Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dieta i suplementacja

13 maja 2022

NR 29 (Maj 2022)

Jakość produktów używanych do produkcji karm dla zwierząt

0 51

Na rynku karm dla zwierząt każdego roku pojawia się wiele nowych marek i produktów. Niezależnie od tego, czy kupujemy naszemu zwierzakowi karmę mokrą, czy suchą, warto wiedzieć, co zawiera dany produkt. Na co zatem warto zwrócić uwagę?

W ostatnich latach rynek produktów dla zwierząt domowych dynamicznie się rozwija. Liczba zwierząt towarzyszących, zwłaszcza psów i kotów, utrzymywanych w gospodarstwach domowych systematycznie rośnie. Obecnie w Polsce żyje już ok. 7,6 miliona psów i 6,4 miliona kotów, co pociąga za sobą stały wzrost popytu na komercyjne karmy dla zwierząt domowych. 

Przepisy regulujące produkcję karm dla zwierząt domowych

Po 2004 roku, na skutek wejścia Polski do Unii Europejskiej, sektor produkcji żywności uległ wielu zmianom. Nowe regulacje prawne dotyczą całego łańcucha żywnościowego – od uprawy i produkcji roślinnej, chowu i hodowli oraz produkcji pasz aż po obrót przetworzonymi produktami pochodzenia zwierzęcego. Podstawą nowo tworzonego prawa była chęć zapewnienia wysokiego bezpieczeństwa produktów, ograniczenie negatywnego wpływu produkcji żywności na środowisko naturalne oraz zapewnienie odpowiedniego dobrostanu zwierzętom hodowlanym. Jednym z elementów tego łańcucha jest produkcja karm dla zwierząt towarzyszących – bardzo mocno związana z produkcją żywności pochodzenia zwierzęcego oraz sektorem zajmującym się utylizacją odpadów powstałych w procesie produkcji zwierzęcej.
Regulacje prawne związane z produkcją karm dla zwierząt domowych dotyczą nie tylko przepisów omawiających podstawowe zasady zapewnienia jakości produktu, jego oznaczenia czy etykietowania, ale przede wszystkim szczegółowych zasad związanych ze stosowaniem produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych dla ludzi. Podstawowym dokumentem jest tutaj rozporządzenie (WE)1069/2009 z 21 października 2009 r. Akt ten reguluje wszystkie procesy związane z przetwarzaniem, przewozem, magazynowaniem oraz funkcjonowaniem zakładów produkujących karmę dla zwierząt – głównie psów i kotów.
W myśl wskazanego rozporządzenia zarówno materiały paszowe, którymi są produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego, jak i zawierająca je karma dla zwierząt do momentu, gdy znajdą się na półce sklepowej, stanowią materiał trzeciej kategorii.
Nie wszystkie produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego mogą być wykorzystywane w produkcji karm dla zwierząt domowych. Nie wolno stosować:

POLECAMY

  • odpadów gastronomicznych,
  • skór i skórek, kopyt, piór, wełny, rogów, sierści i futra pochodzących od martwych zwierząt, które nie wykazały oznak choroby przenoszonej przez ten produkt na ludzi,
  • tkanki tłuszczowej ze zwierząt po uboju, spełniających warunki unijne dotyczące uboju zwierząt i spożycia ich mięsa przez ludzi.

Do produkcji karm jest natomiast dopuszczony tłuszcz wytopiony z tkanki tłuszczowej.
Osobne przepisy regulują transport surowców do produkcji oraz zasady ich przechowywania.
W Polsce organami odpowiedzialnymi za egzekwowanie przepisów weterynaryjnych, dotyczących produkcji karm dla zwierząt, są Inspekcja Weterynaryjna oraz Inspekcja Jakości Handlowej.
Inspekcja Weterynaryjna sprawuje nadzór nad procesem produkcji karm od momentu pozyskania surowca aż do chwili uzyskania produktu końcowego. Ten, wprowadzony do sprzedaży, podlega kontroli Inspekcji Handlowej.

Produkty dostępne na rynku

Na co warto zwrócić uwagę, kupując karmę dla psa lub kota? Podstawowym składnikiem dobrej karmy bytowej w przypadku zarówno psów, jak i kotów powinno być mięso – najlepsze źródło białka w diecie tych zwierząt. Oprócz mięsa w karmie powinny znaleźć się również podroby, tłuszcze zwierzęce i odpowiednie dodatki 
paszowe, potocznie nazywane suplementami, a w przypadku psów – warzywa. W bardzo wielu karmach źródłem węglowodanów są zboża, rośliny strączkowe czy ziemniaki.
Producent karmy ma obowiązek umieszczania na etykiecie listy składników według ilości ich występowania. W dobrej jakościowo karmie na pierwszym miejscu powinno znajdować się mięso. Należy jednak zawsze sprawdzać zawartość procentową wszystkich składników – może bowiem się okazać, że mięso czy produkty pochodzenia zwierzęcego – choć umieszczone na pierwszym miejscu na liście składników – wcale tam nie dominują. Producenci mają bowiem dużą dowolność w oznaczaniu swoich produktów. Nie wymaga się od nich szczegółowych informacji na ten temat, dlatego analiza treści etykiet często nie dostarcza nam precyzyjnej informacji na temat zawartości składników w danej karmie.

Składniki analityczne

Należy sprawdzać składniki analityczne. Prawo nie wymaga od producentów podawania ilości węglowodanów w karmie, dlatego dane o ich nadmiarze są często ukrywane. Sami łatwo możemy to sprawdzić, odejmując od 100 wszystkie pozostałe składniki analityczne oraz procent wilgotności w karmie.
Warto też wiedzieć, co kryje się pod
hasłami z etykiet.

Ilość mięsa w karmie

Kategorie karm dla zwierząt posiadają cztery główne oznaczenia dotyczące zawartości mięsa:

  • „o smaku…” – karma nie musi zawierać mięsa podanego w nazwie,
  • „z…” – karma musi zawierać minimum 4% deklarowanego składnika,
  • „bogata w…” – karma musi zawierać przynajmniej 14% deklarowanego składnika,
  • „danie z…” – karma musi zawierać minimum 26% deklarowanego składnika.

Dlaczego te informacje są ważne dla opiekuna psa lub kota? Po pierwsze, ilość mięsa w karmie pokazuje nam, z jakim produktem mamy do czynienia. Czy jest to produkt należący do segmentu premium, czy ekonomicznego? Jeśli sugestia na etykiecie nie pokrywa się z zawartością opakowania, nie mamy pewności, czy karma, którą podajemy naszemu psu lub kotu, nie zawiera składnika, który powoduje reakcję alergiczną.
Podstawowym składnikiem karm ekonomicznych są zboża, które nie powinny być bazą psiej i kociej diety. Białka zbóż często powodują reakcje alergiczne. W przypadku karm dla kotów świadomy opiekun powinien unikać karm komercyjnych zawierających zboża. Koty są bezwzględnymi mięsożercami, a ich układ trawienny jest przystosowany do trawienia i pobierania składników odżywczych z mięsa. Nadmiar węglowodanów w diecie szkodzi kotom i może doprowadzić do wielu chorób metabolicznych, takich jak cukrzyca. Psy lepiej radzą sobie z obecnością zbóż w diecie, choć nie jest to dla nich ewolucyjnie naturalne pożywienie. Nadmiar zbóż w diecie powoduje u psów problemy trawienne, wzdęcia, alergie, może być także przyczyną nadwagi i prowadzić do otyłości. Duża ilość zbóż w diecie sugeruje, że nie jest to dobry jakościowo produkt dla naszego pupila.
Skąd tak duża ilość zbóż w karmach?
Są one składnikiem stosunkowo tanim i wysokoenergetycznym. Ponadto ułatwiają proces produkcji większości karm suchych, zwłaszcza tych ekstrudowanych, gdzie pozwalają zachować kształt chrupek. 

Wołowina a mięso wołowe

Szukając najlepszej karmy dla naszego zwierzęcia, musimy zwrócić szczególną uwagę na sposób oznaczenia w składzie produktów pochodzenia zwierzęcego. Dla większości kupujących oznaczenie „z wołowiną” oznacza po prostu mięso wołowe. Natomiast w karmach pod takim oznaczeniem mogą ukrywać się również podroby oraz produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego, pozyskane przy uboju krów i byków. Jeśli natomiast w składzie znajduje się „mięso wołowe”, to wskazuje to jednoznacznie na mięso mięśniowe.
Podobnie jest z innymi składnikami. 60% kaczki w składzie karmy nie musi oznaczać 60% kaczego mięsa. Reguła wydaje się prosta – im lepszej jakości składniki zostały użyte do produkcji, tym bardziej szczegółowa jest etykieta karmy. 
Nie powinniśmy bać się podrobów w diecie psa i kota, nie mogą być one jednak podstawą karmy bytowej. Duża zawartość podrobów w karmach komercyjnych wynika głównie z ich niskiej ceny. I choć ich obecność w karmie jest wskazana, to ich nadmiar może doprowadzić do problemów gastrycznych i skutkować luźnymi stolcami. Zbyt duża ilość wątroby zwierzęcej w karmach komercyjnych może z kolei powodować nadpodaż witaminy A i D i prowadzić do zaburzeń związanych z ich nadmiarem. 

Human grade 

Wraz ze wzrostem świadomości opiekunów psów i kotów na rynku zaczęły pojawiać się produkty coraz wyższej jakości, ale też zdecydowanie droższe. Wielu producentów chce się odciąć od stereotypu, że produkcja karmy dla zwierząt to sposób na utylizację odpadów produkcji mięsnej. Część karm, zwłaszcza mokrych, jest produkowana ze składników odpowiadających jakościowo tym, które są przeznaczone do spożycia przez ludzi. Informacja na etykiecie, że karma jest jakości human grade, ma wskazywać jednoznacznie, że jest to produkt wysokiej jakości, wykonany z najlepszych składników, a nie z produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi. Należy mieć jednak na uwadze, że choć jakość składników jest kluczowa, to ważne są także ich ilość oraz skład i wartości odżywcze całego produktu.

Kontrola jakości

Karmy bytowe dla psów i kotów podlegają, jak już wspomniano, kontroli Inspekcji Handlowej. W trzecim kwartale 2018 roku Inspekcja Handlowa przeprowadziła kontrole jakości i prawidłowego oznakowania karm dla zwierząt domowych i towarzyszących.
Kontrola ta wykazała szereg nie...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Animal Expert"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • Zniżki na konferencje i szkolenia
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy