Dołącz do czytelników
Brak wyników

Otwarty dostęp , Prawo

20 stycznia 2020

NR 15 (Styczeń 2020)

Obowiązki właściciela psa a nie zawsze precyzyjne prawo

170

Polskie prawo nie zawiera precyzyjnych przepisów, które określają obowiązki właściciela wobec zwierząt trzymanych w domu dla towarzystwa. Ogólne wytyczne znajdują się w ustawach, a szczegóły określają zwykle regulaminy tworzone przez samorządy oraz inne instytucje publiczne i prywatne. Tym bardziej warto wiedzieć, gdzie szukać obowiązujących przepisów, jak je interpretować i co grozi za niedopełnienie obowiązków.

Obowiązki właścicieli dotyczące zwierząt towarzyszących znajdują się w dwóch rodzajach aktów prawnych – w aktach ogólnopaństwowych, np. ustawach, oraz w aktach prawa miejscowego, np. w regulaminach utrzymania czystości i porządku, uchwalanych przez gminy, oraz innych, podobnych – tworzonych przez wspólnoty mieszkaniowe, zarządców obiektów sportowych, a także centra handlowe lub hotele. Do najważniejszych aktów prawnych należą:

  • ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt, która zawiera fundamentalne zapisy dotyczące traktowania zwierząt; jej art. 1 brzmi: „Zwierzę, jako istota żyjąca, zdolna do odczuwania cierpienia, nie jest rzeczą. Człowiek jest mu winien poszanowanie, ochronę i opiekę”,
  • rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie wykazu ras psów uznawanych za agresywne oraz warunków wydawania zezwoleń na utrzymywanie psa takiej rasy,
  • ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach,
  • ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt – w zakresie obowiązkowych szczepień,
  • Kodeks cywilny, który określa zasady odpowiedzialności właściciela za szkody osobowe wyrządzone przez zwierzę,
  • Kodeks wykroczeń – określający zasady odpowiedzialności właściciela zwierzęcia za szkody majątkowe o niższej wartości,
  • Kodeks karny, którego przepisy dotyczą sytuacji, kiedy zwierzę wyrządzi znaczną szkodę osobie trzeciej.

Warto doprecyzować, że odpowiedzialność za zwierzę nie ciąży wyłącznie na właścicielu, ale także na osobie, która w danym momencie sprawuje nad nim opiekę – przykładowo w sytuacji, gdy pies przybłąkał się do człowieka i pozostaje pod jego nadzorem. Natomiast odpowiedzialność właściciela nie kończy się na utracie faktycznej kontroli i obejmuje także sytuacje, kiedy zwierzę oddaliło się lub uciekło i pozostawało bez nadzoru człowieka.

Na smyczy i z kagańcem – obligatoryjne czy nie?

Obowiązek prowadzenia psa na smyczy i zakładania kagańca nie jest precyzyjnie uregulowany ani w ustawie o ochronie zwierząt, ani w Kodeksie wykroczeń. Ten ostatni akt prawny stanowi jednak, że: „Kto nie zachowuje zwykłych lub nakazanych środków ostrożności przy trzymaniu zwierzęcia, podlega karze grzywny 
do 250 złotych albo karze nagany”, ale nie określa, czym są wspomniane środki ostrożności – zwykłe lub nakazane. Przyjmuje się więc, że zwykłe środki ostrożności to tradycyjne, przyjęte zwyczajowo do trzymania zwierzęcia danego gatunku, ale z uwzględnieniem jego cech osobniczych i ewentualnego, potencjalnego zagrożenia, czyli np. smycz i kaganiec. Jednak jeśli pies jest posłuszny i dla zapewnienia bezpieczeństwa ludziom i innym zwierzętom wystarczy komenda słowna lub gest – smycz i kaganiec nie są wymagane. Natomiast nakazane środki ostrożności dotyczą zwykle psów ras uznawanych za agresywne lub wykazujących cechy i skłonności do agresji. Ale i ta zasada nie jest jednoznaczna. Zasadniczo do właściciela zwierzęcia należy ocena, czy jego pies powinien spacerować jedynie na smyczy, czy również w kagańcu, czy może bez ryzyka dla otoczenia pozostawać na spacerze bez tych akcesoriów.
Szczegółowe zasady spacerowania z psem w miejscach publicznych określają regulaminy utrzymania czystości i porządku w miastach lub gminach. Jednak bezwzględny nakaz skierowany do wszystkich właścicieli psów trzymania zwierząt na smyczy i w kagańcu nie ma uzasadnienia. Potwierdza to wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 20 lutego 2019 r., w którym uznano, że generalny nakaz wyprowadzania psów na smyczy, a psów ras agresywnych oraz mieszańców tych ras dodatkowo w kagańcu, niezależnie od jego cech i innych uwarunkowań (w tym choroby i wieku), może w określonych sytuacjach prowadzić do działań niehumanitarnych. Wyrok zapadł z uwagi na zaskarżenie zapisów gminnego regulaminu przez prokuratora.
Tu warto przytoczyć art. 4 pkt 2 ustawy o ochronie zwierząt, który wyjaśnia, czym jest humanitarne traktowanie zwierząt. Rozumie się przez to traktowanie uwzględniające potrzeby zwierzęcia i zapewniające mu opiekę i ochronę. Zgodnie z art. 5 wspomnianej ustawy, każde zwierzę wymaga humanitarnego traktowania.
Z kolei kwestię kontroli nad zwierzęciem porusza art. 10a ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt, który stanowi, że: „Zabrania się puszczania psów bez możliwości ich kontroli i bez oznakowania umożliwiającego identyfikację właściciela lub opiekuna”. Zatem obowiązkiem właściciela jest umożliwienie tej identyfikacji – w przypadku puszczania psa luzem (jeśli pies nie jest wyposażony w chip) warto przypiąć do obroży adresówkę.
Co innego pozwalanie psu na swobodę w lesie. Ustawa o lasach zakazuje puszczania psów luzem w lesie, a Kodeks wykroczeń przewiduje za to karę w maksymalnej wysokości 5 tys. zł. Przepisy nie precyzują jednak, co oznacza puszczanie psa luzem – czy jest to sytuacja, kiedy pies nie jest zapięty na smyczy, czy dotyczy to również kagańca („luz” dla pyska), a może zbyt luźnej smyczy, która pozwoli na płoszenie zwierzyny.

Sprzątanie po psie

Sprzątanie psich odchodów jest obowiązkiem właściciela. Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, każda osoba wyprowadzająca zwierzę domowe na spacer jest zobowiązana do ochrony terenów przeznaczonych do wspólnego użytku przed zanieczyszczeniami, na przykład psimi odchodami. Zapisy określające ten obowiązek znajdują się także w miejskich lub gminnych regulaminach utrzymania czystości i porządku. Za nieprzestrzeganie przepisu grozi mandat w wysokości do 500 zł. Z obowiązku sprzątania po psie zwolnione są osoby niepełnosprawne oraz opiekunowie psów policyjnych.

Szczepienia i leczenie

Zgodnie z ustawą o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt,...

Artykuł jest dostępny w całości tylko dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp?
Wystarczy, że założysz konto lub zalogujesz się. Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałów pokazowych.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy