Dołącz do czytelników
Brak wyników

Terapia behawioralna

13 listopada 2020

NR 20 (Listopad 2020)

Jak przetrwać sylwestra?
Strategie terapeutyczne fobii dźwiękowej u psów

15

Niebawem właścicielom psów cierpiącym z powodu fobii dźwiękowej przyjdzie zmierzyć się z kolejnym wyzwaniem, jakim jest powitanie Nowego Roku. Na szczęście, z każdym kolejnym rokiem można zaobserwować coraz większą świadomość właścicieli zwierząt domowych, dotyczącą konieczności zabezpieczania ich pupili przed nadmiernym stresem podczas hucznych obchodów sylwestrowych. Właściciele coraz częściej przychodzą do gabinetów weterynaryjnych z prośbą o poradę i zabezpieczenie lekami w tym trudnym dla nich oraz ich pupili okresie.

Aby jednak móc skutecznie pomóc psu, najlepiej zgłaszać się po pomoc z odpowiednim zapasem czasowym. Dobór odpowiedniego leku powinien być dostosowany do indywidualnych potrzeb psa, jego stanu zdrowia, problemów behawioralnych oraz czasu, jaki został na uzyskanie ich działania. Ponadto dzięki odpowiedniemu wsparciu ze strony właścicieli oraz modyfikacji środowiska jesteśmy w stanie znacząco poprawić komfort zwierzęcia i obniżyć stres, który ono odczuwa.

POLECAMY

Lęk, strach, fobia – podstawowe pojęcia i diagnoza problemu

Aby skutecznie pomóc psu z problemem lęku przed fajerwerkami, niezbędny jest wywiad z właścicielami, dotyczący zachowania psa w trakcie ekspozycji na bodziec awersyjny. Trzeba pamiętać, że psy generalnie nie lubią głośnych dźwięków. Instynktownie starają się oddalić od ich źródła, które w przyrodzie zawsze zwiastują zagrożenie (strzały podczas polowania, głośne nawoływania innych zwierząt do ucieczki). Okazywanie niepokoju oraz szukanie bezpiecznego schronienia jest zatem zupełnie naturalną reakcją psa. Jest to sytuacja, w której pies odczuwa lęk – przeczuwa zagrożenie i niebezpieczeństwo, którego pragnie uniknąć. Strach, który wówczas odczuwa, jest naturalną reakcją mającą na celu przetrwanie. Jest motywacją do szukania rozwiązań i wdrażania zmian zachowania, służących adaptacji do sytuacji i wykorzystania najlepszej z nich w przyszłości, aby zwiększyć szanse na przetrwanie. 

Jednak nawet w sytuacji, w której problem lęku nie wydaje się zbyt poważny, nie można go bagatelizować – z uwagi na fakt, że zaburzenia o charakterze lękowym mają tendencję do pogłębiania się. W miarę upływu czasu mogą się przerodzić w fobie i uogólnić na inne bodźce.

Czy to już fobia? 

Prawdziwy problem pojawia się, gdy przedłużające się wystrzały fajerwerków wywołują u psa reakcję lękową tożsamą z poczuciem zagrożenia życia, nie pomagają w adaptacji, a wręcz przeciwnie – bardzo ją utrudniają. Jeżeli reakcja emocjonalna psa jest niewspółmierna do bodźca, a emocje nawet po jego ustaniu nie wracają przez dłuższy czas do równowagi, to mamy do czynienia z fobią. W takiej sytuacji pies trzęsie się, dyszy i ślini. Wydaje się zupełnie nie reagować na wszelkie próby nawiązania kontaktu i nawet ulubione jedzenie nie powoduje żadnej reakcji. Wynika to z faktu zahamowania przez stres mechanizmów korowych mózgu, takich jak myślenie i analizowanie w celu podjęcia racjonalnej decyzji. Działają tylko mechanizmy instynktowne, zorientowane na przetrwanie.

Farmakoterapia

W takiej sytuacji dobór odpowiednich leków łagodzących odczuwane emocje jest najważniejszą strategią terapeutyczną. Ważny jest jednak odpowiedni dobór leku, dopasowany do indywidualnych potrzeb. W tabeli 4 zawarto przykładowe użycie leków, dostosowane do określonych psich zachowań podczas ekspozycji na bodziec awersyjny. Z doświadczenia autorki wynika, że stanowi on dobry punkt wyjścia i – w zależności od efektów działania leków – może być modyfikowany w dalszej terapii. Należy pamiętać, że każdy organizm jest inny, przez co opracowanie jednego schematu użycia leków jest niemożliwe.

Benzodiazepiny

Benzodiazepiny zwiększają powinowactwo kwasu gamma-aminomasłowego (GABA) do receptora GABA-ergicznego, przez co dochodzi do zwiększenia stymulacji tego receptora w ośrodkowym układzie nerwowym. Mają działanie przeciwlękowe i zapobiegają panice. Niezaprzeczalnym plusem w terapii behawioralnej jest szybki efekt działania, widoczny jest już po 0,5–1 h od podania leku, który utrzymuje się kilka godzin w zależności od wybranej benzodiazepiny. Ponadto leki z tej grupy blokują pamięć, dzięki czemu negatywne doświadczenia stanów emocjonalnych związanych z lękiem nie zostaną zapisane w jądrze migdałowatym, a tym samym lęk nie pogłębia się. W tym celu zaleca się podanie leków przed wystąpieniem bodźca awersyjnego, ponieważ benzodiazepiny wykazują mniejsze działanie, gdy zwierzę już wykazuje objawy strachu. W celu zabezpieczenia zwierzęcia przed sylwestrową nocą zaleca się rozpoczęcie podawania leków jeszcze przed południem i kontynuowanie dawek w interwałach wyznaczonych przez czas działania wybranych benzodiazepin. Należy zwrócić uwagę właściciela na ryzyko wystąpienia reakcji rzekomej, czyli pobudzenia i ataku paniki. Aby mieć pewność, że lek zadziała prawidłowo, zaleca się podanie dawki kontrolnej przed sylwestrem.

Tabela 1. Dawkowanie wybranych benzodiazepin u psów

Benzodiazepina     Dawkowanie u psów
Alprazolam  0,02–0,1 mg/kg m.c. co 4 h
Diazepam  0,5–2 mg/kg m.c. co 4 h
Oksazepam 0,04–0,5 mg/kg m.c. co 12–24 h

Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (TCA) i selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) 

Zarówno jedna, jak i druga grupa leków hamuje wychwyt zwrotny serotoniny, dzięki czemu zwiększa się przekaźnictwo serotoniny i wydłuża czas działania cząsteczki. W sytuacjach stresowych dochodzi do szybkiego zużywania się tego neuroprzekaźnika, dlatego bardzo ważne jest jego uzupełnianie.

Minusem tych leków w przygotowaniach do sylwestra jest długi czas, jaki musi upłynąć do momentu uzyskania pierwszych efektów działania. Trzeba na nie poczekać 
2–3 tygodnie. Z tego względu mogą być stosowane tylko u tych zwierząt, których właściciele zgłosili się o pomoc wystarczająco wcześnie. Idealnie, jeżeli możliwe jest wdrożenie leczenia 
na 6 tygodni przed okresem pojawienia się awersyjnego bodźca. Leki te z powodzeniem można łączyć z benzodiazepinami podawanymi doraźnie przed spodziewaną sytuacją stresową. Jest to idealna terapia dla zwierząt prezentujących silną fobię dźwiękową. 

Tabela 2. Dawkowanie wybranych leków antydepresyjnych u psów

Grupa     Lek Dawkowanie u psów
SSRI Fluoksetyna 0,5–2 mg/kg m.c. co 24 h
TCA Klomipramina 2–4 mg/kg m.c. co 12 h


Trazodon

Jest to atypowy antydepresant. Mechanizm działania polega na wychwyceniu zwrotnym serotoniny. Jest antagonistą receptorów 5-HT2, dzięki czemu powoduje większe związanie serotoniny z receptorem 5-HT1. Lek ten ma także działanie alfa-adrenolityczne (blokuje receptory alfa1-adrenergiczne). W związku z tym działa przeciwdepresyjnie oraz przeciwlękowo. Może być stosowany w monoterapii w wyższych dawkach lub jako lek wspomagający w terapii z wykorzystaniem SSRI lub TCA. Może być łączony także z benzodiazepinami. Plusem leku jest niemal natychmiastowe działanie nasenne i uspokajające. Dlatego może być stosowany doraźnie przez krótki czas. 

Tabela 3. Dawkowanie trazodonu u psów

Waga psa     Trazodon –
dawka początkowa 
Trazodon –
 dawka docelowa
Do 10 kg 25 mg 50 mg
11–20 kg 50 mg 100 mg
21–40 kg 100 mg 200 mg
> 41 kg 100 mg 100–300 mg

Nutraceutyki

Ostatnio bardzo popularną substancją, wywołującą efekt uspokojenia, jest alfa-kazozepina. Jest to naturalny peptyd pozyskiwany z mleka karmiącej suki. Z doświadczenia autorki wynika, że w przypadku niektórych psów jego działanie daje bardzo dobre rezultaty i wyraźnie zmniejsza u zwierzęcia przeżywany stres. W innych jednak nie daje oczekiwanej poprawy. Jest to preparat, który może być wspomagającym elementem terapii. W przypadku psów o umiarkowanym lęku może być stosowany obok terapii behawioralnej, a w przypadku psów z silną fobią dźwiękową – obok farmakoterapii z użyciem leków przeciwdepresyjnych i terapii zachowania.

Suplementy diety

Suplementy diety będą dobrym wyborem w sytuacji, w której nie mamy do czynienia ze strachem, a jedynie niewielkim niepokojem lub nie wiemy, jak pies reaguje na głośne dźwięki, bo będzie to jego pierwszy sylwester w życiu i chcemy uchronić szczeniaka przed negatywnymi skojarzeniami. Jednak suplementy trzeba wprowadzać odpowiednio wcześnie, aby organizm miał czas się wysycić:

  • L-tryptofan – aminokwas, który ogranicza uczucie napięcia nerwowego, prekursor melatoniny – hormonu odpowiedzialnego za rytm snu i czuwania, a także serotoniny – neuroprzekaźnika regulującego sen, emocje i dobry nastrój.
  • Melatonina – hormon snu i czuwania. Zgodnie z wynikami badań naukowych, ułatwia zasypianie i poprawia jakość snu.
  • Kwas gamma-aminomasłowy (GABA) – jeden z głównych neuroprzekaźników, odpowiedzialny za efekt odprężenia, skutecznie wpływa na zmniejszenie objawów lękowych.
  • Witaminy z grupy B – są nie...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Animal Expert"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • Zniżki na konferencje i szkolenia
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy