Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dieta i suplementacja

17 lipca 2019

NR 12 (Lipiec 2019)

Prawidłowe żywienie szczeniąt

0 77

Opieka nad szczeniętami zaczyna się już od właściwego prowadzenia ciężarnej suki, jednak to okres od przyjścia maluchów na świat do momentu ich usamodzielnienia się stanowi wyzwanie dla ich opiekuna. Musimy pamiętać, że żywienie ma ogromny wpływ na stan zdrowia.

Szczenięta przez pierwsze tygodnie życia wymagają bezwzględnej opieki matki. W przypadku osierocenia ich przeżycie jest absolutnie zależne od opiekuna. Odruch ssania powinien być obecny od urodzenia, zdarza się jednak, że u niektórych szczeniąt do jego pojawienia się lub wzmocnienia dochodzi w ciągu pierwszych 24 godzin życia.
 
Na 3.–5. tydzień po porodzie, czyli na moment najintensywniejszej laktacji u suki, przypada najsilniej wyrażony odruch ssania. Bardzo istotnym wskaźnikiem, który należy ściśle kontrolować, jest przyrost masy ciała szczeniąt, który dobowo powinien wynosić 5–10% masy urodzeniowej. Mniejsze przyrosty powinny budzić niepokój i są złym prognostykiem. Masa ciała zwierzęcia pomiędzy 7. a 10. dniem powinna ulec podwojeniu w stosunku do masy urodzeniowej. Warto wiedzieć, że w pierwszej dobie po urodzeniu najczęściej nie ma wzrostu masy ciała bądź występuje niewielki jej spadek. 
 

Czy wiesz, że...

Do odkarmiania młodych najlepiej używać przeznaczonej do tego celu butelki ze smoczkiem bądź miękko zakończonej pipety. Karmienie ze strzykawki wiąże się z ryzykiem zachłyśnięcia się oseska, co grozi rozwojem śmiertelnie niebezpiecznego zachłystowego zapalenia płuc.


Karmienie zastępcze

Pobór odpowiedniej ilości pokarmu warunkuje dostarczanie zarówno odpowiedniej ilości wody, a więc ochronę przed odwodnieniem, jak i substancji energetycznych i budulcowych. Dzięki temu możliwe są wzrost młodego organizmu oraz termoregulacja. Szczególne znaczenie dla dobrostanu i przyszłego życia każdego ssaka ma pobór pierwszego matczynego pokarmu – siary (łac. colostrum). Gdy nie ma możliwości poboru pokarmu matczynego, mówimy o szczenięciu osieroconym, chociaż nie zawsze musi być to związane ze śmiercią matki. Gdy jednak dochodzi do śmierci matki szczeniąt lub ma ona bezwzględne przeciwwskazania do karmienia, niezbędne staje się karmienie zastępcze. 

Zdarzają się też sytuacje, w których żywienie zastępcze może być konieczne jedynie przez krótki czas – takim przypadkiem jest chociażby konflikt serologiczny, w którym już w kilka godzin po pierwszym karmieniu dochodzi do rozwoju żółtaczki hemolitycznej. W takiej sytuacji należy odłączyć szczenięta od matki jedynie na 1–3 dni, czyli na czas wydzielania bogatej w immunoglobuliny siary. Odłączenie nie musi oznaczać całkowitej separacji miotu od matki. Warto zadbać o to, aby suka mogła opiekować się młodymi, ogrzewać je i pielęgnować, lecz uniemożliwić im pobór pokarmu poprzez zabezpieczenie sutków fartuszkiem ochronnym. Wpływa to pozytywnie na wzmocnienie instynktu macierzyńskiego suki, buduje więź między matką a dziećmi oraz pozwala na przekazanie flory bakteryjnej matki szczeniętom.

Kolejność odkarmiania

Należy pamiętać, że w przypadku, gdy suka karmi, a opiekun jedynie dokarmia szczenięta, karmienie zaczyna się w pierwszej kolejności od osobników najsilniejszych i o prawidłowych przyrostach masy ciała. Pozwala to na zachowanie większej ilości pokarmu suki dla szczeniąt słabszych, chorujących i gorzej rokujących. Taki pokarm jest najbezpieczniejszy dla młodych i daje im największą szansę na przeżycie i prawidłowy rozwój.

Pobieranie pokarmu

Szczenięta już od pierwszych dni życia przyjmują pokarm w małych ilościach, zazwyczaj kilka mililitrów, ale za to z dużą częstotliwością (średnio co 1–2 godziny, przez całą dobę). Poza problemami dotyczącymi ilości i dostępności mleka matki może pojawić się kłopot z pobieraniem pokarmu ze strony szczenięcia. Jest to dość często objaw wychłodzenia organizmu bądź znacznego osłabienia oseska. Słaby bądź nieobecny odruch ssania nie musi być spowodowany niedojrzałością organizmu.

Gdy szczenię nie ma obecnego odruchu ssania – bądź jest on bardzo słaby – a nie posiada wad wrodzonych, uniemożliwiających dostarczanie pokarmu, to należy wspomóc karmienie z użyciem sondy.

Doraźnym rozwiązaniem w sytuacji bardzo słabych szczeniąt jest opcja odżywiania parenteralnego – za pomocą kroplówek i iniekcji, jednak nawet w takiej sytuacji (jeśli nie ma przeciwwskazań) należy podawać np. sondą, małe ilości pożywienia drogą doustną, by stymulować pracę przewodu pokarmowego i jego dojrzewanie. Bez tego niemożliwe jest odżywianie komórek nabłonka jelit oraz wzrost mikroflory jelitowej. 

Dobrze rozwinięty odruch ssania jest czynnikiem niezbędnym do podjęcia karmienia z użyciem metod innych niż sonda. Do odkarmiania młodych najlepiej używać przeznaczonej do tego celu butelki ze smoczkiem bądź miękko zakończonej pipety. Karmienie ze strzykawki wiąże się z ryzykiem zachłyśnięcia się oseska, co grozi rozwojem śmiertelnie niebezpiecznego zachłystowego zapalenia płuc.

Matka zastępcza

Warto pamiętać, że przy żywieniu zastępczym można też skorzystać z matki zastępczej. Nie jest to proste ze względu na dostępność odpowiedniej suki, jednak w hodowlach możliwe i praktykowane. Matka zastępcza dla obcych młodych powinna być w odpowiednim momencie laktacji oraz przejawiać chęć podjęcia takiej opieki. Możliwe są agresywne zachowania względem obcych szczeniąt, należy więc zawsze obserwować jej zachowanie wobec obcych młodych, by móc w odpowiednim momencie zareagować. Jako ciekawostkę warto dodać, że znane są również przypadki adopcji obcogatunkowych młodych.

Siara

Szczenięta otrzymują aż 90% przeciwciał wraz z siarą, jedynie 10% przekazywane jest przez łożysko. Jasno pokazuje to, że karmienie przez sukę w pierwszych godzinach życia szczeniąt ma kluczowe znaczenie dla rozwoju odporności. Gdy po kilkunastu godzinach życia młodych ich jelita ulegną uszczelnieniu i przestają przepuszczać do krwioobiegu cząsteczki immunoglobulin, szczenięta odchowywane sztucznie karmi się mlekiem zastępczym, pozbawionym, niestety, czynników odpornościowych zawartych w dużych ilościach nie tylko w siarze, ale także w mleku. Składu i funkcji odpornościowej siary i mleka suki nie da się zastąpić żadnym preparatem mlekozastępczym. Siara w trakcie trwania laktacji stopniowo zmienia swój skład, przechodząc tym sposobem w mleko i dostosowując je do aktualnych potrzeb szczeniąt. 

Warto wspomnieć, że – ze względu na fakt, iż siara nie jest wysoce specyficzna gatunkowo – niektórzy siarę suki zastępują siarą innego gatunku, najczęściej krowią.

Preparaty mlekozastępcze

Na rynku dostępnych jest kilkanaście różnych komercyjnych preparatów dla szczeniąt, które po odpowiednim przygotowaniu mogą być podawane za pomocą specjalnej butelki bądź – jeśli sytuacja tego wymaga – sondy. Sam proces przygotowania preparatu nie wymaga wielkiego nakładu pracy. Należy zalać sproszkowaną mieszankę odżywczą przegotowaną ciepłą wodą (nie wrzątkiem!), a następnie podać ją szczeniętom. Możliwe jest także przygotowanie pokarmu zastępczego w domu.

Mleko krowie vs mleko kozie

Mleko krowie, w mojej opinii, nie nadaje się do odchowu szczeniąt. Nie powinno być podawane jako samodzielny pokarm, ponieważ – w odróżnieniu od mleka suki – jest zdecydowanie uboższe w tłuszcz, białka i sole mineralne. Mleko krowie charakteryzuje wyższa niż w mleku suki zawartość laktozy. Dla porównania, mleko krowie zawiera jej ok. 4,7 g /100 g, mleko suki 3,3 g /100 g, a mleko kozie ok. 4 g/100 g.

Skład mleka koziego będzie więc korzystniejszy niż krowiego i na nim polecam komponować mieszanki do odchowu szczeniąt. Trzeba mieć na uwadze, że laktoza podana w nadmiernych ilościach może być przyczyną biegunki u szczeniąt, nie tylko poprzez mechanizm osmotyczny (mechanizm spontanicznego przenikania rozpuszczalnika przez membranę półprzepuszczalną z roztworu, który ma niższe stężenie do roztworu o stężeniu wyższym, co prowadzi do wyrównania stężeń obu roztworów). Warto też pamiętać, że mleko modyfikowane, przeznaczone dla ludzkich dzieci, nie nadaje się do odkarmiania szczeniąt.

Laktoza

Laktoza jest niezbędnym składnikiem występującym zarówno w mleku suki, jak i w pokarmie zastępczym dla szczeniąt.

Należy zaznaczyć, że laktoza:

  • jest najważniejszym cukrem mleka, mającym wpływ na jego smak i kaloryczność,
  • w jelitach rozkłada się do kwasu mlekowego, wpływając na skład mikroflory jelitowej oraz przeciwdziałając procesom gnilnym,
  • wpływa na prawidłowe funkcjonowanie komórek nerwowych mózgu i rdzenia kręgowego,
  • występuje w różnych proporcjach w mleku wszystkich gatunków ssaków,
  • jest składnikiem, którego nie powinno się całkowicie eliminować z mieszanek mlekozastępczych (np. podając mleko bezlaktozowe).

Zdolność do trawienia laktozy obniża się z wiekiem, nie należy więc stosować mleka w żywieniu zwierząt dorosłych.

Przepis na domową mieszankę

W starych podręcznikach kynologicznych można znaleźć kilka różnych przepisów na domowe preparaty mlekozastępcze. Niestety, w większości ich produktami bazowymi są mleko krowie, żółtka jaj kurzych, oleje roślinne, śmietana, ser twarogowy i dodatki mineralno-witaminowe. Rzecz j...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Animal Expert"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • Zniżki na konferencje i szkolenia
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy