Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dieta i suplementacja

19 lipca 2021

NR 24 (Lipiec 2021)

Otyłość u zwierząt

17

Problemy z nadmierną masą ciała ludzi nie są niczym nowym – już Hipokrates odkrył związek między otyłością a śmiercią. Jak się jednak okazuje, jest to najczęściej występująca choroba żywieniowa już nie tylko wśród ludzi, ale również wśród zwierząt towarzyszących, takich jak psy i koty.

Od 2016 r. otyłość u psów i kotów jest oficjalnie klasyfikowana jako choroba. To nie jest przesada, ponieważ otyłość jest poważnym schorzeniem, które znacząco zwiększa ryzyko wystąpienia chorób przewlekłych, obniża komfort życia oraz jego długość. Otyłość charakteryzują wzrost i nadmierne nagromadzenie tkanki tłuszczowej, które pojawia się w miejscach jej anatomicznego występowania lub w postaci guzów dużej wielkości, mających negatywny wpływ na organizm.

POLECAMY

W Polsce zakłada się, że nadwaga występuje u około 30% psów i kotów, a otyłość – u około 10% psów i 13% kotów, czyli 40% psów i 43% kotów waży zbyt wiele. Co to znaczy zbyt wiele? W literaturze można spotkać się z następującym podziałem i rozróżnieniem nadmiernej masy ciała:
nadwaga (wzrost masy ciała 15% ponad normę), otyłość (wzrost masy ciała 30% ponad normę).

Nie ma jednak sensu dzielić złej wagi na nadwagę albo otyłość. Zwierzę waży za dużo i trzeba zacząć działać, a nie uspokajać opiekuna, że to tylko nadwaga. 

Liczby jednak przestają już robić na kimkolwiek wrażenie, ponieważ codziennie – na spacerach, w lecznicach weterynaryjnych i u znajomych – widzimy otyłe zwierzęta. Pies głodzony budzi w społeczeństwie chęć pomocy i takie zwierzęta są odbierane przez odpowiednie służby, a ich właściciele spotykają się z ostracyzmem społecznym. Niestety, pies bądź kot z nadmiarem kilogramów nie budzi takich reakcji, zazwyczaj jest to jedynie komentarz, że waży za dużo, że widać, że jest rozpieszczany, a przecież to także jest cierpienie zwierzęcia. Śmieszne memy o otyłych zwierzętach zalewają internet. Czy to już jest dla nas widok normalny? Czy dlatego ludzie przestają reagować? W zeszłym miesiącu był u mnie ekstremalnie otyły owczarek niemiecki. Ważył 48 kg. Od kilku miesięcy pracuję z golden retrivierem, który na starcie naszej pracy ważył 58 kg. Obecnie zeszliśmy już do wagi 44 kg. W każdym tygodniu mam takie przypadki. To już nie jest „trochę za dużo” i do „lekkiej, spokojnej korekty”. Devon rex ważący 9,5 kg zamiast 3 kg? Mam również takiego pacjenta.

Na szczęście, pięknie chudnie. Te zwierzęta mają wiele problemów ze zdrowiem i poruszaniem się, ponieważ z nadmierną wagą wiążą się liczne choroby. To jest nie do uniknięcia, ponieważ sama otyłość jest chorobą przewlekłą, mającą wpływ na funkcjonowanie całego organizmu. To nie jest jedynie defekt wizualny, jak to niektórzy próbują przekazywać.

Skoro to choroba, to należy pamiętać, że wymaga leczenia, ponieważ ma negatywny wpływ zarówno na jakość, jak i na długość życia zwierzęcia.

Skutki otyłości

Nadmierna masa ciała wpływa na zmiany w metabolizmie oraz negatywnie na ogólny stan zdrowia. Skutki otyłości są poważne i narastają z czasem – dlatego często są tak późno dostrzegane. Nietolerancja wysiłku i duszności często są zganiane na upał czy wiek zwierzęcia, a bóle stawów i kręgosłupa – na brzydką pogodę czy też na starzenie się zwierzaka, a przecież to bardzo typowe problemy zwierząt z nadmierną masą ciała.

Jakie więc grożą zwierzęciu choroby?

Przykładowe choroby związane z otyłością:

  • Cukrzyca 
  • Choroby wątroby
  • Niedoczynność tarczycy
  • Nadczynność kory nadnerczy
  • Kamica dolnych dróg moczowych
  • Stłuszczenie wątroby (koty)
  • Endokrynopatie (psy)
  • Choroby układu krążenia
  • Choroby układu oddechowego
  • Choroby dolnych dróg moczowych
  • Zwiększone ryzyko urazu
  • Zwiększone ryzyko nowotworu gruczołu sutkowego, macicy, jąder, trzustki

Co najmniej 13 nowotworów jest powiązanych z nadmierną wagą! To nie koniec ryzyk i negatywnych skutków, ponieważ nawet proste czynności weterynaryjne, takie jak badanie palpacyjne, pobieranie krwi, USG czy zwykłe omacywanie jamy brzusznej stają się znacząco utrudnione. Otyły pacjent to większe ryzyko anestezjologiczne i chirurgiczne!

Otyłość może i często niesie za sobą ból. Trzeba cały czas pamiętać, że organizm jest w stanie zapalnym. Otyłość jest to groźna i bolesna sytuacja dla zwierzęcia i bagatelizowanie jej nie pomoże, a problem nie zniknie sam.

Przyczyny problemu

W większości przypadków za problem z wagą odpowiada za duży pobór kalorii w stosunku do zapotrzebowania danego osobnika. Tak jak u ludzi. Choroby prowadzące do problemów z masą ciała nie są tu najważniejszą kwestią i mam tylko kilku pacjentów, u których otyłość była spowodowana jedynie problemami zdrowotnymi. Większość zwierząt została doprowadzona do otyłości przez swoich opiekunów, którzy chcieli dla nich dobrze. W naszej kulturze dzielenie się pokarmem to coś dobrego i z miłości do zwierząt przekładamy to również na nie. Jednak nie wolno tak postępować, bo z tej miłości robimy im jedynie krzywdę.

Wspomnę jeszcze, że otyłość można klasyfikować ze względu na to, czy jest pierwotna, czy wtórna. Pierwotna – to właśnie ta wynikająca z pobierania zbyt dużej ilości energii przy zbyt małym jej zużyciu. Otyłość wtórna to ta mająca swoje źródło w innych przyczynach, np. chorobach jako skutek uboczny podawania niektórych leków, a także przy ograniczeniu aktywności fizycznej np. z powodu kontuzji.

Uwarunkowania genetyczne stanowią czynnik sprzyjający nadwadze. Są rasy zarówno psów, jak i kotów, które mają niższe wymagania energetyczne niż pozostałe zwierzęta. Są to:

  • labradory,
  • beagle,
  • teriery,
  • basety,
  • spaniele,
  • u kotów – większość mieszańców ras domowych kotów krótkowłosych.

Również wiek ma znaczenie – obniżenie aktywności zwierzęcia przy jednoczesnym braku dostosowania dawki pokarmowej może skutkować nadmierną masą ciała. Wśród powszechnie występujących schorzeń u psów warto wspomnieć o niedoczynności tarczycy, będącej zaburzeniem hormonalnym, którego konsekwencją w wielu przypadkach jest również otyłość. 

Odchudzanie – zaczynamy!

Odchudzanie zaczynamy natychmiast po zdiagnozowaniu problemu! Zwierzę musi zostać przebadane, ponieważ czasami na problem z wagą ma wpływ także stan zdrowia. Należy przyjrzeć się aktywności zwierzęcia oraz ilości kalorii, jakie przyjmuje, a także dokonać oceny kondycji ciała (Body Condition Score), aby wiedzieć, jak duży mamy problem. Za pomocą omacywania zwierzęcia oraz oceny wizualnej dokonuje się oceny stanu otłuszczenia żeber, podstawy ogona i pozostałych kości oraz określa się sylwetkę psa bądź kota, patrząc na niego z góry oraz z boku. Ja uczę opiekunów swoich pacjentów dokonywania samooceny – aby łatwiej było wyłapać problem!

Wyliczenie zapotrzebowania energetycznego organizmu i dostosowania ilości kalorii w diecie to podstawa. Należy także wytłumaczyć opiekunowi, dlaczego jest to tak istotne. To bardzo dobry punkt orientacyjny do tego, ile dane zwierzę powinno jeść.

Dużą rolę w rozwoju otyłości odgrywają przysmaki i dzielenie się ze zwierzęciem naszymi, ludzkimi posiłkami. Z opiekunami należy rozmawiać, że to, co jest kawałeczkiem dla nas, to dla psa czy kota może być tak naprawdę całym posiłkiem. Nie należy też karmić zwierzęcia w stałym dostępie do pokarmu – ustalamy stałe pory posiłków i ich się trzymamy. 

Przy odchudzaniu, w mojej opinii, nie sprawdzają się karmy suche – nie stosuję ich zazwyczaj w pracy z pacjentami, chyba że ze względu na bardzo duże rozmiary psa opiekun nie ma innej opcji pod kątem ekonomicznym. Staram się przemycać jak najwięcej się da mokrej karmy. Karma mokra dobrej jakości bądź surowe modele żywienia to większa objętościowo dawka pokarmu. Badania wskazują, że zwierzęta, w diecie których obecna jest karma sucha, są obarczone większym ryzykiem nadwagi/otyłości w porównaniu do zwierząt na pokarmach mokrych.

Czym więc karmić otyłe zwierzę? Jeżeli możliwe będzie prowadzenie psa na di...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Animal Expert"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • Zniżki na konferencje i szkolenia
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy