Dołącz do czytelników
Brak wyników

Terapia behawioralna

18 lipca 2022

NR 30 (Lipiec 2022)

Zasady opieki nad głuchym kotem

0 203

„Mój kot uparcie udaje, że mnie nie słyszy, ignoruje każde moje wołanie, prośbę czy zakaz. Cudownie odzyskuje słuch, gdy otwieram lodówkę, wtedy pojawia się przy mnie błyskawicznie”. Z takimi historiami (często opowiadanymi przez opiekunów z przymrużeniem oka) spotykam się na co dzień przy okazji kocich konsultacji behawioralnych i wizyt przed usługą catsittingu. Jak jednak postępować, gdy żartobliwe przytyki w stronę mruczka zastępuje poważna i ostateczna diagnoza? Opieka nad kotem głuchym oraz codzienna z nim praca wymagają specyficznego postępowania.

Kot domowy, mimo swojej delikatnej aparycji, odziedziczył po swoim przodku, kocie nubijskim, silnie rozwinięty instynkt łowiecki. Jego organizm jest doskonale przystosowany do tego, by skutecznie namierzyć, dogonić, pochwycić, zagryźć, a następnie spożyć i strawić ofiarę. Nieocenioną rolę w akcie polowania odgrywają wyostrzone zmysły, a wśród nich drugi pod względem stopnia rozwoju – zmysł słuchu. Dodatkową rolą słuchu jest odbiór szerokiej gamy wewnątrzgatunkowych komunikatów werbalnych (wśród nich wymienić można m.in. warczenie, prychanie, miauczenie) oraz wczesne namierzenie rywala bądź silniejszego drapieżnika.

POLECAMY

Rozwój kociego zmysłu słuchu

Słyszalność dźwięków u kota obejmuje zakres od 48 do 85 kHz, szacuje się, że górny zakres jest około cztery razy wyższy niż u przeciętnego człowieka. W procesie ewolucji kot rozwinął umiejętność rozpoznawania ultradźwięków, aby namierzyć wysokie, niesłyszalne dla ucha ludzkiego piski wydawane przez gryzonie. Nie znaczy to, że kocię już od pierwszego dnia życia wyposażone jest w tak czuły słuch. U noworodka kanały słuchowe są zamknięte, po ok. 5 dniach zwierzę wykazuje pierwsze reakcje na dźwięki, natomiast między 3. a 4. tygodniem życia kocię zdobywa umiejętność rozróżnienia odgłosów wydawanych przez matkę od sygnałów werbalnych innych osobników. Ta zdolność pozwala wyczuć mu potencjalne niebezpieczeństwo i podjąć próbę reakcji.
Co ciekawe, wytężone zmysły nie zawsze są naszym pupilom na rękę. Fakt, że współczesne koty domowe posiadają znacznie czulszy słuch niż ich opiekunowie, może prowadzić do wystąpienia przewlekłego stresu. Odgłosy z placu budowy na sąsiednim osiedlu, intensywne szczekanie psa sąsiada czy dźwięk działającej pralki tuż przy kuwecie to bodźce, których zwierzę nie jest w stanie zignorować, stąd też mogą one prowadzić do zaburzeń behawioralnych.

Choroby upośledzające słuch

Głuchota to inaczej niezdolność do odbierania bodźców akustycznych. W zależności od przyjętego kryterium wyodrębnić można:

  • głuchotę wrodzoną oraz nabytą (kryterium stanowi czas wystąpienia choroby),
  • głuchotę całkowitą i częściową (kryterium stanowi stopień utraty słuchu),
  • głuchotę jednostronną oraz dwustronną (kryterium stanowi liczba uszu dotkniętych chorobą),
  • głuchotę syndromiczną i niesydromową (kryterium jest występowanie innych powiązanych schorzeń i nieprawidłowości lub ich brak),
  • głuchotę obwodową i centralną (kryterium jest obecność wad struktur budujących ucho lub ich brak).

Głuchota wrodzona ma swoje źródło przede wszystkim w zaburzeniach genetycznych i niemal wyłącznie dotyczy osobników o białym umaszczeniu. Powiązanie to wynika z obecności genu W (white), który warunkuje niewłaściwe rozmieszczenie komórek pigmentacyjnych (melanocytów). To właśnie one odpowiadają za kolor umaszczenia i kolor tęczówki oka oraz wyścielają ślimak – część ucha wewnętrznego. Brak pigmentacji przejawia się w białym kolorze sierści i błękitnych oczach, może skutkować również wadami w rozwoju ucha. Inne, oprócz genetycznych przyczyny głuchoty wrodzonej to infekcje, niedotlenienie podczas porodu oraz działanie ototoksyczne niektórych leków.
Głuchota nabyta może mieć wielorakie źródło. Do najczęstszych przyczyn zalicza się: starzenie się organizmu, przewlekłe stany zapalne ucha zewnętrznego, uszkodzenia związane z ciałem obcym i głośnym dźwiękiem, nowotwory i polipy, a także działanie toksyn.

Zmiany w zachowaniu kota a utrata słuchu

Poniżej lista pytań opisujących zachowanie kota, które są pomocne przy identyfikacji zmian w obrębie aparatu słuchu: 

  • Czy kot potrząsa głową bądź intensywnie drapie się w okolicach uszu?
  • Czy kot intensywniej niż dotychczas reaguje na próby kontroli stanu uszu przez opiekuna?
  • Czy kot przestaje przybiegać na znane sobie, kojarzące się pozytywnie dźwięki (np. otwarcie lodówki lub puszki)?
  • Czy kot ma głębszy sen niż dotychczas?
  • Czy kot zaczął intensywniej wokalizować?
  • Czy kot, który w przeszłości bał się intensywnych odgłosów, przestał na nie reagować?
  • Czy kot po przebudzeniu wydaje się zaskoczony obecnością opiekuna w pobliżu?
  • Czy jeden z kotów w grupie wydaje się zdezorientowany, zaczyna kopiować zachowania innych kotów?
  • Czy kot obraca głowę w kierunku innym niż ten, z którego dobiega dźwięk?
  • Czy kot uważniej niż dotychczas obserwuje otoczenie?
  • Czy kot bardziej intensywnie niż dotychczas wącha otoczenie?
  • Czy kot zaczyna wykazywać strach na widok poruszających się przedmiotów, ludzi lub innych zwierząt?
     


Jeśli na część pytań odpowiedź jest pozytywna, warto przeprowadzić domowy test słuchu u kota. Gdy jesteśmy pewni, że kot jest odwrócony od źródła dźwięku, generujemy nagły hałas – np. rzucenie pęku kluczy. Brak reakcji jest sygnałem do dalszej diagnostyki.

Diagnostyka chorób narządu słuchu

Nieprawidłowości w funkcjonowaniu narządu słuchu dotyczą ok. 250 mln ludzi, brak jest natomiast statystyk omawiających ten problem u zwierząt domowych. Jak diagnozuje się schorzenie? Lekarz weterynarii zaczyna od przeprowadzenia wnikliwego wywiadu wraz z badaniem otoskopowym kanału słuchowego zewnętrznego. W przypadku wskazania dokonuje również badania neurologicznego czy badania obrazowego (np. w przypadku podejrzenia zmian w uchu środkowym), przydatne może być też badanie krwi (potwierdzenie lub wykluczenie niedoczynności tarczycy). Ostateczna diagnoza możliwa jest dzięki badaniu BAER, czyli analizie słuchowych potencjałów wywołanych przez pień mózgu. Polega ona na podskórnym umieszczeniu czterech bardzo cienkich igieł u zwierzęcia w stanie sedacji, a następnie umieszczeniu słuchawek emitujących dźwięk. Po ekspozycji zwierzęcia na dźwięk elektrody igłowe zbierają fale emitujące dźwięk. Wynik badania daje odpowiedź na to, czy zwierzę odbiera sygnały dźwiękowe.

Komunikacja z kotem głuchym

Koty głuche kompensują brak słuchu przez wyostrzenie pozostałych zmysłów. Polegają przede wszystkim na wzroku i dotyku, z powodzeniem odbierają również wibracje innych domowników oraz własne. Mogą odczuwać drgania podłogi spowodowane przez kroki, pulsowanie muzyki z głośników, trzaskanie drzwi czy spłukiwanie wody w spłuczce w toalecie. Uważa się, że przyjemnym źródłem wibracji dla kotów głuchych jest ich własne mruczenie.
Kluczową kwestią w komunikacji z kotem głuchym jest zasygnalizowanie mu swojej w obecności w sposób na tyle czytelny, by zminimalizować ryzyko wystraszenia zwierzęcia. Zasada ta ma zastosowanie zarówno w relacji codziennej kot – opiekun, jak i w relacji zawodowej kot – behawiorysta bądź kot – catsitter. Odpowiednie przygotowanie pozwoli uniknąć sytuacji, kiedy zwierzę na skutek negatywnego skojarzenia odmówi wejścia w interakcję z daną osobą w przyszłości bądź przejdzie w strategię walki lub ucieczki.
Kontakt z kotem głuchym powinien być poprzedzony jasnym komunikatem o zbliżaniu się, tak żeby zwierzę mogło podjąć decyzję, czy zostaje w obecnie zajmowanym miejscu, czy szuka schronienia na wyższych przestrzeniach, np. na lodówce czy na szafie. Warto wejść do pomieszczenia, ciężko stąpając po podłodze, by umożliwić kotu odbiór wibracji. Na powitanie sprawdza się również sygnał wizualny w postaci lasera. Kot zazwyczaj najpierw skupia swoją uwagę na punkcie, następnie może go to naprowadzić do poszukiwań źródła sygnału – dłoni trzymającej laser. Po nawiązaniu kontaktu wzrokowego należy unikać natarczywego wpatrywania się, łagodzimy przekaz przez sygnały uspokajające, tj. powolne mruganie, ziewanie. U kotów wycofanych dobrą strategią przy budowaniu pierwszego wrażenia jest zademonstrowanie zwierzęciu przedmiotu nasyconego zapachem nowo poznanej osoby – mogą to być okulary, klapek, sweter. 
W życiu codziennym komfort życia kota głuchego poprawia wypracowanie i trzymanie się planu dnia przez domowników. Dzięki powtarzalności każdy kot – a zwłaszcza niepełnosprawny – wykształca w sobie poczucie bezpieczeństwa. W czasie, kiedy rutyna jest zaburzona (np. wizyta znajomych, małych dzieci, innych zwierząt), najbardziej dogodnym rozwiązaniem będzie udostępnienie kotu osobnego pomieszczenia, najlepiej z punktami obserwacyjnymi na wysokości. W ten sposób na wypadek wystąpienia sytuacji wywołującej niepokój zwierzę będzie miało możliwość wycofania się z interakcji.
 

Tab...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Animal Expert"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • Zniżki na konferencje i szkolenia
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy