Dołącz do czytelników
Brak wyników

Terapia behawioralna

13 listopada 2020

NR 20 (Listopad 2020)

Równowaga psychofizyczna psów

17

W życiu każdego organizmu ważną kwestią jest utrzymanie go w pełni komfortu. Komfort bytu odnosi się zarówno do przestrzeni zdrowia fizycznego i psychicznego, jak i do warunków środowiskowych, w jakich organizm musi funkcjonować. 
W ostatnich latach sporo uwagi poświęcono potrzebom psów oraz ich sposobowi bycia. To cenna część nauki, która wielu miłośnikom czworonogów otworzyła oczy i zmieniła sposób patrzenia na nie.

Zaczynamy dostrzegać coraz więcej zależności pomiędzy zdrowiem fizycznym a samopoczuciem psychicznym zwierząt, a także sferą dotyczącą zapewnienia im minimum potrzeb środowiskowych, które dają poczucie komfortu.

POLECAMY

Chcąc pracować z psami na polu szkolenia i rozwiązywania problemów behawioralnych, zawsze należy rozpocząć od podstaw. Dla stworzenia komfortowych warunków nauki i odnalezienia pasji do działania, stawiania nowych wyzwań oraz pracowania nad poważnymi zaburzeniami zawsze należy rozpocząć od analizy całokształtu sytuacji – wnikliwie przeprowadzonego wywiadu oraz obserwacji relacji czło-
wiek – pies, jak i sposobu zachowania psa.Wracając do początku, należy podkreślić, iż dla każdego organizmu bardzo ważne jest, aby był on utrzymany w zdrowej równowadze psychofizycznej, na którą składa się kilka czynników – począwszy od zdrowia fizycznego, stymulacji umysłowej, prawidłowego żywienia, aktywności fizycznej, poczucia bezpieczeństwa i regulacji rytmu dobowego, a kończąc między innymi na odpowiednim odpoczynku.

Zaburzenia na drodze spełniania elementów potrzebnych do zachowania równowagi są zwykle początkiem pojawiających się problemów, nieskuteczności w treningach lub słabej motywacji psa. Dlatego też, jeżeli zależy nam na zdrowej relacji z psem, czy to naszym, czy relacji klienta i jego psa, koniecznością jest przeanalizowanie, czy wszystkie ww. elementy są odpowiednio realizowane.

Zdrowie fizyczne

Pod pojęciem zdrowia somatycznego kryje się wszystko, co dotyczy organizmu wolnego od chorób, bólu i dyskomfortu. Szczególnie jest to istotne w kwestii rozpoczęcia pracy nad zaburzeniami zachowania. Otóż wszelkie zachwiania w niedomaganiach somatycznych mogą się przyczyniać do problemów z zachowaniem jako konsekwencja zmian hormonalnych, ciągłego stresu, przewlekłego bólu czy dyskomfortu. Zwierzęta obarczone przewlekłym odczuwaniem bólu mogą przejawiać zachowania frustracyjne, tendencje do agresji, brak zainteresowania otoczeniem i niechęć do ćwiczeń. Szczególną uwagę należy poświęcić między innymi tematowi przewlekłego bólu, który często towarzyszy zwierzętom cierpiącym na schorzenia układu ruchu, czy też bólu trzewnego, związanego z zaburzeniami pracy przewodu pokarmowego. Istotny jest fakt, iż bardzo często opiekunowie nie zdają sobie sprawy, że np. szczenię dużej rasy może mieć problemy z koncentracją lub drażliwość spowodowaną bólem stawów albo że psy cierpiące na „okresowe biegunki i wymioty” będą przejawiały zachowania frustracyjne, drażliwe lub podchodzące pod agresję ze względu na notoryczne uczucie dyskomfortu w jelitach lub żołądku. Natomiast zarówno niektóre zaburzenia hormonalne, jak i rozwój zespołu zaburzeń poznawczych mogą dawać objawy związane z nagłą lękliwością, depresją, ospałością oraz wrażliwością na dźwięki i bodźce, które wcześniej nie były problematyczne.

Pamiętać należy także o tym, iż często zwierzęta uczą się funkcjonować z przewlekłym bólem, nie wykazując objawów somatycznych, zaś pierwsze zmiany pokazują się w sposobie zachowania zwierzęcia. W związku z tym zwracajmy uwagę na upewnienie się, iż pies, z którym rozpoczynamy pracę, jest zdrowy!

Stymulacja umysłowa

Rozwijanie procesów myślowych, pobudzanie myślenia i kreatywności, zabawy umysłowe i regularne treningi – w codzienność powinien być wpleciony moment na trening myślowy, dostosowany do możliwości i umiejętności opiekuna. Niezależnie od tego, czy będą to trening nowych umiejętności, zabawy kreatywne, zabawy węchowe, czy też bardziej złożone sekwencje treningów, ważne, żeby każdego dnia znalazła się chwila dla pobudzenia myślenia. Jest ona ważna z kilku względów – przede wszystkim zapobiega nudzie i wynikającym z niej zachowaniom niepożądanym, takim jak niszczycielstwo czy wymuszanie uwagi. Przynosi też efekt w postaci zmęczenia mózgu i łatwiejszego relaksowania się. Treningi myślowe są szczególnie ważne dla zwierząt z zaburzeniami zachowania typu hiper – odpowiednio zaplanowane, pomagają się skupić i wyciszyć. Stymulacja umysłowa jest cennym procesem dla psów w każdym wieku i bardzo ważne jest, aby rytuał każdego dnia zakładał chociaż chwilę dla wytężenia psiego mózgu.

Aktywność fizyczna

Ćwiczenia fizyczne mogą być zaplanowane na różny sposób – od bardzo prostych czynności podczas spaceru po złożone treningi sportowe. Ważne, aby były odpowiednio dostosowane do konkretnego zwierzęcia pod względem temperamentu, stopnia trudności, czasu i dystansu. Niemniej jednak w plan każdego dnia musi być wpleciony czas na aktywność. Bardzo istotne jest, aby zrównoważyć czas aktywności fizycznej i umysłowej w zależności od tego, z jakim psem pracujemy – przede wszystkim czas aktywności fizycznej nie powinien zdominować czasu stymulacji umysłowej, zwłaszcza u psów pobudliwych, z problemem nadreaktywności. Dobrym wyjściem jest rozplanowanie spaceru tak, aby znalazł się w nim czas na załatwienie potrzeb fizjolologicznych, eksplorację terenu, trening znanych umiejętności i wprowadzenie czegoś nowego, spotkanie z psimi towarzyszami 
oraz aktywną zabawę ruchową.

Prawidłowe żywienie

Sposób żywienia, dostosowany do potrzeb konkretnego psa, jest podstawą dla utrzymania organizmu w zdrowiu. Trudno określić dietę idealną, gdyż jest ona zależna od bardzo wielu czynników, jednakże decydując się na konkretną dietę, należy zwrócić uwagę, aby była ona bogata przede wszystkim w mięso, warzywa, owoce i zioła. Dobierając dietę komercyjną, warto wnikliwie zapoznać się ze składem, poszukując diety bogatej w mięso oraz odpowiednią kaloryczność dla konkretnego zwierzęcia. Ważne też, by unikać diet, w których skład wchodzą składniki utrudniające utrzymanie prawidłowego nastroju oraz blokują wchłanianie tryptofanu, tym samym powodując niski poziom serotoniny w organizmie, co skutkuje tendencją do zaburzeń frustracyjnych, depresji i trudności w opanowaniu emocji. Jedzenie, oprócz funkcji odżywczej organizmu, ma także kontekst behawioralny. Otóż posiłki przygotowywane w domu lub przekąski gotowane (mięso w dużych kawałkach) mają zastosowanie także jako forma dodatkowej nagrody, pobudzają motywację psa oraz dają możliwość gryzienia, żucia i poczucia intensywnego smaku. Zwłaszcza jeżeli ta nagroda bywa zmienna, pies o stałych porach będzie oczekiwał na niespodziankę. Z doświadczenia autora wynika, iż stosowanie diety naturalnej, gotowanej bądź surowej lub przekąsek naturalnych w pracy z psem reaktywnym, niepewnym siebie i lękliwym jest cenną pomocą podczas terapii. U dużej części psów wprowadzenie przygotowywanych posiłków uruchamia zainteresowanie psa jedzeniem – oczekuje on na miskę i zjada posiłek zupełnie inaczej niż suche granulki, które zwykle bez gryzienia są połykane, a sam pies po jedzeniu wciąż jest pobudzony, gdyż nie zdążył w pełni „nacieszyć się zdobyczą”. Natomiast własnoręcznie przygotowany posiłek daje nam szansę dostosować wielkość kawałków w misce do możliwości psa, tak aby musiał gryźć i żuć – wydłuża to czas spożywania posiłku, co jest istotnym aspektem w terapii behawioralnej.

Czy wiesz, że..

W codzienność powinien być wpleciony moment na trening myślowy, dostosowany do możliwości i umiejętności opiekuna. Niezależnie od tego, czy będą to trening nowych umiejętności, zabawy kreatywne, zabawy węchowe, czy też bardziej złożone sekwencje treningów, ważne, żeby każdego dnia znalazła się chwila dla pobudzenia myślenia.

Poczucie bezpieczeństwa oraz codzienny rytuał

Psy kochają porządek w swoim grafiku, to znaczy są miłośnikami rytuałów. Uporządkowany dzień daje psu poczucie komfortu psychicznego, regularność zdarzeń daje im poczucie bezpieczeństwa i możliwość przewidywania tego, co za chwilę nadejdzie. W związku z tym już u małych szczeniąt staramy się wprowadzić w miarę stały rytm codzienności, aby mogły dostosować swój rytm dobowy do niego; podobnie jest z psami po adopcji. Początkowo trudno jest zorganizować czas, jednakże konsekwentne ułożenie...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Animal Expert"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • Zniżki na konferencje i szkolenia
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy