Dołącz do czytelników
Brak wyników

Profilaktyka zdrowotna i diagnostyka

22 stycznia 2019

NR 9 (Styczeń 2019)

Opieka nad psim seniorem

0 27

Dzisiejszy pies jest zorientowany na człowieka. Żaden inny gatunek nie czuł się tak dobrze w ludzkim biotopie jak Canis lupus familiaris. Pies, jako zwierzę wysoce socjalne, całkiem nieźle funkcjonuje w uporządkowanym ludzkim społeczeństwie. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że na drodze ewolucji tych zwierząt, podczas świadomej selekcji, brano pod uwagę głównie gotowość podporządkowania się psa człowiekowi.

Dziś pies wprowadzony do ludzkiej rodziny zyskuje statut jej pełnoprawnego członka, otrzymując tym samym od swoich opiekunów utrzymanie, czułość, troskę oraz, w większości przypadków, wysokiej jakości opiekę weterynaryjną. Wszystkie te elementy wpływają na długość życia czworonoga.
Psy w krajach wysokorozwiniętych dzięki tak bliskim relacjom z ludźmi coraz częściej dożywają sędziwego wieku. Należy tu jednak  nadmienić, iż psy mieszkające wspólnie z człowiekiem w jednym domu to w skali świata mniejszość. Obecnie szacuje się, że psy wiejskie, bezdomne czy tzw. pariasy (psy półdzikie), schensi (tzw. łazęgi), prowadzące koczujący tryb życia, stanowią ok. 300 mln osobników całej populacji1. 
Oczywiście, psy wałęsające się są zdecydowanie bardziej narażone na różnego rodzaju niebezpieczeństwa, co może znacznie przyczynić się do skrócenia ich długości życia. Te zaś, które żyją z nami pod jednym dachem, dzięki troskliwej opiece żyją u naszego boku coraz dłużej.
Stary pies nie jest dziś rzadkością w klinice weterynaryjnej, a proces starzenia się i związane z tym choroby neurodegradacyjne stają się nie lada wyzwaniem nie tylko dla lekarzy weterynarii, ale również dla ich opiekunów i domowników. Czym więc jest proces starzenia się psa i jak sobie poradzić ze zwierzęciem, które pod wpływem wieku zmienia się, często przejawiając przy tym zaburzenia w zachowaniu?

Czym jest proces starzenia?

Starość to „całokształt zmian, które powstają w organizmie w miarę upływu czasu i doprowadzają do ubytków czynnościowych oraz ostatecznie do śmierci”2.
Jak wynika z definicji, starość jest procesem naturalnie nieodwracalnym, który stanowi ostatni etap życia. Jest naturalnym stanem fizjologicznym, który wiąże się ze słabnącą zdolnością radzenia sobie z różnego rodzaju czynnikami środowiskowymi i fizjologicznymi. To również osłabiona zdolność reagowania i radzenia sobie z czynnikami stresogennymi. Wreszcie to stan, w którym dochodzi do patologicznych zmian, co skutkuje nie tylko upośledzeniem czynności narządów czy powstawaniem różnego rodzaju nowotworów, ale również pojawiającymi się w tym wieku wieloma zaburzeniami behawioralnymi. Ponieważ starości nie możemy rozpatrywać w kategorii choroby (starości nie można leczyć), warto przyjrzeć się temu zjawisku nieco bliżej, by dzięki tej wiedzy lepiej przygotować się na ten końcowy etap psiego życia.
Przyjmuje się, że objawy starości u przeciętnego czworonoga pojawiają się już ok. siódmego roku życia (obecnie średnia długość życia psa w krajach wysokorozwiniętych to 13–14 lat). Oczywiście, ze względu na istniejącą ogromną różnorodność ras ta granica nie jest jednoznaczna (w przypadku ras olbrzymich, takich jak dog niemiecki, siódmy rok życia to już zdecydowanie pies senior, podczas gdy siedmioletni Jack Russell terier może jeszcze w pełni cieszyć się życiem, będąc w całkiem dobrej kondycji fizycznej i psychicznej).

Zwiększona zachorowalność

Tak czy inaczej, statystycznie z wiekiem zwiększa się zachorowalność na różnego rodzaju choroby somatyczne. Objawy behawioralne u psów nierzadko mogą być pierwszymi oznakami tychże zmian, czego nie powinien bagatelizować właściciel (pomocne może się okazać zapisywanie przez opiekuna pojawiających się zmian w zachowaniu psa, po czym przedstawienie ich lekarzowi weterynarii przy pierwszej możliwej wizycie kontrolnej).
Należy wiedzieć, że pojawienie się choroby u zwierzęcia może mieć dwojaki wpływ na jego zachowanie:

  • wygaszający (tłumiący) – może zminimalizować czujność psa, zmniejszyć jego aktywność fizyczną i chęć do kontaktów socjalnych, eksploracji terenu, chęć zabawy oraz w ostateczności chęć pobierania pokarmu i wody;
  • intensyfikujący (wzmagający) – może doprowadzić do wzmożenia czujności u psa czy ekspresji zachowań, takich jak pojawienie się agresji, zwiększenie progu pobudzenia (problemy ze snem), nadmierna wokalizacja, pielęgnacja ciała, załatwianie swoich potrzeb fizjologicznych w miejscach nieakceptowalnych przez właściciela, pojawienie się zachowań kompulsywnych czy też nadmierne pobieranie pokarmu i wody.

Często zmiana w zachowaniu psa w wieku geriatrycznym może być pierwszym, widocznym dla nas objawem pojawiającej się choroby somatycznej naszego czworonoga. 
Dlatego też w przypadku zaistniałych zmian należy przede wszystkim poddać go odpowiedniej diagnostyce weterynaryjnej.

Najczęstsze choroby

Choroby, które najczęściej pojawiają się u starzejącego się psa, to: 

  • choroby układu moczowo-płciowego, do których należą między innymi takie schorzenia, jak infekcje dróg moczowych, kamica moczowa, nietrzymanie moczu, niewydolność nerek, zaburzenia hormonalne, łagodny przerost gruczołu krokowego, ropomacicze czy nowotwory gruczołu sutkowego,
  • choroby układu pokarmowego – tu należałoby zacząć od problemów stomatologicznych, takich jak choroby dziąsła, choroby zębów czy osadzanie się kamienia nazębnego,
  • choroby wątroby (zapalenie, zwłóknienie, marskość, wreszcie nowotwory czy encefalopatia), choroby zakaźne, zapalenia,
  • choroby układu krążenia,
  • choroby zwyrodnieniowe stawów,
  • choroby układu nerwowego, spośród których najczęstszą jest zespół zaburzeń poznawczych.

Zespół zaburzeń poznawczych (congestive dysfunction syndrome – CDS) to choroba neurodegradacyjna „charakteryzująca się postępującym upośledzeniem czynności poznawczych i postępującym uszkodzeniem mózgu”3. 
To nic innego jak rodzaj demencji starczej. Problem ten dotyczy nie tylko psów, ale również wszystkich innych starzejących się zwierząt. Firląg M., Ostaszewski P. i Bałasińska B. w 2014 r. pisali: „Starzenie się ośrodkowego układu nerwowego jest dynamic...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Animal Expert"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • Zniżki na konferencje i szkolenia
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy