Dołącz do czytelników
Brak wyników

Opieka i pielęgnacja

5 października 2017

NR 1 (Wrzesień 2017)

Oko w oko

Oczy są jednym z najważniejszych organów. Kiedy oko choruje, pies ma nie tylko ograniczoną zdolność widzenia, lecz także upośledzoną zdolność komunikowania się z otoczeniem. Każda zmiana w oczach, ich nieprawidłowy wygląd powinny być bezwzględnym wskazaniem do skontaktowania się z lekarzem weterynarii. Jakie choroby najczęściej dotykają psie oczy?

Problemy z oczami psów są dość powszechne – mogą przybierać formę od łagodnego zapalenia do cięższych stanów, jak np. jaskra. Zdrowe oczy są wilgotne i czyste. Jeśli występują zaczerwienienie lub obrzęk, niepokojący wyciek, łzawienie, zmętnienie, pocieranie oka przez zwierzę, przymykanie oka/oczu czy inne symptomy odbiegające od normy, należy skonsultować się z lekarzem weterynarii. Niektóre zmiany w wyglądzie oka (np. zmętnienie) związane są z wiekiem psa, ale to lekarz weterynarz stwierdza ostatecznie, czy zmiana jest typowa dla wieku (np. stwardnienie jądrowe), czy powinna niepokoić właściciela (zaćma).

Pielęgnacja oczu

Niektóre choroby oczu mogą być spowodowane niewłaściwą pielęgnacją. Aby prawidłowo dbać o oczy psa, należy pamiętać o przycinaniu włosów w okolicach oczu, co jest bardzo istotne u pekińczyków, lhasa apso i maltańczyków. Zaniedbania mogą być przyczyną podrażnień czy zarysowań rogówki. Włosy należy usuwać za pomocą specjalistycznych nożyczek, przeznaczonych do przycinania włosów z okolic oczu (zaokrąglone końce, uniemożliwiające zranienie psa). 

Do przemywania oczu należy użyć łagodnych, sterylnych chusteczek o obojętnym pH lub płatków kosmetycznych z dodatkiem specjalnego preparatu do czyszczenia oczu. Nie powinno się używać waty (jej włókna mogą dostać się do oka, powodując podrażnienie). Pielęgnację należy przeprowadzić na zamkniętym oku psa. Należy zachować ostrożność i delikatność przy pielęgnacji psów o wypukłych oczach, żeby nie podrażnić gałki ocznej. 

Na rynku dostępnych jest wiele specyfików przeznaczonych do pielęgnacji oczu lub ich okolic. Należy je stosować w zależności od problemu. Dostępne są m.in. antybakteryjne krople ze srebrem koloidalnym, kwasem hialuronowym i świetlikiem lekarskim. Według producenta koją podrażnione i suche oczy. Inne specyfiki to np. preparaty oczyszczające oczy z kurzu, brudu i ciał obcych czy też umożliwiające usuwanie zacieków pod oczami. Przed aplikacją kropli lub maści do oczu należy przemyć oczy płatkiem kosmetycznym z dodatkiem ciepłej wody. Podczas zakraplania czy aplikowania maści nie należy dotykać powierzchni oka.

Oczy należy przemywać w miarę potrzeb. Jeśli są zdrowe, bez zanieczyszczeń, nie trzeba ich przemywać codziennie. Zanieczyszczenia, takie jak paprochy, można próbować usunąć w warunkach domowych za pomocą dozownika czy strzykawki z przegotowaną, letnią wodą lub solą fizjologiczną. Dozowanie powinno być wykonane z wyczuciem, powoli. Jeśli ciało obce ma większe rozmiary lub dostrzegamy wyraźne uszkodzenie oka, należy niezwłocznie udać się po pomoc do lekarza weterynarii, który dobierze odpowiednie leczenie. 

Schorzenia oczu

Aby zwierzę mogło cieszyć się zdrowymi oczami, dużo zależy od jego właściciela. Należy obserwować pupila, regularnie sprawdzać jego oczy, a przynajmniej raz w roku poddawać psa badaniom okulistycznym, minimalizować ryzyko urazu oczu poprzez monitorowanie psa podczas zabaw i na spacerach. 

Należy ograniczyć do minimum czynniki zewnętrze, podrażniające oczy i mogące przyczynić się do infekcji, takie jak dym papierosowy, klimatyzacja, przeciąg. Nie należy pozwalać psu wystawiać głowy przez okno podczas jazdy samochodem. 
Na wady wrodzone czy choroby dziedziczne oczu nie mamy wpływu, ale przeprowadzenie badań okulistycznych i/lub genetycznych we wczesnym wieku u ras predysponowanych do schorzeń pozwoli określić, czy pies jest obciążony chorobą. Testy DNA są jedynym sposobem na wykrycie dziedzicznych chorób oczu u psów. Pozostaje mieć nadzieję, że hodowcy będą unikać reprodukcji psów dotkniętych chorobami. 

Poniżej omawiamy najczęściej występujące schorzenia oczu wraz z objawami, które powinny skłonić do natychmiastowej konsultacji z lekarzem weterynarii.

Łzawienie

U psów o jasnym umaszczeniu, zwłaszcza miniaturowych (york, maltańczyk), na skórze i sierści w okolicach oczu można zaobserwować brązowe plamy. Jest to powszechny problem kosmetyczny, związany z wyciekiem łez. Powodem może być niedrożność kanalików łzowych. Łzy są wytwarzane i odprowadzane przez małe kanaliki w powiekach. U zwierząt z zablokowanymi kanalikami łzy przepełniają powieki i wypływają na zewnątrz. Istnieje kilka przyczyn nadprodukcji łez. Miniaturowe rasy psów i koty perskie mają często widoczne, wydatne oczy, które rozciągają powiekę, co może zakłócić system drenażu. Niekiedy powodem jest entropium, wywinięcie brzegu powieki do wewnątrz, co nie tylko blokuje drenaż, lecz także prowadzi do stanów zapalnych spojówki, rogówki. Schorzenie jest korygowane chirurgicznie. 

 

Czy wiesz, że…

Niektóre choroby oczu mogą być spowodowane niewłaściwą pielęgnacją. Aby prawidłowo dbać o oczy psa, należy pamiętać o przycinaniu włosów w okolicach oczu, co jest bardzo istotne u pekińczyków, lhasa apso i maltańczyków.

 

Również włosy wchodzące do oczu mogą powodować łzawienie. Należy je wówczas bezwzględnie usunąć. Inne przyczyny nadmiernego łzawienia to stan zapalny, podrażnienie oka ciałem obcym, alergia, nietypowa powieka lub rzęsa, która zwraca się do środka i drażni powierzchnię oka.

Ponieważ gromadzenie się łez na sierści może prowadzić do jej filcowania, osłabienia, podrażnienia skóry i możliwego zakażenia, należy utrzymywać ten obszar w czystości. Jeśli skóra psa jest uszkodzona czy owrzodzona, można zastosować maść antybiotykową. W razie jakichkolwiek wątpliwości należy skontaktować się z lekarzem weterynarii. Cięższe przypadki mogą wymagać podawania doustnych antybiotyków lub zastosowania innych środków leczenia.
Na rynku dostępne są produkty pomocne w usuwaniu brązowej plamki z włosów. Jednak mogą być one drażniące dla oczu. 
Nie należy ich używać bezpośrednio do oczu. Przed ich zastosowaniem warto ochronić oczy specjalną maścią okulistyczną. 

Strabismus

To termin używany do opisania nieprawidłowego położenia lub kierunku gałki ocznej (zez). Zwykle obie gałki poruszają się zgodnie w różnych kierunkach dzięki działaniu mięśni zewnętrznych oka poruszających każde oko. Czasami jeden mięsień może być dłuższy lub silniejszy niż mięsień znajdujący się po przeciwnej stronie. Powoduje to przesunięcie gałki ocznej w kierunku nieprawidłowym. Może to dotyczyć jednego lub obojga oczu. 

Zez zbieżny (oko odchylone w kierunku nosa) jest powszechny, np. u albinotycznych kotów syjamskich; zez rozbieżny (oko odchylone w kierunku skroni) jest dziedziczny u psów rasy boston terrier.

Zez może wystąpić w wyniku choroby układu przedsionkowego. Układ przedsionkowy znajduje się w uchu wewnętrznym, pomaga zachować równowagę i prawidłową postawę ciała. Jeśli nie funkcjonuje prawidłowo, powoduje zaburzenia ruchu oraz nieprawidłowe ustawienie głowy, oczu i/lub całego ciała.

W przypadku zwierząt, u których stwierdzono uraz lub uszkodzenie nerwów czy układu przedsionkowego, konieczne jest znalezienie i leczenie przyczyny. Czasami pomocne są leki przeciwzapalne.

Jeśli zez jest dziedziczny, nie zaleca się leczenia, ponieważ zaburzenia są na ogół problemem kosmetycznym, który nie wpływa na jakość życia. Oczywiście nie jest zalecana hodowla/rozród osobników dotkniętych chorobą. 

Dysplazja siatkówki

Odnosi się do zaburzenia, w którym komórki i warstwa tkanki siatkówki nie rozwinęły się prawidłowo. Zwykle zauważalna jest u szczeniąt około szóstego tygodnia życia. Różne formy dysplazji siatkówki dotyczą takich ras, jak springer spaniel angielski, labrador retriever, sealyham terrier, bedlington terrier, doberman, cocker spaniel, rottweiler, york i owczarek staroangielski. Dysplazję siatkówki uważa się za cechę dziedziczną i zazwyczaj prowadzi do niedostatecznego widzenia oraz ślepoty. Nie istnieje skuteczne leczenie dysplazji siatkówki. 

Przetrwała błona źrenicza (PPM)

Jest wynikiem nieprawidłowości związanych z rozwojem płodu. To wada wrodzona, w której oko zawiera przetrwałe elementy płodowej błony źreniczej w postaci pasm tkanki przechodzących nad otworem źrenicznym. Prawidłowa błona źrenicza zanika w późniejszym okresie płodowym i w pierwszych tygodniach życia. W tym schorzeniu można zauważyć zmętnienie rogówki. Nie ma leczenia; choroba może być dziedziczna u psów rasy basenji.

Mikroftalmia (małoocze)

To jedno- lub obustronny niedorozwój gałek ocznych. Gałka oczna jest mniejsza od gałki typowej dla rasy. Zauważalne są oznaki upośledzenia wzroku. Wiele psów staje się niedowidzących lub całkowicie ślepych. Nie istnieje leczenie, a osobniki nie powinny być hodowane. Małoocze może wystąpić u szczeniąt, których matki otrzymywały pewne leki podczas ciąży. Mikroftalmia jest dziedziczna u ras: owczarek australijski, dog niemiecki, beagle, collie (owczarek szkocki długowłosy), borzoj, doberman, sealyham terrier, bedlington terrier, portugalski pies dowodny, sheltie (owczarek szetlandzki), akita, sznaucer miniaturowy, labrador retriever, jamnik, cavalier king cocker spaniel. 

Heterochromia (różnobarwność tęczówek)

To termin używany do opisywania zmian w kolorze tęczówki. Zmiany dotyczą tego samego oka lub obojga oczu. Różno-
barwność tęczówek może wystąpić u psów i kotów. Powszechna jest u następujących ras psów: husky syberyjski, dog niemiecki, dalmatyńczyk, alaskan malamute. Heterochromia nie jest uważana za problem medyczny, ale raczej normalną zmianę w kolorze oczu.

Zapalenie wątroby (choroba „niebieskiego oka”)

„Niebieskie oko” to termin używany do opisywania zmętniałej rogówki w wyniku infekcji adenowirusa typu 1. Adenowirus typu 1 jest ciężką chorobą wirusową, dotykającą psy w każdym wieku. Zwykle zaatakowana jest wątroba, stąd nazwa zapalenie wątroby, ale czasami dotyczy oka, stąd „zapalenie wątroby typu niebieskie oko”.

Po ok. 10 dniach od ekspozycji na wirusy rogówka staje się niebieska, zamglona. Większość psów mruży oczy, oko może nadmiernie łzawić. Problem częściej dotyczy szczeniąt niż dorosłych osobników. Jeśli wątroba jest dotknięta infekcją adenowirusa, można zaobserwować takie objawy, jak ospałość/apatia, słaby apetyt, nudności, żółtaczka (żółknięcie skóry, oczu i błon), wzdęcia. W poważnych przypadkach może dojść do śmierci. „Niebieskie oko” może być niekiedy spowodowane szczepieniem przeciw żółtaczce, stąd popularna nazwa „reakcja niebieskiego oka”. Ta reakcja rzadko pojawia się w przypadku nowoczesnych szczepionek. 

Zaćma

Jest jedną z najczęstszych chorób oczu psa. Polega na całkowitym lub częściowym zmętnieniu soczewki. Zmętniała soczewka utrudnia przedostatnie się światła do siatkówki, co powoduje pogorszenie ostrości widzenia, a nawet ślepotę. 
Zaćma może dotyczyć wszystkich ras, niezależnie od wieku, ale u niektórych występuje częściej. Mimo faktu, że zaćma u psów jest powszechna, wciąż niewiele o niej wiadomo. Jedyną metodą leczenia jest operacja. Wiek, w którym u psa rozwija się zaćma, jest bardzo ważny w klasyfikacji typu zaćmy oraz do określenia, czy zaćma jest wynikiem dziedzicznej cechy u niektórych ras psów. 

Stwardnienie jądra soczewki (zaćma jądrowa) jest typową zmianą, która występuje w soczewce starszych psów. Zwykle dotyczy obojga oczu w tym samym czasie, dotyka większości psów w wieku powyżej sześciu lat. Nie wpływa znacząco na widzenie psa i nie zaleca się leczenia. 

Zaćma wrodzona to zaćma obecna w życiu płodowym. Występuje zwykle w obojgu oczach. Nie musi być uwarunkowana genetycznie. Jej powstaniu mogą sprzyjać toksyny, zakażenia. Dziedziczność stwierdzono u miniaturowych sznaucerów. 
Zaćma rozwojowa (wczesna) to zaćma rozwijająca się na wczesnym etapie życia. Podobnie jak w przypadku zaćmy wrodzonej, może być dziedziczna lub powodowana przez zewnętrzne źródła, jak uraz, cukrzyca, zakażenie lub toksyny. Powszechność dziedziczenia dotyczy takich ras, jak chart afgański i pudel standardowy.

Zaćma starcza (dojrzała) to zaćma, która występuje u psów w wieku powyżej sześciu lat. Zaćma jądrowa, która nie jest uważana za problem medyczny, jest często mylona z zaćmą starczą. 

Zaćma dziedziczna może występować niezależnie lub w połączeniu z innymi chorobami oczu. Psy zdiagnozowane z powodu zaćmy dziedzicznej nie powinny być wykorzystywane do rozrodu ze względu na prawdopodobieństwo utrwalenia choroby 
u potomstwa.  

Zaćma cukrzycowa to najczęstszy skutek zaburzenia metabolicznego, jakim jest cukrzyca. U psów z cukrzycą wzrasta stężenie glukozy, co jest przyczyną zmian w soczewce oka. Dodatkowa glukoza jest przekształcana w nierozpuszczalny w wodzie sorbitol, co z kolei jest przyczyną zwiększenia napływu wody do soczewki. Wzrost poziomu wody powoduje rozkład włókien soczewki i skutkuje zaćmą. Zaćma u psów z cukrzycą może rozwijać się bardzo szybko, jeśli pies nie jest kontrolowany. Dotyka obojga oczu. 

Zaćma pourazowa może być skutkiem uszkadzającego soczewkę urazu z powodu wypadku samochodowego, obecności ciała obcego, skaleczenia, np. gałęzią podczas spaceru. Ten rodzaj zaćmy występuje zwykle tylko w jednym oku i może być skutecznie leczony chirurgicznie. 

Leczenie zaćmy polega na chirurgicznym usunięciu soczewki. Obecnie nie ma dobrego leczenia niechirurgicznego. Aby leczenie było skuteczne, zwierzę musi przejść gruntowne badania w celu ustalenia, czy kwalifikuje się do operacji. Zwierzęta z niekontrolowaną cukrzycą, agresywne czy słabego zdrowia nie są dobrymi kandydatami do zabiegu. W przypadku podejrzenia zaćmy u psa należy skonsultować się z okulistą weterynaryjnym, który podejmie skuteczne leczenie.

Dystrofia rogówki

Jest ch...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Animal Expert"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • Zniżki na konferencje i szkolenia
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy