Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dieta i suplementacja

15 września 2020

NR 19 (Wrzesień 2020)

Diety surowe w żywieniu kotów i psów

5

Diety surowe na dobre zagościły nad Wisłą i zdecydowanie z nami zostaną. Z jednej strony to dobrze, ponieważ mogą być naprawdę dobrym modelem żywienia dla zwierząt – o ile stosowane są prawidłowo. Z drugiej jednak, jeśli stosowane są nieprawidłowo – mogą bardzo zaszkodzić. Należy więc edukować opiekunów, jak powinna wyglądać prawidłowo stosowana dieta surowa.

Odpowiednia dbałość zarówno o parametry diety, jak i o jakość użytych surowców jest kluczowa, ponieważ głównym założeniem diet surowych jest korzystanie z nieprzetworzonych surowców pochodzenia wyłącznie zwierzęcego lub z niewielkim dodatkiem produktów roślinnych (warzyw i owoców) oraz odpowiednio dostosowanej suplementacji.

POLECAMY

Zauważalnie rośnie liczba świadomych psich i kocich opiekunów, którzy nie tylko dokładnie analizują składy karm dostępnych na rynku, lecz także poszukują alternatywnych sposobów żywienia zwierząt. Znajdują przede wszystkim informacje dotyczące żywienia domowego – diet gotowanych oraz diet surowych, które są przedmiotem tego artykułu. Wśród nich możemy wyodrębnić: BARF (ang. Biologically Appropriate Raw Food – Biologicznie

Odpowiednie Surowe Pożywienie), whole prey („cała ofiara”) oraz franken prey. Wszystkie wymienione modele oparte są na surowych, nieprzetworzonych produktach pochodzenia zwierzęcego – jest to podstawa diety. Różnice między nimi dotyczą sposobu komponowania diety, tego, czy opiera się ona na całych tuszkach, czy na ich elementach. Dieta surowa może być najzdrowszym rozwiązaniem żywieniowym, jakim opiekun może żywić swoje zwierzę – nie należy więc jej z góry odrzucać.

Czy wiesz, że..

W diecie BARF źródłem białka są produkty pochodzenia zwierzęcego: mięso (także ryb), podroby i jaja. Źródłem energii jest w dużej mierze tłuszcz przynależny do mięsa oraz podawany dodatkowo w razie potrzeb, dla odpowiedniego poziomu kaloryczności dawki pokarmowej. 

BARF 

Dieta bierze swój początek z obserwacji zwierząt żyjących w naturalnym środowisku i polega na odwzorowaniu ich sposobu odżywiania. Jej autorem i prekursorem jest australijski lekarz weterynarii, Ian Billinghurst, który pod koniec lat 80. poprzedniego stulecia wydał pierwsze publikacje dotyczące jego obserwacji w odniesieniu do diety psów. Jego koledzy po fachu nie byli przekonani do tych rewelacji i publikacje przeszły praktycznie bez echa.

Przełom nastąpił dopiero w chwili publikacji pierwszej książki Billinghursta, która trafiła bezpośrednio w ręce hodowców i opiekunów zwierząt. Zaczęła się BARF-na podróż, która nadal trwa, a dieta w obecnym wydaniu znacznie różni się od tej pierwotnie proponowanej przez Billinghursta. Zmiany wynikają przede wszystkim z faktu, że wiedza na temat potrzeb żywieniowych psów i kotów cały czas się rozwija, co obaliło niektóre z pierwotnych założeń diety BARF, w której np. nie stosuje się już produktów mlecznych, jak to było w jej pierwotnym kształcie. Liczba kości w diecie również się zmieniła i jest zdecydowanie mniejsza. 

Jak więc wygląda dieta BARF we współczesnym wydaniu w naszym kraju? Moim zdaniem, Polska nie ma się czego wstydzić na tle innych państw – mamy łatwo dostępne suplementy dobrej jakości, ich dawkowanie jest proste do obliczenia, a same zasady, których powinien przestrzegać polski BARF-er, są bardzo klarowne. Przejdźmy więc do omówienia elementów diety. W diecie BARF źródłem białka są produkty pochodzenia zwierzęcego: mięso (także ryb), podroby i jaja. Źródłem energii jest w dużej mierze tłuszcz przynależny do mięsa oraz podawany dodatkowo w razie potrzeb, dla odpowiedniego poziomu kaloryczności dawki pokarmowej. Uwaga: nie jest to dieta o wysokiej zawartości białka! Jest to jeden z najczęściej pojawiających się mitów na jej temat. Jest to dieta, która daje szerokie pole do skomponowania dawki optymalnej dla danego zwierzęcia. Nie ma więc przeciwwskazań do stosowania jej w chorobie nerek – należy ją po prostu dostosować do potrzeb chorującego zwierzęcia. Mam bardzo wielu pacjentów, którzy pomimo chorób są na diecie surowej i funkcjonują na niej bardzo dobrze, właśnie dzięki stosowaniu świeżych, odżywczych produktów oraz dzięki indywidualnemu dopasowaniu jej parametrów.

Mięso

Absolutna podstawa diety! Jeśli mięso nie stanowi większości w psiej bądź kociej misce, to nie ma mowy o prawidłowym zbilansowaniu diety. Należy pamiętać, że mięso (mięso szkieletowe – mięśnie poprzecznie prążkowane) w postaci surowej ma w sobie ok. 70–75% wody, ok. 15–22% białka oraz zmienną tłustość, w zależności od gatunku i elementu tuszy.

W diecie BARF można wykorzystać prawie każdy gatunek mięsa, o ile jest to mięso dobrej jakości, pochodzące z legalnego źródła oraz badane. Z diety wyłączamy jedynie mięso z dzika – ze względu na ryzyko związane z możliwością zarażenia wścieklizną rzekomą. Aby zapewnić odpowiedni bilans aminokwasów i witamin, warto dbać o to, aby podawać co najmniej 4–5 gatunków mięs. Nie jest to trudne do spełnienia, ponieważ w każdym większym sklepie dostępne są takie mięsa, jak: kurczak, indyk, wołowina, wieprzowina, kaczka bądź gęś. Podstawę diety stanowią zazwyczaj mięsa z elementami ścięgnistymi, kawałki z tłuszczem i ze skórą. Tak, aby zapewnić w diecie odpowiednią podaż tłuszczu.

Czy wiesz, że..

Bardzo istotnym elementem diety BARF jest wątroba – bogata w witaminy A, E, D i K oraz witaminy z grupy B, a także w cynk, mangan, selen i żelazo. Stanowi ok. 5–8% w diecie i zapewnia odpowiednią podaż witaminy A. 

Podroby

Podroby w diecie psów i kotów stanowią ok. 15–25%. Ich ilość dostosowywana jest indywidualnie, zbyt duży udział może skutkować luźnymi stolcami. Najczęściej wykorzystywane w diecie podroby to: serca (którym wprawdzie bliżej niż pozostałym do mięsa ze względu na ich budowę), żołądki, nerki, płuca i ozory, ale nie brakuje osób stosujących w żywieniu swoich zwierząt mózgów bądź śledzion. Są bogate w witaminy i minerały, doskonale uzupełniają mięsny posiłek. Podroby nie mogą stanowić większości w diecie! Niestety, często spotykam się z próbą zwiększania ilości podrobów w diecie ze względów ekonomicznych. Są po prostu tańsze niż mięso. Nie jest to prawidłowe podejście i nie można w ten sposób prowadzić dietetycznie zwierzęcia.

Uwaga! Bardzo istotnym elementem diety BARF jest wątroba – bogata w witaminy A, E, D i K oraz witaminy z grupy B, a także w cynk, mangan, selen i żelazo. Stanowi ok. 5–8% w diecie i zapewnia odpowiednią podaż witaminy A. Organy produkujące hormony, takie jak tarczyca czy jądra, zalecam podawać z wielką ostrożnością bądź w ogóle wykluczyć je z diety, ponieważ mogą mieć wpływ na gospodarkę hormonalną organizmu. Nie polecam również stosowania nieoczyszczonych jelit ani wnętrzności z ryb – to zbyt duże ryzyko związane chociażby z pasożytami.

Kości

Element diety, który budzi najwięcej zastrzeżeń. Ważna informacja: nie trzeba stosować kości. Można zastosować odpowiednią suplementację bądź mielone mięsne kości. Jeśli stan zdrowia zwierzęcia na to nie pozwala bądź gdy nie potrafi ono prawidłowo jeść kości – nie podajemy ich. Kości nie mogą stanowić podstawy posiłku – nadmiar może poważnie zaszkodzić! 

W przypadku stosowania kości (dotyczy to głównie psów, gdyż koty w mieszankach BARF mają albo mielone mięsne kości, albo są one zastąpione odpowiednim suplementem) należy pamiętać, że:

  • muszą to ZAWSZE być kości mięsne (czyli te z mięsem na nich, np. skrzydełko kurze) – nie wolno podawać łysych kości,
  • mięsne kości podajemy wyłącznie SUROWE! Obróbka termiczna: gotowanie, pieczenie, smażenie sprawia, że kości stają się kruche, łatwo się łamią na ostre kawałki,
  • ich wielkość musi być dopasowana do możliwości zwierzęcia (nie mogą być ani zbyt małe, ani zbyt duże),
  • nie wolno podawać kości nośnych dużych zwierząt (są zbyt twarde, co grozi poranieniem!),
  • liczba kości musi być ściśle kontrolowana i odpowiadać na zapotrzebowanie zwierzęcia,
  • zwierzęcia nigdy nie należy zostawiać samego z kością i zawsze należy czuwać nad tym, czy prawidłowo ją je.

Należy pamiętać, że zwierzętom cierpiącym z powodu przewlekłej choroby nerek nie wolno podawać kości ani mączki kostnej! Ten element należy bezwzględnie wycofać z diety chorującego zwierzęcia.

Dlaczego w diecie w ogóle znajdują się kości? Jest to przede wszystkim źródło wapnia i fosforu. Kości są także źródłem nienasyconych kwasów tłuszczowych, a szpik kostny zawiera witaminy A, D, E i K. Jeśli zwierzę nie może spożywać kości, należy suplementować wapń za pomocą dostosowanego do potrzeb zwierzęcia suplementu (np. cytrynianu wapnia czy węglanu wapnia), aby dobrze zrównoważyć stosunek wapnia do fosforu. 

Węglowodany

Ani psy, ani koty nie wymagają węglowodanów w diecie – poza specyficznymi stanami zdrowotnymi i fizjologicznymi. Jednak, jak pokazuje moje doświadczenie, niektóre psy (szczególnie ras małych) lepiej czują się na diecie z udziałem warzyw i owoców. W diecie BARF nie są stosowane dodatki typu kasza, ryż czy makaron. Najczęściej stosuje się warzywa po obróbce termicznej i rozdrobnieniu, np. marchew, dynię i owoce w formie surowej, np. borówki czy jabłko (bez pestek). Ilość węglowodanów ustalana jest na bazie obserwacji, jednak nie powinna być wyższa niż 15% (10% warzywa, 5% owoce). W kociej diecie węglowodany nie są korzystne i jedynie ich niewielki udział można rozważyć w przypadku zaparć bądź specyficznych chorób pupila.

Czy wiesz, że..

Przy karmieniu pupila metodą whole prey podawane są całe tuszki małych zwierząt – ptactwa, gryzoni, niektórych ryb. Podajemy je na surowo, w całości – z okrywą włosową lub z upierzeniem. Zalecam jednak usuwać jelita ptactwa, a w przypadku ryb – narządy wewnętrzne ze względu na ryzyko związane z pasożytami. 

Suplementy

Dodatek suplementów w diecie BARF ma równoważyć braki niektórych składników w diecie, wynikające ze stosowania elementów tusz, a nie całych ciał, oraz z faktu, że jest to zazwyczaj mięso chowu przemysłowego. Na ilość danych składników w tkankach zwierzęcych wpływa szereg czynników, takich jak gatunek, wiek, a nawet płeć. Podawanie niesuplementowanego mięsa w dłuższej perspektywie może skutkować niedoborami oraz chorobami wynikającymi z niedoboru/nadmiaru danych substancji odżywczych. Wszystkie suplementy należy stosować zgodnie z przeznaczeniem i ściśle przestrzegać dawkowania. Nie wolno sypać „na oko” ani podawać suplementów o niskiej jakości bądź o nieznanym pochodzeniu. Lekkomyślne stosowanie suplementacji to ogromne ryzyko zdrowotne dla pupila. Rekomenduję odważanie odpowiednich dawek za pomocą miarek bądź stosowanie do tego celu wagi jubilerskiej.

Jakie suplementy stosuje się w diecie BARF?

Mączka kostna, mielone skorupki jaj, węglan wapnia, cytrynian wapnia, wapń z alg morskich – suplement wapnia (gdy w diecie nie ma kości bądź aby wyregulować bilans wapnia i fosforu w organizmie) – to pozycje absolutnie kluczowe.
Drożdże browarnicze (Saccharomyces cerevisiae) – suplement witamin z grupy B. Nie wolno podawać drożdży żywych. Obowiązkowa pozycja zarówno w psim, jak i w kocim BARF-ie.
Algi morskie (Ascophyllum nodosum) – suplement jodu. Jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania tarczycy. To również obowiązkowa pozycja zarówno w p...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Animal Expert"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • Zniżki na konferencje i szkolenia
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy