przewodu pokarmowego, np. nieswoiste zapalenie jelit,
  • spożywanie zanieczyszczonej wody,
  • spożycie pestycydów, nawozów lub środków owadobójczych,
  • stres emocjonalny, często związany ze zmianą w otoczeniu zwierzęcia,
  • żywność GMO.

Zaburzenia flory bakteryjnej u psów i kotów mogą nieść za sobą szereg problemów zdrowotnych. Zazwyczaj obserwuje się pogorszenie wchłaniania składników odżywczych z pokarmu oraz przewlekłe dolegliwości, np. biegunkę.
W dłuższej perspektywie może to przełożyć się na poważniejsze problemy zdrowotne, takie jak zespół nieszczelnego jelita, będący często źródłem alergii i innych chorób autoimmunologicznych.

Czym są probiotyki?

Termin probiotyk pochodzi od greckiego „pro” i „bios”, co oznacza „dla życia”. Termin ten jest przeciwstawny dla określenia antybiotyk. Pierwsze zastosowanie tego terminu miało miejsce w roku 1965 i oznaczało substancję produkowaną przez mikroorganizmy, która oddziaływała stymulująco na organizm zwierząt i ludzi.
Obecna definicja, ustalona przez Organizację Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) oraz Światową Organizację Zdrowia (WHO), mówi, że probiotyki to preparaty zawierające żywe lub zdolne do życia kultury bakterii, które – jeśli zostały podane w odpowiednich ilościach – mają korzystny wpływ na układ trawienny psa lub kota. Powinny one być stosowane we właściwych dawkach, a bakterie w nich zawarte odznaczać się niepatogennością i odpornością na kwas żołądkowy. Pozytywny wpływ probiotyków na układ pokarmowy gospodarza cechuje się utrzymaniem odpowiedniego poziomu przyjaznych bakterii oraz zapobieganiu przedostania się potencjalnie patogennych bakterii.
Zwiększone zainteresowanie probiotykami zostało spowodowane coraz powszechniejszym stosowaniem antybiotyków, często również profilaktycznie, które, niestety, niosą za sobą wiele niepożądanych skutków ubocznych dla zwierzęcia. 

Jak działają probiotyki?

Dokładny mechanizm działania probiotyków w organizmie zwierząt jest wciąż badany. Badania wskazują, że bakterie zawarte w probiotykach osadzają się w jelitach zwierzęcia i ich obecność redukuje namnażanie się potencjalnie patogennych bakterii i drożdży.
Dbałość o właściwą równowagę mikroflory jelitowej usprawnia utrzymanie homeostazy układu pokarmowego, zwiększając przy tym tolerancję na negatywne bodźce środowiskowe oraz wpływając na polepszenie procesów trawiennych czy przyswajalności samych składników pokarmowych z pokarmu.
Jeżeli mówimy o stosowaniu probiotyków przy antybiotykoterapii, to głównym celem jest przyspieszenie procesu rekonwalescencji zwierzęcia.
Do funkcji bakterii jelitowych możemy zaliczyć fermentację produktów spożywczych, trawienie i wchłanianie składników odżywczych, syntezę witamin, metabolizm leków, interakcję z komórkami w celu rozwoju i prawidłowego funkcjonowania jelit oraz modulację układu odpornościowego gospodarza.
Z kolei zmiany w mikroflorze przewodu pokarmowego zwierzęcia, będące często spowodowane chorobą, stresem, nagłymi zmianami diety lub antybiotykoterapią, mogą zakłócać homeostazę przewodu pokarmowego. 
Najprościej mówiąc, probiotyki pomagają dobrym bakteriom jelitowym konkurować z tymi negatywnymi o składniki odżywcze i miejsce w jelitach, co jednocześnie wspiera funkcjonowanie układu immunologicznego w walce z patogenami.
Przykładem pozytywnego działania probiotyków na organizm kotów jest badanie przeciwko wirusowi FHV-1. Herpeswirus kotów typu 1 stanowi jedną z najczęstszych przyczyn chorób górnych dróg oddechowych pochodzenia wirusowego u kotów. Wywołuje ona ciężkie zaburzenia oddechowe. Koty zakażone tym wirusem wykazują zapalenie błony śluzowej nosa oraz spojówek. W jednym z badań wykorzystano probiotyk ze szczepem bakterii Enterococcus faecium SF68, który podawano u kotów wykazujących objawy zakażenia herpeswirusem typu 1.
U drugiej grupy kotów zastosowano efekt placebo. 
Na przestrzeni badania koty były monitorowane pod kątem wystąpienia objawów klinicznych oraz swoistej i komórkowej odpowiedzi immunologicznej. Wyniki przeprowadzonych badań wykazały, że podawanie probiotyków ze szczepem bakterii Enterococcus faecium SF68 zmniejszyło zachorowalność w związku z przewlekłą infekcją FHV-1 u niektórych kotów.

Drożdże jako potencjalne probiotyki

Poza probiotykami bazującymi na składzie bakteryjnym możemy również wyróżnić takie, które zawierają w sobie szczepy drożdży. 
Drożdże są organizmami względnie beztlenowymi, co oznacza, że mają zdolność wzrostu w warunkach zarówno beztlenowych, jak i tlenowych. Wynikiem wzrostu drożdży w warunkach beztlenowych są procesy fermentacji etanolowej.
Drożdże w diecie psów i kotów wykorzystywane są jako cenne źródło łatwo przyswajalnych witamin z grupy B, białka oraz enzymów. Zastosowanie drożdży bardzo pozytywnie wpływa m.in. na wsparcie układu odpornościowego.
Były przeprowadzone badania głównie na zwierzętach gospodarskich, gdzie potwierdzono pozytywny wpływ drożdży na mikroflorę jelitową.
W przypadku psów i kotów istnieje niewiele badań w tym kierunku, tak więc nie ma jeszcze potwierdzonego skutecznego wpływu drożdży na mikroflorę jelitową psów i kotów.
Natomiast na podstawie szczątkowych badań można wnioskować, że włączenie drożdży do diety zwierząt towarzyszących pozytywnie wpływa na homeostazę przewodu pokarmowego.
Według badań, obiecująco zapowiadają się drożdże Sacharomyces boulardii, które niosą za sobą wiele prozdrowotnych właściwości. W organizmie zarówno ludzi, jak i zwierząt mogą one przyczyniać się do neutralizowania toksyn, działać przeciwbakteryjnie i przeciwzapalnie, wpływać na przemiany metaboliczne oraz modulować mikroflorę jelitową. 
Drożdże Sacharomyces boulardii znalazły swoje zastosowanie w leczeniu enteropatii u psów, gdzie po ich wykorzystaniu zaobserwowano poprawę stanu ogólnego zwierzęcia, zmniejszenie częstotl...

Artykuł jest dostępny w całości tylko dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz bezpłatne konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż bezpłatne konto Zaloguj się

Przypisy