Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dieta i suplementacja

18 września 2019

NR 13 (Wrzesień 2019)

Jak odchudzić kota?

0 28

Koty z nadwagą lub otyłością coraz częściej stają się pacjentami lecznic weterynaryjnych. Wśród moich pacjentów już co trzeci kot ma problem z nadmierną wagą, a są to przypadki stanowiące pewne wyzwanie, ponieważ opiekunowie często nie są świadomi powagi problemu.

W odczuciu wielu osób kot puszysty i okrągły to kot piękny i zdrowy, stąd początki problemu często są bagatelizowane, a kot trafia na dietę dopiero wtedy, gdy jego stan jest już naprawdę poważny.
Narastający problem nadwagi i otyłości zarówno wśród ludzi, jak i wśród zwierząt towarzyszących obserwuje się od połowy XX wieku. Niestety, ze względu na swoją powszechność nie jest traktowany poważnie, pomimo że jego negatywny wpływ na zdrowie jest niepodważalny. Cukrzyca, problemy ze stawami lub z wątrobą to bonus do dodatkowych kilogramów, które dźwiga kot. Opiekun zwierzęcia często bagatelizuje problem i nie trzyma się zaleceń, co bardzo utrudnia bądź uniemożliwia pracę nad przywróceniem prawidłowej masy ciała kociego pacjenta.

Czy wiesz, że...

Wysokowęglowodanowe posiłki są podstawową przyczyną kociej nadwagi i otyłości. Wysoki poziom insuliny, który stale występuje u kota jedzącego węglowodany, sprawia, że organizm zaczyna magazynować nadwyżkę energetyczną pod postacią tłuszczu.


Nadwaga i otyłość

O nadwadze mówimy przy przekroczeniu prawidłowej masy ciała o ponad 5%, natomiast o otyłości, gdy nagromadzenie nadmiernej ilości tkanki tłuszczowej w organizmie powoduje przekroczenie o ponad 15–20%.
Z roku na rok przybywa zwierząt cierpiących z tego powodu, ponieważ nadmierna masa ciała jest konsekwencją współczesnego trybu życia, w którym brakuje czasu na prawidłowe odżywianie się, brakuje czasu na spacery i zapewnienie aktywności fizycznej zarówno ludziom, jak i zwierzętom. Otyłość, jako jednostka chorobowa zwierząt towarzyszących, ma skalę pandemii.
W Szkocji przeprowadzono badania1 wśród 118 opiekunów kotów, z których wynika, że nadwaga bądź otyłość występuje u 39% zwierząt. Wynika z nich, że za główny czynnik ryzyka uznano częstotliwość posiłków i kastrację. Kolejne badania tego samego autora przeprowadzono w 2012 r. w Wielkiej Brytanii2. Objęło 3227 kotów w 47 praktykach weterynaryjnych. Badania wykazały, że nadwaga/otyłość występowały u 11,5% kotów, a jako główne czynniki ryzyka określono kastrację oraz wiek powyżej siedmiu lat. Zgodnie z badaniami rasa kota nie odgrywa roli w rozwoju pojawienia się problemu z nadmierną wagą. Jeśli chodzi o Polskę, to przeprowadzono badanie populacyjne3 obejmujące 674 koty z różnych środowisk. Średni wiek otyłego kota wynosił siedem lat. Z powodu nadwagi cierpiało 29% kotów, a u 13% osobników występowała otyłość.

Czy kastracja powoduje otyłość?

Nie, chociaż kastracja jest wskazywana przez wielu badaczy jako istotny czynnik ryzyka rozwoju otyłości4–8. Również badania przeprowadzone w Polsce na dużej grupie kotów – 674 – są z tym spójne3 i pokazują, że średnia masa ciała kotek i kocurów kastrowanych była wyższa odpowiednio o 7% i 39% niż u zwierząt niekastrowanych w tym samym wieku i tej samej płci. Jednakże nie oznacza to, że kastracja jest przyczyną nadmiernej wagi, a jedynie, że jest skorelowana z nadmierną wagą. Tak samo jak starszy wiek zwierzęcia nie jest przyczyną otyłości! 
Wpływ kastracji i ograniczenia podaży karmy na utrzymanie masy ciała kotów po kastracji badali w 2009 r. Belsito i wsp.6 Z badań wynika, że kastracja i ograniczenie podaży pokarmu mają wpływ na aktywność fizyczną kotów, ale co istotniejsze – także na ekspresję genów kodujących markery metabolizmu tłuszczowego, w tym na obniżenie aktywności lipazy lipoproteinowej. Jednakże po kastracji warto poinstruować opiekuna zwierzęcia, że przez ok. sześć tygodni należy ograniczyć dawkę pokarmową o 10–15%, aby obniżyć ryzyko związane z nadmiernym przybieraniem na wadze. Bardzo ważna jest też obserwacja sylwetki zwierzęcia.
 


Przyczyny otyłości

Nie będzie zaskoczeniem fakt, że najczęstsze przyczyny problemów z nadmierną wagą stanowią przekarmienie bądź brak odpowiedniej dawki ruchu albo oba wymienione czynniki równocześnie. Z mojego doświadczenia wynika, że otyłość występuje przede wszystkim u zwierząt karmionych do woli, karmą gotową uzupełnianą karmą przygotowywaną przez opiekuna, a jednocześnie przy bardzo małej aktywności fizycznej kota.
Brak kontroli pobieranej energii w posiłkach czy duży udział przekąsek i przysmaków w diecie to bardzo często występujące problemy. Niestety, nadal wielu opiekunów dokarmia swoje koty resztkami ze stołu, dzieli się tym, co je. To bardzo szkodliwe praktyki i trudno przekonać właściciela do ich zarzucenia. Dlatego tak ważne jest tłumaczenie, co i w jakich ilościach powinno znajdować się w diecie kota. W odchudzanie kota powinni być zaangażowani wszyscy domownicy – często się zdarza, że jedna z osób pracuje nad zniwelowaniem nadmiernej wagi, podczas gdy druga w sekrecie dokarmia biednego, wygłodzonego kotka. W sytuacji problemów po stronie opiekuna sprawdzić się może pomoc behawiorysty.
Należy pamiętać, że kot nie jest zwierzęciem, które dobrze toleruje wysokie zawartości węglowodanów w diecie. Gdy podaż energii przekracza jej zużycie, w wątrobie i tkance tłuszczowej dochodzi do lipogenezy. Na lipogenezę wpływa dieta (bogata w węglowodany, które zwiększają lipolizę). W konsekwencji problem z nadmierną masą ciała pogłębia się. Wysokowęglowodanowe posiłki są podstawową przyczyną kociej nadwagi i otyłości. Wysoki poziom insuliny, który stale występuje u kota jedzącego węglowodany, sprawia, że organizm zaczyna magazynować nadwyżkę energetyczną pod postacią tłuszczu. Problem pogłębia się, ponieważ spalanie tkanki tłuszczowej wymaga niskiego poziomu insuliny. Nie ma na to szans, jeżeli kot otrzymuje karmy z węglowodanami w składzie. W takiej sytuacji jedynie drastyczne ograniczanie dawek pokarmowych takiej karmy może wywołać efekt w postaci utraty masy ciała, ale nie jest to zdrowe podejście. Dieta powinna być odżywcza i zaspokajająca potrzeby żywieniowe. Kot nie powinien jeść węglowodanów, ponieważ cały jego metabolizm jest oparty na białku pochodzenia zwierzęcego. Dlatego bardzo dobre efekty osiąga się przy pracy dietetycznej z kotami na diecie BARF bądź na wysokomięsnych, mokrych karmach komercyjnych bez węglowodanów. Organizm jest odpowiednio odżywiony, a poziom insuliny jest stabilny. Waga stopniowo się normuje, a kot nie jest wygłodzony.
Jak wykazały powyżej przywołane badania, wiek kota stanowi czynnik ryzyka dla nadwagi i otyłości. Wynika to z faktu, że zapotrzebowanie na energię maleje wraz z wiekiem, co jest często pomijane przez opiekuna zwierzęcia, który podaje zbyt duże bądź zbyt kaloryczne posiłki.

Czy kot wie, ile ma zjeść?

Nie! Mechanizmy autoregulacji zarówno u zwierząt, jak i u ludzi nie są wystarczająco silne, by uchronić przed pobieraniem nadmiernej dawki pokarmowej. Wielu opiekunów ma bardzo silne przekonanie, że ich kot doskonale wie, ile ma zjeść. Takie przekonanie trzeba rozbić, ponieważ uniemożliwi pracę nad zbędnymi kilogramami u zwierzęcia. Stały dostęp do pokarmu i ciągłe uzupełnianie jego zawartości w misce są błędem, który należy usunąć. Należy też pamiętać, że tkanka tłuszczowa ma wpływ na zwiększone pobieranie energii, co jest związane chociażby z produkcją polipeptydu – leptyny. Wpływa ona na wyższe pobieranie energii pomimo wpływu na podwzgórze celem obniżenia wydzielania neuropeptydu Y. Neuropeptyd Y jest wydzielany w warunkach fizjologicznych przy braku pożywienia, co powoduje przyjmowanie większych dawek pokarmowych i przybieranie na wadze. Warto też wspomnieć o peptydzie żołądkowym – grelinie, której poziom wzrasta między posiłkami i spada po ich spożyciu. U kotów z otyłością poziom greliny jest odwrotnie skorelowany z leptyną. Uważa się, że niski poziom greliny wynika z nadmiernych rezerw zebranych w organizmie. Produkcja leptyny i działalność sekrecyjna tkanki tłuszczowej oszukują więc organizm do pobierania zwiększonej ilości energii. Mechanizm autoregulacyjny nie zapobiega temu. Co ciekawe, poziom leptyny w surowicy jest silnie skorelowany z otyłością tak u ludzi, jak i u kotów.

Kiedy najlepiej odchudzać kota?

Skuteczniej jest odchudzać kota latem niż zimą. Jest to bardziej zgodne z jego fizjologią. Koty mają tendencję do zmniejszania poboru pokarmu nawet o 15% w miesiącach ciepłych. Odchudzanie w miesiącach zimowych jest większym wyzwaniem, ale nie jest niemożliwe.
Należy też pamiętać, że poziom lipazy lipoproteinowej (LPL), która odpowiada za rozłożenie tłuszczu na odpowiednio małe cząsteczki, co umożliwia ich dostarczenie do komórek tłuszczowych, nie spada u chudnących pacjentów z nadwagą. Wiąże się to z ryzykiem ponownego przybierania na wadze, stąd konieczność dalszego postępowania dietetycznego po zakończeniu redukcji. Należy monitorować pacjentów z grupy ryzyka i uprzedzać opiekunów, że dopuszczenie do ponownego zwiększenia masy ciała może wiązać się z dużą trudnością w odchudzaniu.

Konsekwencje otyłości

Choroba ta niesie za sobą poważne następstwa oraz może stanowić zagrożenie nawet dla zdrowia i życia pupila. Należy mieć na uwadze, że tkanka tłuszczowa to największy „narząd” wydzielenia wewnętrznego, co sprawia, że jest przyczyną powstawania wielu chorób, wśród których cukrzyca należy do najważniejszych.
Zbędne kilogramy...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Animal Expert"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • Zniżki na konferencje i szkolenia
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy