Dołącz do czytelników
Brak wyników

Profilaktyka zdrowotna i diagnostyka

18 stycznia 2021

NR 21 (Styczeń 2021)

Parwowirus psów – cz. 2. leczenie i profilaktyka

126

Parwowiroza to łatwo zaraźliwa, wysoce śmiertelna oraz najczęściej występująca choroba zakaźna wśród psów. W ostatnim numerze poruszyliśmy kwestię przyczyny i objawów. Dzisiaj skupimy się na leczeniu oraz profilaktyce.

Postępowanie z psem chorym na parwowirozę zależy od tego, w jakim stanie pojawia się on w gabinecie. 
W leczeniu psa z parwowirozą najważniejsze są następujące aspekty terapii:

POLECAMY

Wyprowadzenie pacjenta ze wstrząsu

Polega przede wszystkim na szybkim nawadnianiu. Staramy się w ten sposób jak najszybciej wypełnić łożysko naczyniowe. Bolusy płynów podajemy najlepiej dożylnie w dawce 10–20 ml/kg m.c. zwierzęcia przez 15–30 minut. Stosujemy przede wszystkim krystaloidy izotoniczne: Ringer z mleczanami, Ringer, Plasmalyte bądź sam NaCl 0,9%. Kontrole pacjenta powinny odbywać się co 30 minut. Jeśli nie ma poprawy, a stan psa nadal wskazuje na wstrząs, należy powtórzyć bolus płynu iv. Całkowita ilość podanych płynów nie powinna przekroczyć objętości pełnej krwi pacjenta, którą obliczamy ze wzoru 60–90 ml/kg masy ciała psa.

Nawodnienie pacjenta i uzupełnienie zawartości przewodu pokarmowego 

Pacjenta wyprowadzonego ze wstrząsu należy dalej nawadniać. W tym punkcie najważniejsze jest wyliczenie odpowiedniej dawki płynów, jaką należy podać. Obliczamy ją, korzystając ze wzoru:
Odwodnienie (stopień odwodnienia x masa ciała psa) + utrata zawartości przewodu pokarmowego (straty związane z wymiotami i biegunką wynoszą ok. 5–10 ml/kg m.c./h) + zapotrzebowanie metaboliczne organizmu (u psa wynosi 2–6 ml/kg m.c./h) = ilość płynów, jaką należy podać.
Przykładowo pies ważący10 kg z odwodnieniem 5% powinien otrzymać 21 ml/h (5% x 10 kg) + 75 ml/h (7,5 ml x 10 kg) + 20 ml (2 ml x 10 kg) = 116 ml/h.
Wynik wskazuje ilość płynów, jaką należy podać w ciągu całej doby! Jeżeli chcemy ją podać w krótszym czasie, trzeba skorygować obliczenia. 
Należy wiedzieć, że ilość płynów, jakiej wymaga pies chory na parwowirozę, może być nawet 7-krotnie wyższa niż dawka podtrzymująca płynów. Dlatego ważne jest, aby wziąć po uwagę ich ubytek, czyli stopień odwodnienia. Ocena ta u szczeniaka jest dość trudna. Młode psy mają z natury przyspieszoną akcję serca oraz zwiększoną (o ok. 10–20%) zawartość wody w organizmie w porównaniu do psa dorosłego. Ocena stopnia odwodnienia poprzez ocenę elastyczności skóry u szczeniąt także nie jest miarodajna. Zatem pod uwagę należy brać przede wszystkim kolor błon śluzowych, temperaturę dystalnych odcinków kończyn, zapadnięcie gałek ocznych, posmutnienie itd. Każdego szczeniaka z wymiotami bądź/i biegunką należy traktować jako odwodnionego przynajmniej w 5%. Według literatury naukowej, prawidłowe i trafne uzupełnienie płynów stanowi najważniejszy punkt całej terapii parwowirozy.
Kontrola nawodnienia wraz z ewentualnym korygowaniem dawki psa powinna odbywać się co 2–3 h. 
Wraz z biegunką i wymiotami dochodzi do odwodnienia izotonicznego, które wyrównujemy także płynami izotonicznymi, najlepiej krystaloidami. Stosuje się tutaj Ringer z mleczanami, Plasmalyte, NaCl 0,9%, Ringer. Na początku płynoterapii warto także uzupełnić potas K+, natomiast nie wolno podawać go w bolusie. Bezpieczna dawka potasu to 20–30 mEq K+/1 l płynu. Przed podaniem należy dokładnie wymieszać płyn. Jak już wspomniałam, płyny najlepiej podawać dożylnie, gdyż wtedy najszybciej wypełnia się łożysko naczyniowe. Jeśli brak jest możliwości założenia wenflonu, kroplówkę należy podać podskórnie. U małych szczeniąt (noworodków) można rozważyć podanie dootrzewnowe bądź doszpikowe. Kontrola jonogramu nawadnianego pacjenta powinna odbywać się co 24 h w celu uniknięcia hipokaliemii i hipernatremii.

Jak najszybsze rozpoczęcie karmienia

U pacjentów wymiotujących, z bolesnością w obrębie przełyku i całej jamy brzusznej, wprowadzenie karmienia jest niezwykle trudne. Jednocześnie jest ono bardzo ważne. Od przynajmniej kilku lat coraz głośniej mówi się o jak najszybszym wprowadzeniu żywienia dojelitowego, mimo że wcześniej zalecano głodówkę. Im szybciej zostaną wdrożone posiłki, tym rekonwalescencja pacjenta jest zdecydowanie krótsza. 
Wprowadzenie żywienia dojelitowego:

  • zwiększa produkcję śluzu żołądkowego,
  • zabezpiecza błonę śluzową ściany żołądka przed zapaleniem, 
  • przywraca prawidłową motorykę zarówno żołądka, jak i jelit, 
  • poprawia tolerancję i przyswajalność kolejnych posiłków, 
  • zapobiega spadkowi masy ciała,
  • skraca czas hospitalizacji. 

W tym celu zaleca się zastosowanie sondy nosowo-przełykowej lub nosowo-żołądkowej. Założenie jej nie jest skomplikowane (pamiętajmy o kontroli sondy na RTG) i pozwala na bezpośrednie i bezbolesne podawanie niezbędnych mikroelementów do przewodu pokarmowego. Co ważne, pozwala także na odsysanie nadmiaru płynów zalegających w żołądku. Jak pisałam wcześniej, żołądek w przebiegu parwowirozy nie pracuje prawidłowo, a sok żołądkowy w nim zalega. Sprzyja to zapaleniu oraz prowokuje uporczywe wymioty. Dzięki sondzie nosowo-żołądkowej można z łatwością odsysać płyny z żołądka oraz rozpocząć podawanie płynnych posiłków. Jeśli nie ma takiej możliwości, a pacjent nadal jest w stanie ciężkim, wymiotuje lub ma uporczywą biegunkę, należy kontynuować kroplówki dożylne. 
Zaleca się, aby pierwszy pokarm był płynny, przeznaczony do terapii dla zwierząt chorych. Na rynku zoologicznym dostępne są gotowe, specjalistyczne proszki do przygotowania. Preparat powinien zawierać elektrolity, dextrozę, witaminy z grupy B oraz aminokwasy, w tym przede wszystkim glicynę oraz glutaminę. Pierwsza dawka wynosi 0,5–2 ml/kg m.c./h. Jeśli podany posiłek jest dobrze tolerowany przez zwierzę, to po 8 h kolejną porcję należy zwiększyć o 0,2–0,5 ml/kg m.c./h.
Jeśli przez pierwszą dobę szczeniak dobrze toleruje podawane sondą płyny, można rozważyć już pełnowartościowe żywienie. Jako pierwsze zaleca się podawanie posiłków hydrolizowanych oraz niskotłuszczowych, o małej zawartości węglowodanów prostych. Porcje powinny być zblendowane i zmieszane na papkę. Jeśli pacjent dobrze toleruje taką dietę, kolejno należy przejść na dietę niehydrolizowaną. Posiłki powinny być małe, mieć niską zawartość tłuszczów oraz być podawane często – ok. 5–7 razy na dobę. W pierwszym dniu wprowadzonego żywienia kaloryczność posiłków powinna wynosić od 1/4 do 1/3 dobowego zapotrzebowania psa, a w drugim dniu od 1/3 do 1/2 dobowego zapotrzebowania. W trzecim dniu żywienia podane posiłki powinny całkowicie pokrywać dzienne zapotrzebowanie kaloryczne psa.
W leczeniu stosuje się także leki przeciwwymiotne lub ich kombinacje. Zaleca się stosowanie maropitantu (1 mg/kg m.c. s.c. SID) ze względu na jednoczesne działanie przeciwbólowe w obrębie jamy brzusznej. Kolejny zalecany lek to metoclopramid (0,2–0,5 ml/kg m.c. iv co 6–8 h), który jednocześnie częściowo przywraca pracę jelit i żołądka. W uciążliwych wymiotach stosowany jest także ondasetron (0,1–0,2 mg/kg m.c. iv co 12–24 h). Korzyści przynosi również odsysanie zawartości żołądka przy pomocy sondy. Dodatkowo stosuje się leki osłonowe na żołądek (np. sukralfat 0,25–1 g/psa p.o. BID/TID) oraz inhibitory pompy protonowej (np. ranitydynę:0,5–2 mg/kg m.c. iv co 8–12 h).
Jako lek przeciwbólowy stosuje się najczęściej leki opioidowe (butorfanol). W terapii parwowirozy, w zależności od występujących objawów, podaje się także leki przeciwgorączkowe, rozkurczowe i przeciwdrgawkowe. Antybiotyki stosuje się przede wszystkim, aby ograniczyć rozwój bakterii, szczególnie u pacjentów z leukopenią oraz zespołem SIRS. Najczęściej stosowane antybiotyki to metronidazol i amoksycylina z kwasem klawulanowym. U niektórych pacjentów, ze względu na pogłębiającą się anemię wynikającą z krwawienia do światła przewodu pokarmowego, konieczna może okazać się transfuzja pełnej krwi. Do niedawna uważano, że najlepsze efekty terapeutyczne przynosi podanie surowicy odpornościowej (swoistej). Jest ona ważnym elementem terapii, szczególnie u szczeniąt z nieprawidłowo pracującym układem immunologicznym. Aktualnie za...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Animal Expert"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • Zniżki na konferencje i szkolenia
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy