Dołącz do czytelników
Brak wyników

Profilaktyka zdrowotna i diagnostyka , Otwarty dostęp

17 września 2019

NR 13 (Wrzesień 2019)

Kiedy zabrać swojego zwierzaka na badanie okulistyczne?

0 83

Codziennością okulisty weterynaryjnego jest przyjmowanie różnorodnych pacjentów – np. takich, u których zmiany w oczach są bardzo subtelne, jednak niepokojące dla właścicieli, bądź, dla kontrastu, pacjentów z bardzo zaawansowanym, często bardzo bolesnym procesem chorobowym, z którego właściciele nie zdają sobie sprawy. Powstaje więc pytanie, kiedy udać się na konsultację okulistyczną? Czy badać zwierzaki profilaktycznie? A jeśli tak, to które?

Okuliści od pierwszych podstawowych szkoleń są uczeni, żeby nie pytać właściciela, czy zwierzę boli oko. Dlaczego? Najczęściej pada wtedy bowiem odpowiedź przecząca. Jednak jeśli zaczniemy dopytywać, czy pies interesuje się okiem – próbuje drapać, mruży – albo czy ma wypływ z oka, to okazuje się, że większość pacjentów takie objawy wykazuje. Są to klasyczne objawy bólowe! Czy kiedyś wpadło Państwo ziarenko piasku do oka? To, co my czujemy, to ból, a to, co zauważa osoba z zewnątrz, to właśnie przymykanie oka, łzawienie, zaczerwienienie. Oko jest narządem bardzo dobrze unerwionym, stąd nawet lekkie podrażnienie może być bardzo bolesne i wpływać na komfort zwierzęcia. Właśnie dlatego każdy pacjent z objawami bólowymi oka obowiązkowo powinien zostać przebadany okulistycznie.

Psy z „zapaleniem spojówek”

„Mój pies ma zapalenie spojówek – poproszę jakieś kropelki...” – klasyczne zdanie padające w gabinetach weterynaryjnych, które już samo w sobie zawiera błąd! Pies praktycznie nie choruje na zapalenie spojówek. Pierwotnie stan taki może zostać stwierdzony w przypadku herpeswirusowego zapalenia spojówki – klinicznie objawia się ono łzawieniem i ustępuje samo, przeważnie dzień później – w związku z tym tacy pacjenci rzadko trafiają na konsultacje okulistyczne. Inne pierwotne przyczyny to nosówka lub leishmanioza – o ile z tą drugą chorobą na razie nie mamy do czynienia, ponieważ nie występuje w Polsce, o tyle w przypadku nosówki (bardzo niebezpiecznej choroby zakaźnej) walczymy o życie zwierzęcia i zapalenie spojówek schodzi na drugi plan.
Czym w takim razie jest tzw. zapalenie spojówki u psa? Absolutnie nie jest to choroba, jest to objaw – zaczerwienienie i obrzęknięcie spojówek. A co je powoduje? Tu odpowiedź nie jest wcale prosta. Może to być bądź błahostka typu podrażnienie worka spojówkowego, np. przez piach i pył, bądź objaw choroby systemowej, np. alergii, bądź grożąca stałą utratą wzroku jaskra – wymagająca natychmiastowej konsultacji u specjalisty! Wszystkie te choroby wymagają zupełnie innego leczenia i mają inne rokowanie, lecz dla właściciela psa często sprowadzają się do „czerwonego oka” (tabela 1).
 

Tabela 1. Choroby wywołujące u psa „zapalenie spojówek” i sposoby ich diagnozy
Diagnostyka różnicowa „czerwonego oka” Etapy badania okulistycznego pozwalające na diagnostykę
wrzód rogówki barwienie fluoresceiną
zespół suchego oka test łzowy Schirmera, break up time – BUT
jaskra tonometria (wysokie ciśnienie)
zapalenie błony naczyniowej oka tonometria (niskie ciśnienie)
zapalenie spojówek wyeliminowanie wpływu czynników drażniących


Tylko przeprowadzenie pełnego badania okulistycznego pozwala na postawienie trafnej diagnozy i wprowadzenie skutecznego leczenia na czas!
U kotów sytuacja wygląda inaczej, bowiem tutaj rzeczywiście zapalenie spojówek – pierwotne! – jest dużym problemem. Najczęściej jest ono spowodowane czynnikami zakaźnymi, takimi jak herpeswirus, Chlamydia czy Mycoplasma. I tu jednak zwykłe „kropelki na czerwone oko” nie pomogą. W pierwszym etapie należy zdiagnozować czynnik etiologiczny i następnie wprowadzić terapię celowaną, która niejednokrotnie trwa kilka tygodni.

Kiedy dotychczasowe leczenie zawodzi

Kiedy lekarz pierwszego kontaktu rozpisał leczenie okulistyczne, jednak nie przynosi ono poprawy, warto udać się na konsultację okulistyczną. Im wcześniej wprowadzimy prawidłową terapię, tym większe prawdopodobieństwo, że unikniemy przykrych konsekwencji – z utratą widzenia czy gałki ocznej włącznie. Większość problemów wynika z postawienia nieprawidłowej diagnozy, co często związane jest z brakiem dostępu do specjalistycznego sprzętu.

Pacjenci geriatryczni

Jeśli chodzi o pacjentów geriatrycznych – zwierzęta starsze – tu znów musimy rozdzielić psy i koty. Wbrew pozorom, zasady leczenia u różnych gatunków zwierząt są zupełnie inne. Pies nie jest dużym kotem, a koń nie jest dużym psem!
U starszych kotów często dochodzi do nadciśnienia systemowego, czego efektami okulistycznymi są odwarstwienie siatkówki bądź wylewy siatkówkowe. Wiąże się to z dużym upośledzeniem lub całkowitą utratą widzenia. Kolejny raz, zanim wprowadzimy leczenie, musimy zadać pytanie, co jest przyczyną ogólną. Nadciśnienie systemowe u kotów najczęściej związane jest z niewydolnością nerek, nadczynnością tarczycy bądź chorobami nadnerczy lub kardiologicznymi. Pozostawienie takiego pacjenta bez leczenia ogólnego może zagrażać jego życiu! 
Natomiast u starszych psów bardzo często dochodzi do zmian związanych z wiekiem. Jedną z tych zmian jest zaćma, określana przez właścicieli jako „mętne oko”. 
Problem tylko w tym, że u psów powyżej szóstego roku życia w soczewce zachodzą procesy starcze, które nijak nie są związane z zaćmą. Więc zamiast zastanawiać się, czy nasz pies ma zaćmę – zbadajmy go okulistycznie! Często zmiany przypominające zaćmę to nukleoskleroza soczewki i, choć nazwa brzmi strasznie, to jest ona rozpoatrywana jako zjawisko fizjologiczne. Nie przeszkadza ona psu w widzeniu i nie wymaga podawania leków. Zaćma dla odmiany jest chorobą, która prowadzi do upośledzenia widzenia. U ludzi jest to najczęstsza przyczyna ślepoty! Bardzo ważne jest, żeby w tym miejscu wspomnieć, że zaćmę u zwierząt się operuje – nie jest to, jak powszechnie się przyjęło sądzić, wyrok życia w ciemności!

Pacjenci cukrzycowi

Zaćma może być powodowana przez niedobory żywieniowe lub być konsekwencją urazu, może być wywołana przez czynniki genetyczne, a także przez cukrzycę – kiedy zaburzony jest metabolizm cukrów. Statystycznie u psiego pacjenta, u którego zdiagnozowano cukrzycę, w ciągu dwóch lat rozwiną się objawy zaćmowe. O ile to zaćma, stwierdzona w badaniu okulistycznym, nie naprowadzi na postawienie tej diagnozy. Zdarzają się obie sytuacje. Gdy tylko cukrzyca będzie ustabilizowana, a widzenie upośledzone, jak najbardziej możemy takiego pacjenta zoperować, aby przywrócić mu widzenie. Oprócz zaćmy cukrzyca powoduje także szereg zmian w składzie łez, przez co powodować będzie niestabilność filmu łzowego czy predysponować będzie do powstawania trudno gojących się owrzodzeń rogówki. Wniosek – pacjentów cukrzycowych na pewno chcemy monitorować! 

Zwierzęta rasowe

Istnieje przekonanie, że psy rasowe są bardzo chorowite, a kundelki nigdy nie chorują. Z mojego doświadczenia mogę powiedzieć, że nie jest to prawdą. Kundelki również wbijają sobie różne przedmioty w oko i mają wady wrodzone czy choroby systemowe, które dają objawy okulistyczne. Natomiast rzeczywiście w przypadku psów rasowych mamy większą świadomość występowania poszczególnych chorób ze względu na poznane przez lata predyspozycje rasowe. W przypadku chorób okulistycznych dzięki pracy amerykańskiego zrzeszenia okulistów weterynaryjnych – ACVO (American College of Veterinary Ophthalmologists), które monitoruje występowanie wad wrodzonych u psów rasowych, możemy dowiedzieć się, jaka wada występuje u danej rasy. Mamy także informacje, jaki jest jej charakterystyczny przebieg – np. kiedy pojawiają się objawy kliniczne, czy wiemy, jaki gen odpowiada za wystąpienie choroby i czy mamy komercyjnie dostępny test, aby psa zbadać. Jest także opinia dla hodowcy, która jest swego rodzaju rekomendacją odnośnie do rozmnażania danych osobników. W związku z tą wiedzą zaleca się okresowe badania zwierząt przeznaczonych do rozrodu, tak aby w przypadku wady – jeśli nie możemy jej stwierdzić badaniem genetycznym – wykryć ją jak najwcześniej i wyeliminować osobnika z hodowli.

„Małe białe pieski” oraz brachycefaliki

Pewne rasy wykazują objawy nie...

Artykuł jest dostępny w całości tylko dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp?
Wystarczy, że założysz konto lub zalogujesz się. Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałów pokazowych.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy