Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dieta i suplementacja

30 lipca 2018

NR 6 (Lipiec 2018)

Probiotyki i prebiotyki
w profilaktyce chorób psów i kotów

0 64

Podstawowe znaczenie dla zdrowia zarówno jednostki, jak i populacji, ma prawidłowe odżywianie warunkujące właściwy skład naturalnej mikroflory organizmu, a szczególnie mikroflory przewodu pokarmowego. Ta zależność znana jest od dawna, a dotyczy nie tylko ludzi, ale też zwierząt.

Dobroczynny wpływ na zdrowie bakterii fermentujących mleko znany był już w starożytności. Zjawiskiem probiozy i interakcji między bakteriami zainteresowali się także Pasteur i Jaubert. W 1877 r. opisali występowanie antagonizmu między wybranymi szczepami bakteryjnymi. W 1907 r. Ilja Miecznikow, rosyjski mikrobiolog, laureat Nagrody Nobla z medycyny w 1908 r., wskazał, że spożywanie jogurtów i kefirów korzystnie wpływa na zdrowie dzięki zawartym w nich bakteriom fermentacji mlekowej oraz że wysoka koncentracja Lactobacillus sp. w jelicie ma znaczny wpływ na zdrowie i długowieczność, a także może być stosowana jako metoda bakteryjnej terapii zastępczej. Możliwości te nie zostały wykorzystane, gdyż nastała era chemioterapeutyków i antybiotyków. Obecnie powracamy do tej koncepcji, starając się ograniczać stosowanie leków na rzecz substancji wspomagających działania profilaktyczne.
Patrząc bardziej ogólnie, na zdrowie zwierząt wpływa kilka czynników:

  • sposób utrzymania i użytkowania,
  • środowisko zewnętrzne,
  • czynniki genetyczne,
  • profilaktyka zdrowotna i leczenie.

Probioza – sposób na przedłużenie życia

W odniesieniu do tematu tego artykułu musimy zapoznać się ze zjawiskiem probiozy, przez którą rozumiemy zwiększanie liczebności bakterii probiotycznych w przewodzie pokarmowym, prowadzącą do poprawy składu naturalnej mikroflory tego układu. Zjawisko to jest postrzegane nie tylko jako alternatywa walki z drobnoustrojami patogennymi, ale przede wszystkim jako sposób na przedłużenie życia przy zastosowaniu metod naturalnych, ściśle powiązanych z funkcjonowaniem organizmu.
Zanim przejdziemy do omawiania mikroorganizmów probiotycznych, warto zapoznać się z mikroflorą przewodu pokarmowego, który zasiedlany jest przez różne mikroorganizmy (korzystne oraz potencjalnie szkodliwe), będące ze sobą w stałej równowadze, co sprzyja utrzymaniu optymalnego stanu zdrowia gospodarza. Zasiedlenie przewodu pokarmowego określoną mikroflorą rozpoczyna się już kilka godzin po porodzie i trwa aż do osiągnięcia przez nią określonej równowagi. Mikroflora przewodu pokarmowego pełni istotną funkcję w trawieniu i wchłanianiu różnych substancji odżywczych oraz wpływa na szereg procesów zachodzących w jelitach.
Błony śluzowe przewodu pokarmowego stanowią główne miejsce kontaktu ze środowiskiem zewnętrznym. Pewną trudność sprawia jednak to, że układ ten zasiedla ok. 500 gatunków drobnoustrojów – w tym, jak wspomniałem wcześniej, zarówno te o działaniu dobroczynnym, jak i takie, które warunkowo mogą być chorobotwórcze.

Rola drobnoustrojów przewodu pokarmowego

W związku z powyższym warto zapoznać się z rolą drobnoustrojów przewodu pokarmowego. Oczywiście, podstawowym działaniem jest wspomaganie trawienia substancji odżywczych, a także udział w ich wchłanianiu. Nie bez znaczenia jest również udział w produkcji witamin i enzymów. Jednak to, co nas interesuje najbardziej, to ochrona przed infekcjami i kolonizacją bakterii patogennych.
Jeżeli równowaga pomiędzy drobnoustrojami jest zachowana, wówczas mamy do czynienia z prawidłowym funkcjonowaniem nie tylko przewodu pokarmowego, ale również całego organizmu. Niestety, bardzo często mamy do czynienia z czynnikami destabilizującymi mikroflorę zasiedlającą ten układ. Jakie są tego przyczyny? Pierwszą nasuwającą się na myśl jest występowanie błędów żywieniowych spowodowanych przez właściciela zwierzęcia. Nie dość, że jest to najczęstszy element zaburzeń wzrostu i równowagi drobnoustrojów, to także jest to najtrudniejszy punkt leczenia naszych podopiecznych, ponieważ wymaga zmiany przyzwyczajeń ich właścicieli. Innymi czynnikami wpływającymi na zachwianie równowagi mikroflory są: stres, choroby, zbyt częste stosowanie antybiotyków i leków zmieniających pH żołądka i jelit, a także procesy starzenia się.
Skutkami zaburzeń równowagi mikroorganizmów zasiedlających układ pokarmowy są przede wszystkim choroby zapalne żołądka i jelit, których objawami mogą być biegunki i wymioty. Jednak z punktu widzenia całego organizmu poważniejszą konsekwencją jest dysfunkcja układu immunologicznego.
Właśnie probiotyki stanowią jedną z możliwości regulacji pracy przewodu pokarmowego oraz współdziałającej z nim mikroflory. Czym są te drobnoustroje?

Definicje probiotyku

Termin „probiotyk” wprowadzili w 1965 r. Lilly oraz Stillwell, określając w ten sposób substancję lub organizm, który wpływa na równowagę mikroflory jelitowej. Dostrzegając korzyści ze stosowania mikroorganizmów, wprowadzono definicję probiotyku, który określono jako żywe mikrobiologiczne dodatki żywieniowe, korzystnie działające na organizm gospodarza poprzez poprawę równowagi mikroflory jelitowej. Aktualnie koncepcja probiotyku zakłada wprowadzenie do diety żywych bakterii w takiej formie, żeby przetrwały w żołądku, dwunastnicy i były aktywne w okrężnicy. Probiotyk powinien spełniać następujące warunki:

  • pochodzenie od gatunku, u którego jest stosowany,
  • odporność na niskie pH żołądka,
  • zdolność do przeżycia w środowisku jelita grubego,
  • zdolność adherencji,
  • korzystne działanie na organizm gospodarza,
  • trwałość i żywotność w czasie przechowywania oraz w środowisku dla niego niekorzystnym (np. w przewodzie pokarmowym: niskie pH, enzymy trawienne, czynniki hamujące wzrost lub zdolności adhezyjne).

W 2001 r. definicja zmieniła się i zaproponowano, by probiotykiem nazwać „produkt zawierający wystarczającą ilość mikroorganizmów, które zmieniają mikroflorę (przez implantację lub kolonizację) w określonych segmentach organizmu gospodarza i w ten 
sposób wywierają korzystny wpływ na jego zdrowie. Warunki tej definicji spełniają zarówno określone bakterie, jak i drożdże. Najważniejsze z nich to:

  • Lactobacillus – rodzaj laseczkowatych bakterii Gram-dodatnich. Najliczniejsze spośród grupy bakterii kwasu mlekowego. Większość z nich jest zdolna do zamiany laktozy i innych prostych cukrów w kwas mlekowy. Bardzo powszechne, często wywierają pozytywny wpływ na organizm człowieka i zwierząt. Aktywnie przytwierdzają się do ścian jelita, tworząc mikr...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Animal Expert"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • Zniżki na konferencje i szkolenia
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy