Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dieta i suplementacja

16 listopada 2022

NR 32 (Listopad 2022)

Owady – wyjątkowa dieta dla wrażliwca, czyli kiedy sięgać po hipoalergiczność

0 50

Rynek zoologiczny wychodząc naprzeciw potrzebom opiekunów czworonogów, oferuje całą gamę produktów dietetycznych, mających za zadanie wspierać zdrowie pupili w chwilach niedyspozycji. Choć wybór jest duży, niejednokrotnie trudno dokonać właściwej selekcji. Dzięki wzrastającej świadomości społeczeństwa i rozwojowi nauki, zaburzenia gastroenteorologiczne i dermatologiczne kiedyś trudne do okiełznania są aktualnie diagnozowane i skutecznie leczone. Niejednokrotnie sukces postępowania terapeutycznego podyktowany jest także innymi czynnikami.

Obejmują one między innymi: wzrost świadomości społecznej, rzetelną współpracę opiekuna z lekarzami weterynarii oraz odpowiednie doradztwo ekspertów z zakresu zoologii. Tylko połączenie tych i wielu innych elementów zwiastuje owocną terapię. Pamiętając, że zachowanie homeostazy organizmu jest procesem ciągłym, w którym niezwykle istotna jest zależność poszczególnych czynników od siebie, nie wolno zapominać o żywieniu. To właśnie ono w każdym przypadku musi stanowić podstawę funkcjonowania organizmu żywego.

POLECAMY

Układ odpornościowy a reakcje alergiczne

Układ immunologiczny stanowi sieć rozsianych narządów i komórek, które współdziałając, chronią organizm przed zagrożeniami zewnętrznymi i wewnętrznymi, pozwalając tym samym funkcjonować każdemu zwierzęciu w otaczającym je środowisku. Układ odpornościowy w fizjologicznych warunkach reaguje w adekwatnym stopniu do pojawiającego się niebezpieczeństwa. Niestety, nie zawsze możemy mówić o reakcji współmiernej do zagrożenia. Nie sposób pominąć alergii w kontekście dywagacji na temat nieprawidłowej odpowiedzi układu odpornościowego. Tego typu reakcje, zwane także uczuleniami definiowane są jako nadmierna, niewłaściwa kontrakcja układu immunologicznego na występujące w środowisku obce substancje, które nazywamy alergenami. W prawidłowych warunkach organizm powinien je ignorować, nie doprowadzając tym samym do pojawiania się objawów chorobowych. Alergia niejedno ma oblicze. Podział czynników mogących wywołać opisywane reakcje jest dość skomplikowany, dlatego w niniejszym artykule skupimy się na dwóch najważniejszych, stanowiących największy problem w populacji zwierząt domowych. Będą to alergie pokarmowe oraz środowiskowe. W przypadku tych pierwszych czynnikiem wyzwalającym reakcję immunologiczną będą głównie pokarmy. W drugim to alergeny obecne w środowisku zwierzęcia będą stanowiły bezpośrednią przyczynę pojawiania się objawów chorobowych. Zagłębiając się w temat alergii pokarmowych, warto zadać sobie pytanie, czy każda nieprawidłowa reakcja na pokarm będzie od razu alergią?

AFR – nieprawidłowa reakcja na pokarm

Wśród opiekunów zwierząt pokutuje przekonanie, że każdy niepokojący objaw pojawiający się po posiłku związany jest z reakcją immunologiczną. Nic bardziej mylnego. Chcąc wgłębić się w temat, warto wyjaśnić, czym jest AFR, czyli nieprawidłowa reakcja na pokarm (adverse food reaction). Niepożądana reakcja pokarmowa to nieprawidłowa odpowiedź organizmu zwierzęcia na spożycie określonego pokarmu lub związku chemicznego stanowiącego składnik pożywienia. Co ważne tego rodzaju składnik musi wyzwalać powtarzalne objawy, które nie zawsze jednak będą związane z odpowiedzią układu odpornościowego. Opierając się na wcześniej przytoczonej definicji alergii, wyróżnić można również inne, nieimmunologiczne reakcje pokarmowe, takie jak reakcje toksyczne, awersję pokarmową oraz nadwrażliwość pokarmową. Wszystkie wymienione rodzaje AFR mogą przebiegać z podobnymi objawami, przez co często mylone są z alergią pokarmową. Na szczęście większość z tych schorzeń daje się skutecznie leczyć. Zanim jednak wdrożone zostanie leczenie, należy właściwie zidentyfikować problem. Cechą charakterystyczną dla alergii pokarmowej jest duża różnorodność objawów klinicznych, spora ich dynamika i transformacja w czasie. Alergia pokarmowa charakteryzować się może różnymi objawami. Głównie obserwować można występowanie niesezonowego świądu z lub bez towarzyszących mu zmian skórnych i zaburzeń ze strony układu pokarmowego. Jak więc sprawdzić, czy mamy do czynienia z alergią pokarmową? Złotym standardem w jej diagnostyce jest przeprowadzenie próby prowokacyjnej poprzedzonej dietą eliminacyjną. 

Rola diety eliminacyjnej

Właściwie przeprowadzona dieta eliminacyjna polega na wprowadzeniu do jadłospisu zwierzęcia źródła białka, które jest dobrze tolerowane przez zwierzę, czyli takiego, po którego spożyciu nie występują niepokojące objawy. Co ważne, powinna to być dieta typu mono, czyli opierająca się na zastosowaniu tylko jednego źródła protein pochodzenia zwierzęcego lub roślinnego. Dodatkowo równie istotny jest czas jej trwania. Minimalny okres trwania diety eliminacyjnej to 8 tygodni. Kluczem do sukcesu jest tutaj skrupulatność, gdyż każda ilość obcego białka może zaprzepaścić owoce wielotygodniowej pracy. Stąd niezwykle istotne jest zasygnalizowanie wszystkim osobom mającym kontakt ze zwierzęciem skali i istoty przedsięwzięcia. Po tak długim okresie stabilizacji pokarmowej należy przeprowadzić tak zwaną próbę prowokacyjną z użyciem podejrzanego białka. Jeżeli po ponownym wprowadzeniu danego źródła protein odnotujemy nawrót niepożądanych objawów klinicznych, można z dużym prawdopodobieństwem potwierdzić występowanie niepożądanej reakcji pokarmowej, a po analizie objawów klinicznych nawet alergii.

Jak wybrać odpowiednie białko?

Części z Czytelników może nasuwać się pytanie, jakiego białka można bezpiecznie użyć do przeprowadzenia diety eliminacyjnej. Większość opiekunów czworonogów z dużą dozą pewności jest w stanie domniemać, z jakimi rodzajami protein można powiązać objawy kliniczne występujące u ich zwierzęcia. Dzięki temu udaje się wyeliminować część „podejrzanych” białek, które nie mogą być stosowane w diecie eliminacyjnej. Problem pojawia się, gdy o nieprawidłowe reakcje posądzana jest większa ilość protein. W takiej sytuacji poszukiwać należy niekonwencjonalnych ich źródeł. Jednym z najnowszych odkryć dietetyków są alternatywne źródła białek, które to stają się przyszłością żywienia i być może niebawem zagoszczą również na ludzkich stołach w większej skali niż obecnie. Obiecującą alternatywą są przede wszystkim niektóre owady oraz organizmy morskie, takie jak glony.

 

Insekty, na których bazuje karma Brit VD Ultra Hypoallergenic, są nie tylko bogatym źródłem białka, ale także energii, węglowodanów, tłuszczu, witamin oraz minerałów. Wysoka koncentracja składników odżywczych sprawia, że produkty bazujące na owadach stają się doskonałą alternatywą dla tradycyjnych surowców pochodzenia zwierzęcego. Z uwagi na zmniejszone ryzyko wywoływania reakcji alergicznych z powodzeniem mogą być stosowane w diecie zwierząt z nadwrażliwościami różnego tła. Stanowić mogą także podstawę diety eliminacyjnej, a do tego są bezpieczne i przyjazne dla planety!

lek. wet. Kamil Kowalczyk, 
ekspert ds. żywienia Brit

 

Większość naukowych opracowań dotyczących najczęstszych alergenów pokarmowych u psów i kotów zwraca uwagę na konkretne białka pochodzenia roślinnego i zwierzęcego, które odpowiadają za największy odsetek reakcji alergicznych. Są to między innymi wołowina, nabiał czy pszenica. Aktualnie doniesienia naukowe nie wspominają o białkach owadów jako potencjalnych alergenach pokarmowych. Stanowi to więc obiecującą alternatywę do zastosowania w diecie eliminacyjnej na przykład u zwierząt, u których stwierdza się niepożądane reakcje na wiele różnych białek pokarmowych. Czy to jedyne pozytywy przemawiające za wprowadzeniem do diety zwierzęcia tego rodzaju źródła protein?

Białko owadzie i jego zalety

Białko pochodzące z insektów jest bardzo bogate w aminokwasy egzogenne, czyli takie, których organizm zwierzęcia nie jest w stanie wyprodukować samodzielnie. W efekcie aminokwasy te muszą zostać dostarczone do organizmu wraz z pożywieniem. Do dziś zidentyfikowano około 2 tysiące owadów uznawanych za jadalne. Wybrane gatunki są bogatym źródłem energii, białka, węglowodanów, tłuszczu oraz witamin. Udział białka w mączce z owadów może dochodzić do 60% suchej masy, a strawność sięgać nawet 95%.

Porównując te wartości ze składem innych protein pochodzenia zwierzęcego, nie sposób nie zgodzić się, że pod względem wartości odżywczych insekty zajmują wysokie miejsce na liście najbardziej wartościowych składników diety. Nie bez znaczenia pozostaje także wysoka zawartość różnych makro i mikroelementów, takich jak magnez, wapń czy żelazo. Oczywiście niepożądane reakcje pokarmowe nie są jedynym wskazaniem do stosowania w diecie alternatywnych źródeł protein. Inne obejmują wsparcie dietetyczne w trakcie leczenia schorzeń dermatologicznych, takich jak atopowe zapalenie skóry, czy nawracające zapalenia przewodu słuchowego. Skarmianie insektów może także być pomocne w trakcie leczenia innych jednostek chorobowych, w tym bardzo wielu zaburzeń gastroenterologicznych. Terapia przewlekłych biegunek na nieznanym tle lub leczenie nieswoistego zapalenia jelit (IBD) także stanowi podstawę do wprowadzenia diety opartej na opisywanym surowcu. Co ważne z uwagi na swe bezpieczeństwo białka z owadów mogą stanowić podstawę diety długoterminowej, ponieważ na chwilę obecną nie wykazano konieczności ograniczenia ich stosowania, a udowodniona hipoalergiczność przemawia za ich przeznaczeniem do p...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Animal Expert"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • Zniżki na konferencje i szkolenia
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy