Dołącz do czytelników
Brak wyników

Terapia behawioralna

15 listopada 2022

NR 32 (Listopad 2022)

Organizacja przestrzeni a zaburzenia behawioralne

0 23

Jak wiadomo, przestrzeń w której przebywa kot, ma ogromne znaczenie dla zaspokojenia jego naturalnych potrzeb behawioralnych. Jest to złożony temat i warto dowiedzieć się co może wyniknąć z ich niezaspokojenia i jak pracować z opiekunami, aby zaspokoić te potrzeby na odpowiednim poziomie.

Techniczna strona pracy środowiskowej – jak rozmawiać z opiekunem?

Gdy zostajemy poproszeni o skonsultowanie przypadku kota z problemem behawioralnym lub jeśli sami przystępujemy do obserwacji i analizy zachowania naszego zwierzaka, musimy pamiętać o pewnej podstawowej zasadzie: tak, koty mają swoje wymagania i potrzeby, ale to ludzie odpowiadają za kształt i organizację ich świata. Z tego też powodu za bardzo wieloma środowiskowymi niedociągnięciami stoją właśnie opiekunowie i to ich trzeba przekonać do zmiany.

POLECAMY

Brak spełnionych potrzeb i co z tego wynika?

W pierwszej kolejności należałoby zebrać w jednym miejscu najważniejsze kocie cechy, które jednocześnie silnie wiążą się z potrzebami gatunkowymi tych zwierząt. Kot jest więc zwierzęciem społecznym, ale jego społeczne potrzeby realizowane są w określonym zakresie. Owszem, jest zdolny do budowania relacji w większych grupach, ale generalnie ceni sobie możliwość odpoczynku i funkcjonowania na uboczu (przynajmniej od czasu do czasu). Ponadto kot jest selektywnie społeczny, co oznacza, że nie z każdym osobnikiem będzie w stanie nie tylko się zaprzyjaźnić, ale nawet go tolerować. Bywa więc, zwłaszcza w sztucznie tworzonych przez ludzi kocich grupach, że na jedno terytorium trafiają koty o odmiennych potrzebach, upodobaniach i kompetencjach społecznych. W takim przypadku właściwie skonstruowane środowisko jest szczególnie ważne, bo pomaga rozładowywać przynajmniej część tarć. Po trzecie kot to eksplorator, łowca i zdobywca. Choć przyjmuje się, że nawet 17–20 godzin na dobę zwierzak potrafi przespać, to jednak w atrakcyjnym i dobrze rozplanowanym środowisku jego aktywność potrafi być znacząca (szczególnie, jeśli jest do tego dodatkowo stymulowany poprzez zabawę odtwarzającą zachowania łowieckie lub poprzez wyzwania takie jak praca węchowa). Więcej aktywności mają też zazwyczaj koty żyjące w grupach, o ile nie są skonfliktowane z resztą zwierząt i nie stosują strategii unikania.

Ponadto kot jest surojadem i obligatoryjnym mięsożercą – w domowej codziennej opiece powinien więc mieć zapewniony dostęp do właściwej dla swoich potrzeb diety: mokrej, wysokomięsnej, pozbawionej dodatków roślinnych przewyższających 5% składu oraz mleka i jego pochodnych. Jest to element pomagający w utrzymaniu zarówno dobrego zdrowia fizycznego, jak i dobrostanu psychicznego. Niewłaściwa dieta potrafi bowiem znacząco pogarszać stan psychiczny tak zwierząt, jak i ludzi. Jeśli zatem w domowym środowisku nie pozwolimy kotu na spełnianie wszystkich potrzeb wynikających z jego natury i cech gatunkowych, jest to prosta droga do pojawienia się problemów. Podobnie będzie się działo, jeśli z powodu złej organizacji przestrzeni kot będzie stale wystawiany na czynniki stresowe. Nie wolno bowiem zapominać, że stres u kotów, zwłaszcza ten przewlekły, potrafi bardzo poważnie odbijać się nie tylko na psychice, ale też na zdrowiu. Nierozładowywana frustracja może z kolei prowadzić do dalszych zaburzeń, w tym do zachowań ze spektrum agresji, które u kota, pomimo jego pozornie niewielkiej siły i gabarytów, potrafią okazać się bardzo groźne i fatalne w skutkach dla otoczenia.

Zmiany w kocim środowisku

Jak rozmawiać o kocich potrzebach i zmianach w środowisku? Najlepiej opierając się na rzeczowych argumentach. Każda osoba, która decyduje się na opiekę nad jakimś zwierzakiem, powinna (w moim odczuciu, ale liczę na to, że Czytelnik się ze mną zgodzi) posiadać pewną elementarną wiedzę na temat gatunku, który wybrała, jego cech, potrzeb, standardów opieki oraz sposobów realizowania naszych zadań. To, w moim odczuciu, definiuje odpowiedzialnego i mądrego opiekuna. Człowiek musi bowiem zrozumieć zwierzę i zdać sobie sprawę, że w jego zachowaniu nic nie pojawia się bez przyczyny, że każda reakcja jest odpowiedzią na coś: sytuację, warunki środowiskowe, bodziec. Kot nie robi rzeczy dlatego, że jest złośliwy, chce nam „dopiec” lub jest po prostu wredny. Robi je, bo odczuwa taką potrzebę wewnętrzną (realizacja instynktów i popędów), bo stara się skomunikować, bo środowisko, w którym przyszło mu żyć, nie spełnia jego oczekiwań i nie pozwala na realizację potrzeb. Konieczne jest więc nie tylko zrozumienie podłoża tych zachowań, ale także znalezienie skutecznego rozwiązania problemu: nie „na chwilę”, lecz na lata. Radziłabym zatem wyjść właśnie od tego, czego kot potrzebuje, a następnie zastanowić się w jaki sposób owe potrzeby może w domu realizować. I czy przypadkiem nie jest tak, że sam opiekun ich realizację utrudnił lub wręcz uniemożliwił. Często nie są to działania celowe – wynikają z ludzkiego, podświadomego dążenia do własnej wygody, bez zwracania uwagi na to, czego potrzebuje zwierzę. Jeśli jednak uda się otworzyć oczy opiekuna na te kwestie, wiele rzeczy może się zmienić – z korzyścią dla obu stron (ludzkiej i kociej).

Rozwiązania prostsze niż myślisz

Znajomość właściwych zasad organizacji przestrzeni oraz pracy środowiskowej to nie wszystko. Często ludzie tłumaczą się bowiem brakiem funduszy, mówiąc, że nie stać ich na zakup profesjonalnych drapaków, dużych kuwet czy skomplikowanych kocich półek do zbudowania „kociego gaju” na ścianie. Tymczasem większość z tych rzeczy można wykonać samodzielnie, obniżając znacząco koszty.

Oto kilka przykładów:

  • drewniany konar opleciony liną konopną zakupioną w sklepie żeglarskim potrafi spełniać się doskonale w roli kociego drapaka, podobnie jak owinięta podobnym tworzywem noga od stołu;
  • zamiast dużej i drogiej kuwety można kupić kotu sporych rozmiarów plastikowy pojemnik do przechowywania rzeczy (dostępny w popularnych marketach budowlano-meblowych), w którego bocznej ściance podcina się wejście, by wygodniej było z niego korzystać;
  • półki na ścianie także można wykonać samemu, podobnie jak urozmaicające koci czas zabawki (maty sensoryczne, maty węchowe, rolki na przysmaki itp.).

Internet dosłownie roi się od rozmaitych instrukcji i pomysłów, op...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Animal Expert"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • Zniżki na konferencje i szkolenia
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy