Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dieta i suplementacja

24 marca 2022

NR 28 (Marzec 2022)

Psia mikrobiota

W obecnych czasach powinnam zatytułować ten tekst „Psia mikrobiota – dlaczego nie działa?”, ponieważ wiele zwierząt cierpi z powodu niewłaściwego składu mikrobioty. W tym artykule omówimy, dlaczego tak się dzieje i na co należy uważać.

Układ pokarmowy jest odpowiedzialny za dostarczanie składników pokarmowych dla całego organizmu, a tym, co mu pomaga w tym działaniu, jest mikrobiota przewodu pokarmowego! Czy zastanawialiście się kiedyś nad tym, że posiadając psa, posiadacie z nim też jego bogate życie wewnętrzne? O które również musicie dbać. Możecie spojrzeć na swojego psa jako na mieszkanie dla całych rodzin korzystnej dla jego organizmu mikrobioty. Co więcej – każdy pies ma swoje własne i indywidualne spektrum drobnoustrojów, a ich skład różni się w zależności od odcinka jelit, w którym się znajduje. Bakterie tlenowe i fakultatywnie beztlenowe występują głównie w jelicie cienkim, a w jelicie grubym występują z reguły bakterie beztlenowe. Ilość i różnorodność bakterii rośnie w sposób ciągły od żołądka po prostnicę.

Mikrobiota, mikrobiom, a może mikroflora? 

Musimy zacząć od omówienia nazewnictwa, ponieważ zmieniło się ono, co wprowadza zamieszanie u czytelników i opiekunów zwierząt. W starszych publikacjach spotykamy się z określeniami „flora jelitowa”, „mikroflora”, ba! – niektórzy nadal używają tych określeń. Inni mówią o mikrobiocie. Kto ma rację? 
Zarówno flora jelitowa, mikrobiota, jak i mikroflora mówią o mikroorganizmach (głównie bakteriach, ale nie zapominajmy o wirusach i grzybach), które zasiedlają organizm, zarówno ludzki, jak i psi czy koci. Gdzie je znajdziemy? Na skórze, w układzie oddechowym, ale najwięcej bakterii żyje w przewodzie pokarmowym, głównie w jelitach. Z tego powodu, myśląc o mikrobiocie, często kojarzymy ją z mikrobiomem jelitowym. Mikrobiom nie jest synonimem mikrobioty! Jest to zespół mikroorganizmów, które zostały zidentyfikowane za pomocą metod molekularnych. Czyli jest to genom bakterii zasiedlających dany obszar ciała.

POLECAMY

Jak więc powinno się mówić?

Kiedyś na mikrobiotę układu pokarmowego mówiliśmy „mikroflora” albo „flora układu pokarmowego”. Takie nazewnictwo było najbardziej rozpowszechnione. To nie było odpowiednie określenie, ponieważ sugeruje przynależność organizmów do świata roślin. Dlatego obecnie stosowane nazewnictwo to „mikrobiota”. 

Znaczenie mikrobioty

Mikrobiota pełni szereg istotnych funkcji. Możemy nawet myśleć o tym w taki sposób, że jest dodatkowym super organem. Stan mikrobioty jest powiązany ze stanem zdrowia gospodarza. Działa to dwukierunkowo – stan organizmu wpływa na stan mikrobioty, a stan mikrobioty oddziałuje na stan zdrowia. Dlatego tak ważna jest dbałość zarówno o optymalny stan mikrobioty, jak i o jak najlepsze zdrowie. Dotyczy to zarówno nas, jak i naszych zwierząt. 
W przypadku psów często występuje dysbioza wynikająca ze wzrostu liczebności bakterii warunkowo beztlenowych z rodziny Enterobacteriaceae. Do czynników ryzyka pojawienia się przerostu tej grupy bakterii zalicza się wzrost poziomu tlenu w świetle przewodu pokarmowego, na przykład na skutek zapalenia w jego obrębie. Tlen przyczynia się do eliminacji licznych populacji bakterii, które są ściśle beztlenowe, a tym samym pojawia się miejsce dla bakterii warunkowo beztlenowych, takich jak te ze wspomnianej rodziny Enterobacteriaceae. Ale także nieprawidłowy skład mikrobioty może przekładać się na problemy zdrowotne, w tym na wywołanie zapalenia jelit! 
Mikrobiota chorego psa z zapaleniem jelit przebiegającym z biegunkami charakteryzuje się zmniejszoną różnorodnością oraz ilością danych mikroorganizmów. Mniej będzie następujących gatunków bakterii: Blautia spp., Turicibacter spp. i Ruminococcus/Faecalibacterium. Natomiast E. coli i Clostridium perfringens będą
występować w większych ilościach. Dysbioza występuje tak u ludzi, jak i u zwierząt w większości chorób przewlekłych: alergiach, których obserwuje się wzrost w ostatnich latach, chorobach autoimmunologicznych, chorobach wątroby, przy otyłości! W przypadku występowania ostrych biegunek stwierdza się znaczące różnice mikrobioty w porównaniu do tej zdrowej. Jeśli u psa występują ostre krwotoczne biegunki, to możemy spodziewać się tego, że wywołują ogromne zmiany wewnątrzjelitowej mikrobioty. 
W przypadku nieswoistego zapalenia jelit podczas aktywnej fazy choroby obniża się zawartość Faecalibacterium i Fusobacteria. Jednakże w okresie klinicznie nieaktywnej fazy choroby bakterie te występowały w ilości takiej samej jak u psów zdrowych.

Dysbioza

Dysbioza to stan zaburzenia składu mikrobioty. Jest to zmiana składu, która powoduje zmiany funkcjonalne w transkryptomie, czyli ekspresji geneów, w proteomie, czyli w rodzaju produkowanych białek, lub metabolomie (rodzaj produkowanych metabolitów). Dysbiozę można mierzyć wg modelu matematycznego. Powstał on na podstawie siedmiu grup bakterii oraz obliczeń całkowitej ilości bakterii. Na bazie takiego wyliczenia możemy określić indeks dysbiozy: 

  • stan prawidłowy (normobioza) to wartości ujemne,
  • stan nieprawidłowy (dysbioza) to wartości dodatnie.

Mikrobiota zasiedlająca przewód pokarmowy jest liczniejsza od komórek ciała danego organizmu! I my, i psy oraz inne zwierzęta żyjemy w stałej symbiozie z naszym życiem wewnętrznymi, czyli z bakteriami kolonizującymi organizm.

Dlaczego należy zwracać uwagę na dysbiozę? Ponieważ może ona stanowić środowisko, w którym pojawi się wiele przewlekłych chorób! 

Co daje dobra mikrobiota?

Po pierwsze, mikrobiota chroni organizm przed obcymi, często szkodliwymi dla organizmu mikrobami, buduje fizyczną barierę, sprawia, że nie ma wolnych miejsc do zasiedlenia patogenami. Jednocześnie mikrobiota aktywnie chroni nas przed mikroorganizmami patogennymi, produkując różnego rodzaju substancje przeciwbakteryjne. Po drugie, mikrobiota bezpośrednio wpływa na funkcjonowanie układu immunologicznego. Należy podkreślić, że jest to pierwszy bodziec, który stymuluje rozwój niedojrzałego układu immunologicznego w nowo narodzonym organizmie!

Jakie czynniki wpływają na mikrobiotę jelitową?

Bardzo ważnym czynnikiem kształtującym ją jest dieta. Optymalny mikrobiom zapewnia szczeniętom mleko matki, ale zdarza się, że matka nie może odkarmić swoich młodych. Może to skutkować późniejszymi problemami ze zdrowiem u zwierzęcia. Antybiotykoterapie w trakcie ciąży i laktacji mają negatywne przełożenie na częstotliwość występowania astmy u ludzkich dzieci, więc nie oszukujmy się, że będzie to bez znaczenia dla mikrobioty psa! W trakcie dalszego życia psa powinno się dbać o wprowadzanie do jego żywienia zdrowych, świeżych produktów, takich jak surowe i gotowane warzywa i owoce czy gotowane lub surowe mięso. Mają one pozytywny wpływ na mikrobiom, którego skład jest lepszy u zwierząt dostających tego typu pokarmy w porównaniu do zwierząt otrzymujących jedynie karmę komercyjną. Dzielenie się jabłkiem, kawałkiem banana czy kawałkiem marchewki jest wartością dodaną do diety zwierzęcia! 

Antybiotykoterapia i odrobaczanie – jak ocalić mikrobiotę psa?

Zdecydowanie rośnie świadomość stosowania probiotyków podczas stosowania antybiotykoterapii bądź odrobaczania u psa. To bardzo ważne, ponieważ stosowanie antybiotyków ma ogromny wpływ na mikrobiotę jelitową. U psa mogą występować biegunki na sku...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Animal Expert"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • Zniżki na konferencje i szkolenia
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy