Dołącz do czytelników
Brak wyników

Terapia behawioralna

16 września 2022

NR 31 (Wrzesień 2022)

Przegląd metod pracy z psem lękliwym

0 41

Fobia, strach i lęk interpretowane są często jako jeden przypadek ze względu na podobne objawy zewnętrzne. W rzeczywistości są to trzy odrębne emocje, które należy rozróżnić, by móc odpowiednio zdiagnozować stan emocjonalny psa.

Fobia wykrywana jest w przypadku, gdy pies boi się jednego lub wielu bodźców z otoczenia, które w rzeczywistości nie zagrażają jego bezpieczeństwu. Jest to ekstremalnie wysoki poziom strachu, określany jako zachowanie patologiczne. W większości przypadków powodu wystąpienia fobii nie da się wyjaśnić w racjonalny sposób, tak więc często są to zjawiska lub rzeczy, które nie są realnym zagrożeniem stanu zdrowia lub życia psa. W przypadku fobii poziom stresu jest tak wysoki, że upośledza prawidłowe funkcjonowanie organizmu, przez co spada jakość życia zwierzęcia.

POLECAMY

Lękiem nazwać można zdenerwowanie lub obawę w stosunku do przewidywanego zagrożenia. Działa to na zasadzie negatywnych doświadczeń i skojarzeń z przeszłości. Pies, wsiadając do auta, odczuwa lęk, ponieważ każda (lub przynajmniej kilka) jazda samochodem doprowadziła do wizyty w gabinecie weterynaryjnym lub salonie groomerskim. Do najczęściej diagnozowanych lęków należy lęk separacyjny. Pies pozostawiony sam w domu niszczy przedmioty, nadmiernie wokalizuje, załatwia się. Objawami lęku separacyjnego są wylizywanie ciała do krwi, nadmierne ślinienie, niespożywanie jedzenia i picia do powrotu opiekuna do domu, drapanie w drzwi.

Strach jest reakcją emocjonalną na bodziec odbierany przez psa jako zagrożenie. Jest to emocja pojawiająca się bezpośrednio w sytuacji niebezpieczeństwa. Objawami strachu są przyspieszony oddech, podwyższone tętno oraz napięcie mięśni, a także zastygnięcie w bezruchu, ucieczka, nadpobudliwość. Zaobserwować można również pozy charakterystyczne dla przygotowania do obrony bądź ataku. Ciało i umysł wprowadzone zostają w tak zwany stan walki lub ucieczki. Strach – tak samo jak agresja – jest naturalnym zachowaniem każdego organizmu żywego, pomagającym przetrwać dzięki rozpoznaniu zagrożenia. Skutkiem strachu jest nie tylko dyskomfort pojawiający się w życiu opiekuna psa, jakim jest niszczenie przedmiotów i problemy podczas przemieszczania się wraz z psem. Konsekwencjami przewlekłego strachu są wyniszczenie fizjologiczne organizmu oraz pojawienie się zespołu stresu pourazowego. Lękliwy pies może stać się wycofany, destrukcyjny lub agresywny. Efektem długotrwałego stresu są biegunki, wymioty, niechęć do spożywania pokarmu i pobierania wody.
Reakcja lękowa zaczyna się od rejestracji informacji w korze czuciowej, w której przetwarzane są informacje pobierane z otoczenia psa. Strach może mieć podłoże genetyczne, przez co rozpoczyna się jeszcze w życiu płodowym. Na zachowanie psów wpływają geny i otoczenie, w którym pies przebywa. 

Niezależnie od występowania podłoża genetycznego wiele zależy od socjalizacji. Doświadczenia nabyte przez okres dojrzewania wpływają na ukształtowanie ostatecznych zachowań. 

Preferencje żywieniowe matki mają wpływ na pokarm wybierany przez szczenięta. Jeśli w okresie ciąży suka przeżyła stres, traumę, głód lub chorobę, wpłynie to negatywnie na rozwój całego miotu. Szczenięta pochodzące z takiego miotu będą reprezentowały zupełnie inny szablon behawioralny niż szczenięta z miotu suki, która podczas ciąży nie przeżyła negatywnych doświadczeń. Za dziedziczną uznawana jest między innymi fobia dźwiękowa. Diagnozowana jest u psów, które odczuwają stres przed dźwiękami takimi jak wystrzały lub pioruny. Problem ten może mieć również podłoże środowiskowe. Jeśli pies doświadczy negatywnych emocji przy kontakcie z obcymi ludźmi, może reagować lękiem. Do najczęściej podawanych argumentów zalicza się wizytę listonosza na terenie posesji, który regularnie nachodząc terytorium psa, pogłębia jego stany lękowe.

Jak pomóc psu lękliwemu?

Pierwszą czynnością, jaką powinien wykonać opiekun psa, jest upewnienie się, w jakim stanie pod względem behawioralnym i zdrowotnym znajduje się pies. Wykluczenie chorób i innych problemów behawioralnych daje możliwość skupienia się na zaistniałych problemach. Następnym krokiem będzie przyjrzenie się codzienności w życiu psa i zapewnienie mu spełniania wszystkich podstawowych potrzeb. Należą do nich między innymi dostęp do świeżej i czystej wody, podawanie odpowiednio zbilansowanych posiłków, możliwość spełniania potrzeb fizjologicznych oraz możliwość przesypiania odpowiedniej liczby godzin dobrej jakości snu. Kolejnym krokiem jest przeprowadzenie prawidłowej socjalizacji, dzięki której pies nie będzie odczuwał stresu w codziennych sytuacjach. Podczas socjalizacji z otoczeniem należy zwrócić uwagę na wszechobecną różnorodność. Socjalizacja z ludźmi, ograniczająca się do osób o konkretnym wyglądzie, sprawi, że pies może wykazywać lęk w stosunku do osób wyłamujących się z przyjętego podczas socjalizacji schematu. Warto zadbać, by pies miał styczność z ludźmi o różnych sylwetkach, barwie głosu, zaroście, kolorze włosów czy temperamencie. W przypadku socjalizacji z psami warto przyjąć podobną metodę. Wśród psów znaleźć można rasy olbrzymie i miniaturowe, o krótkiej lub długiej sierści i o długiej lub krótkiej kufie. Wygląd konkretnej rasy przekłada się na sposób komunikacji z otoczeniem. Pies o zasłoniętym przez sierść pysku będzie rzadziej posługiwał się sygnałami takimi jak mrużenie oczu lub odwracanie wzroku, wykorzystując za to czytelniejsze dla otoczenia sygnały. Warto więc poprowadzić lękliwego psa przez socjalizację w taki sposób, by odmienność osobnicza nie wywoływała w nim stresu. 

Zabawki

Naturalnymi potrzebami wpisanymi w psi etogram są zachowania takie jak żucie, gryzienie i wylizywanie. Możliwość realizacji tych zachowań ułatwia psu zredukowanie stresu. Aby dać psu możliwość spełniania swoich naturalnych potrzeb, warto zapewnić mu przeznaczone do tego celu zabawki. Wybierając zabawki, powinno się zwrócić uwagę na to, czy konkretna zabawka będzie spełniała powyższe potrzeby, czy jest ona dla psa bezpieczna i czy została dobrana odpowiednio pod względem rozmiaru. Niezależnie, czy pies bawił się wcześniej określonymi przedmiotami i zabawkami, nigdy nie należy zostawiać go z zabawką bądź gryzakiem bez opieki. Do najczęściej polecanych zabawek należą maty i kule węchowe, lickmaty, kongi, gryzaki i szarpaki. Poleca się także tworzenie zabawek DYI, na przykład wykorzystując w tym celu ręczniki bądź koce, wytłaczanki po jajkach, rolki po ręcznikach papierowych oraz butelki plastikowe. Ważne, aby podczas zabawy nie pozostawiać psa samego – nie tylko ze względu na bezpieczeństwo. Uczestnicząc w zabawach z psem, opiekun ma możliwość budowania z nim więzi i nauki poprawnego wspierania psa w trudnych i stresujących sytuacjach. Zabawki warto zabierać na spacery i mieć je pod ręką w stresujących sytuacjach. Żucie, gryzienie i wylizywanie lub nawet samo trzymanie w pysku ulubionej zabawki podniesie pewność siebie u psa i pomoże mu znieść niekomfortową sytuację. 

Klatka kennelowa

Aby trening przynosił długotrwałe efekty, organizm zwierzęcia musi mieć dostarczoną odpowiednią ilość głębokiego snu. Aby sen był głęboki i dobrej jakości, należy zapewnić psu odpowiednie miejsce i warunki. Psy zachodzone od tyłu są czujne, mają płytki i przerywany sen, co przekłada się na zmęczenie i problemy z koncentracją oraz pamięcią. Aby zagwarantować psu odpowiednie miejsce snu, warto rozważyć wprowadzenie klatki kennelowej. Klatka jest bezpiecznym miejscem dla psa, w którym może on uporać się z własnymi emocjami. Ma ona funkcję osobnego pomieszczenia dla psa. Docelowo pies powinien chcieć w niej przebywać, odpoczywać, żuć, spać oraz radzić sobie z emocjami, także w sytuacjach stresowych i bólowych. Używanie klatki nie polega jednak na zamknięciu drzwiczek i umieszczaniu w niej psa na długi czas. Należy pamiętać, że – aby klatka została poprawnie wprowadzona – nie powinno się używać jej jako kary. Klatka powinna stać w pomieszczeniu, które gwarantuje psu spokój i ciszę. Należy mieć na uwadze, że prawidłowe korzystanie z klatki możliwe będzie w miejscu jak najmniej ruchliwym, tak więc nie powinno się ustawiać jej w przedpokojach ani przy wejściu do pomieszczenia. Wybierając klatkę, należy kierować się wielkością psa. Pies musi mieć w niej możliwość zarówno wygodnego leżenia, siedzenia, obrócenia się, jak i stania. Nie powinna być też zbyt duża. Zwierzęta do wypoczynku wybierają miejsca ciasne i zacienione, a klatka powinna spełniać ich naturalne potrzeby wypoczynku. Wprowadzenie klatki należy zacząć od ustawienia jej w docelowym miejscu, w którym zawsze będzie stała. Najlepiej, by stała ona przy ścianie bądź w rogu pomieszczenia. W ten sposób unikamy stresu i czujności ze strony psa, który nie lubi, gdy zachodzi się go od tyłu. Dobrym pomysłem może być przysłonięcie tyłu i boków klatki materiałem, jeśli nie ma możliwości ustawienia jej w najlepszym do tego celu miejscu. Trening klatkowy należy wprowadzać stopniowo, wzmacniając pozytywne skojarzenia. 

 

Czy wiesz, że...

Wybierając zabawki, powinno się zwrócić uwagę na to, czy konkretna zabawka będzie spełniała potrzeby wpisane w psi etogram, czy jest ona dla psa bezpieczna i czy została dobrana odpowiednio pod względem rozmiaru.

 

Spacery równoległe

Spacer równoległy jest jednym z najlepszych, jeśli nie najlepszym treningiem dla każdego psa, który z różnych przyczyn behawioralnych nie jest w stanie ignorować lub poprawnie kontaktować się z innymi psami. Ma on jednak właściwości terapeutyczne jedynie wtedy, gdy spełnione zostaną wszystkie warunki: 

  • W spacerach równoległych muszą brać udział te same osoby i zwierzęta za każdym razem – jest to najw...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Animal Expert"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • Zniżki na konferencje i szkolenia
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy