Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dieta i suplementacja

5 października 2017

NR 1 (Wrzesień 2017)

Suplementacja w zaburzeniach lękowych

0 203

Zaburzenia lękowe u psów  to bardzo duża grupa przypadków, z którymi spotykamy się w praktyce behawioralnej. Niezależnie od przyczyn tych zaburzeń, ich leczenie należy do złożonych i trudnych. W terapii, poza modyfikacjami behawioralnymi, stosuje się także suplementy diety.

Odpowiednie zrozumienie i przygotowanie planu terapii w zaburzeniach lękowych stanowi złożony proces. Należy pamiętać o ścisłym połączeniu fizjologii, funkcjonowania układu nerwowego i mechanizmów uczenia się zwierząt. Lęk, szczególnie przewlekły, powoduje szereg zmian biochemicznych w organizmie zwierzęcia. Zmiany te powodują trudności w uczeniu się i często korelują z nadmierną pobudliwością. Psy przewlekle zestresowane są trudne w szkoleniu, mają problemy z koncentracją, a wynikające z tego trudności powodują frustrację i zniechęcenie w pracy, zarówno u właścicieli zwierząt, jak i u trenerów. 

Do uzyskania najlepszych efektów w pracy z takimi psami niezbędne jest holistyczne podejście do przypadku, obejmujące m.in. zmiany w aktywności psa, odpowiednie zarządzanie środowiskiem, wprowadzenie rutynowych treningów. Zazwyczaj niezbędne są również zmiany w żywieniu i utrzymaniu psa. W celu odpowiedniego ułożenia planu terapii musimy zacząć od tego, co fizycznie dzieje się w głowie wystraszonego psa.

Neurologiczne mechanizmy lęku

Lęk jest zjawiskiem adaptacyjnym. Zwierzęta w początkowym etapie życia bardzo często uczą się unikać pewnych sytuacji. W tym procesie bierze udział lęk, który nadmiernie wyeksponowany lub pojawiający się w nieadekwatnych sytuacjach jest przyczyną zaburzeń lękowych.

 

 

Nienaruszone i poprawnie funkcjonujące ciało migdałowate jest niezbędne w procesie uczenia się reakcji lękowych. Mimo tego, że odgrywa ono w nich główną rolę, w procesach uczenia się opartych na lęku biorą udział inne struktury, takie jak kora mózgu, substancja szara, układ limbiczny czy drogi neuronalne odpowiadające za układ nagrody. W pracy z zaburzeniami lękowymi bardzo ważny jest aspekt wspomagający procesy uczenia się.

Uczenie się na poziomie komórkowym i molekularnym jest definiowane jako zbiór zmian w komórkach i receptorach komórek nerwowych następujących w efekcie ich stymulacji oraz produkcji nowych białek. Kluczową rolę w procesie uczenia odgrywa więc wpływ komórek nerwowych na siebie nawzajem, ich połączenia i przekazywane sygnały, a także sam proces syntezy nowych białek.

Odmienne sposoby uczenia się oddziałują na różne szlaki neurochemiczne. Nauka metodą wzmocnienia pozytywnego angażuje głównie szlaki opioidowe i dopaminowe. Wzmocnienie negatywne działa na dopaminę, opioidy, serotoninę oraz noradrenalinę. Kara pozytywna skupia się na szlaku noradrenaliny. Wiedza dotycząca tych zagadnień nie jest jeszcze kompletna, wystarczy natomiast do odpowiedniego dostosowania metody, jaką chcemy walczyć z danym problemem. W zaburzeniach lękowych, często przebiegających z niedoborami serotoniny, nie powinno się stosować metod opartych na karze pozytywnej (metody te, moim zdaniem, powinny być zupełnie zaniechane), ze względu na pobudzenie szlaku adrenergicznego i wzrost poziomu kortyzolu w efekcie takiego szkolenia, co może prowadzić do pogłębienia zaburzenia, a nawet do rozwoju zachowań agresywnych5. Metody oparte na wzmocnieniu negatywnym muszą być stosowane z dużą rozwagą, aby całkowicie uniknąć pogłębiania stresu, w jakim znajduje się zwierzę. 

W przypadku zaburzeń lękowych należy skupić uwagę na szlakach serotoninowych i dopaminowych. Serotonina, odgrywająca ogromną rolę w podnoszeniu nastroju i obniżaniu reaktywności, musi zostać utrzymana na poziomie umożliwiającym zwierzęciu właściwy odpoczynek. Dopamina, biorąca udział w szlaku nagrody, również nie może być pomijana, ponieważ system nagrody jest istotny w procesach uczenia się6. W terapii pomocne są również szlaki GABA, zmniejszające pobudzenie. 

Zwierzęta nie uczą się ani na zbyt niskim, ani na zbyt wysokim poziomie stresu. Jest to informacja kluczowa do ułożenia odpowiedniego planu terapii. Pamiętajmy, że przy zbyt wysokim poziomie kortyzolu we krwi i zbyt niskim poziomie serotoniny tkanka nerwowa nie będzie w stanie zacząć syntetyzować nowych połączeń, a co za tym idzie, zwierzę niczego się nie nauczy w czasie treningu. Z kolei przy zbyt niskim poziomie pobudzenia zwierzę nie skupi uwagi na tyle, żeby powtórzyć dane ćwiczenie kilkukrotnie z sukcesem – a tylko taki mechanizm będzie prowadził do wykształcenia pamięci długotrwałej. 

Wpływ przewlekłego stresu na mózg

Długotrwałe odczuwanie lęku może mieć zgubny, degeneracyjny wpływ na układ limbiczny, może także powodować zmniejszenie liczby komórek nerwowych w obszarach kory czołowej, ciele migdałowatym, hipokampie. Leczenie przeciwdepresyjne może zablokować ten negatywny efekt8. Czynnikiem, który znacząco wpływa na degenerację komórek nerwowych, jest poziom hormonów sterydowych, który rośnie znacznie w przypadku przewlekłego stresu. Wszystko wskazuje na to, że na poziomie molekularnym strach obniża możliwości uczenia się i zyskiwania nowych umiejętności, w tym również umiejętności zastępczych w terapii zaburzeń lękowych. Dlatego też obniżenie stresu oraz wspomaganie budowy nowych połączeń nerwowych jest kluczowe w procesie pracy z psami lękowymi. 

Odpowiedni dobór suplementacji

Suplementacja w leczeniu zaburzeń lękowych musi zostać dobrana odpowiednio oraz być brana pod uwagę w ewentualnym doborze leczenia farmakologicznego. Część suplementów może wchodzić w interakcję z lekami lub działać na te same szlaki neurochemiczne.

Tryptofan
Tryptofan jest egzogennym aminokwasem będącym prekursorem serotoniny. Ze względu na mechanizmy wchłaniania, w diecie wysokobiałkowej relatywnie niewielki poziom tryptofanu wchłania się do krwiobiegu. Dzieje się tak ze względu na konkurencyjność innych aminokwasów do nośnika. Razem z tyrozyną i fenyloalaniną tryptofan jest jednym z prekursorów serotoniny, dopaminy i adrenaliny. Na ogólną przyswajalność tych aminokwasów wpływ ma nie tylko ich stężenie w pokarmie, lecz także ilość przyjmowanego pokarmu, czas posiłków, ich składniki oraz ogólna strawność. Dodatkowo na przyswajalność tryptofanu ma wpływ szereg czynników, takich jak wiek, płeć, rasa, ogólny poziom pobudzenia. Tryptofan jest przekształcany do 5-hydroksy-L-tryptofanu, który jest bezpośrednim prekursorem serotoniny. 

Suplementacja obejmująca tryptofan wzbudzać może pewne kontrowersje. Zostało do tej pory przeprowadzonych wiele badań mających na celu określenie jednoznacznego wpływu tryptofanu na zachowanie psów. Niestety, wyniki tych badań nie są jednorodne. 

Ze względu na to, że sytuacje stresowe mogą obniżać poziom serotoniny oraz tryptofanu, uważa się, że wzbogacanie diety o tryptofan uzupełni substrat do reakcji wytwarzania serotoniny, zapobiegając spadkowi jej poziomu i ograniczając długoterminowe skutki stresu. Przy niedoborze tryptofanu w diecie zbadano zachowanie w warunkach laboratoryjnych. Badanie wykazało, że brak tego aminokwasu powoduje agresywność u szczurów w sytuacji, w której normalnie zwierzęta nie reagowałyby. Z obniżonym poziomem tryptofanu można spotkać się u ludzi zmagających się z depresją, co może być powiązane z podniesionym poziomem kortyzolu w surowicy krwi. 

 

Czy wiesz, że…

Suplementacja w leczeniu zaburzeń lękowych musi zostać dobrana odpowiednio oraz być brana pod uwagę w ewentualnym doborze leczenia farmakologicznego. Część suplementów może wchodzić w interakcję z lekami lub działać na te same szlaki neurochemiczne.

 

Badano wpływ diety bogatej w tryptofan na poziom kortyzolu w surowicy po wystąpieniu sytuacji stresowej u świń. Wyniki tych badań wskazują, że tryptofan przyspiesza proces regeneracji oraz obniżenie poziomu kortyzolu i adrenaliny w surowicy krwi, nie wpływa jednak na poziom hormonów stresu oraz na zachowanie zwierzęcia w czasie sytuacji stresowej. Przeprowadzono również badanie dotyczące oceny skutków diety wzbogaconej w tryptofan na zachowanie psów ze średnim poziomem zaburzeń lękowych. W badaniu tym nie został udowodniony wpływ na zachowanie psów z zaburzeniami lękowymi o średnim nasileniu, mimo znacznego wzrostu poziomu tryptofanu w surowicy krwi (37,4%). 

5-hydroxy-L-tryptofan przechodzi łatwo przez barierę krew – mózg i powoduje znaczny wzrost poziomu serotoniny. Jego okres półtrwania wynosi ok. 4 godzin, a maksymalne działanie osiągane jest w ciągu 1–2 godzin po podaniu. Ze względu na łatwość działania, 5-HTP może powodować syndrom serotoninowy oraz wchodzić w interakcję ze środkami z grupy TCA i SSRI. Objawy syndromu serotoninowego ze strony układu pokarmowego oraz nerwowego były notowane po podaniu 5-HTP u psów w dawkach od 2,5 do 573 mg/kg16. 

Peptydy mleka

Ze względu na podobieństwo do kwasu gamma-aminomasłowego (GABA), alfa-kazozepina jest szeroko używana jako środek wspomagający terapię lęku. GABA jest głównym neurotransmiterem hamującym, którego najwyższe stężenie obserwowane jest w korze mózgu oraz we wzgórzu....

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Animal Expert"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • Zniżki na konferencje i szkolenia
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy