Układ nerwowy jest strukturą wysoce złożoną, a jego prawidłowa praca zależy od skoordynowanych procesów obejmujących przewodnictwo nerwowe, syntezę neuroprzekaźników, stabilność błon komórkowych, równowagę metaboliczną oraz zdolność adaptacji do różnych bodźców, np. stresu. Z tego powodu istotne jest, aby wiedzieć, które składniki diety mogą wspierać jego funkcjonowanie, szczególnie w kontekście zaburzeń behawioralnych, przewlekłego bólu czy procesów degeneracyjnych.
Wśród najczęściej wymienianych składników o potwierdzonym działaniu neuroprotekcyjnym i neuromodulacyjnym znajdują się przede wszystkim: kwasy tłuszczowe omega-3, tryptofan oraz witaminy z grupy B.
Jak wpływają one na zdrowie neurologiczne i zachowanie psów oraz kotów?
Kwasy omega-3
Kwasy omega-3 stanowią kluczowy element strukturalny neuronów, a także uczestniczą w licznych procesach metabolicznych mózgu. Najistotniejsze z nich to kwas dokozaheksaenowy (DHA) i kwas eikozapentaenowy (EPLeadA):
DHA odpowiada za prawidłowy rozwój układu nerwowego młodych zwierząt oraz wspiera funkcje kognitywne u osobników dorosłych i starszych. Jego obecność w błonach komórkowych neuronów zapewnia odpowiednią płynność i efektywne przewodnictwo sygnałowe,
EPA pełni przede wszystkim funkcję przeciwzapalną, ograniczając stany zapalne w obrębie układu nerwowego i wspierając procesy naprawcze.
Badania wskazują, że suplementacja DHA i EPA może wspierać procesy uczenia się, poprawiać pamięć oraz zmniejszać nadmierną reaktywność emocjonalną. Kwasy omega-3 wykazują także działanie neuroprotekcyjne, zmniejszając stres oksydacyjny i wspierając regenerację po urazach neurologicznych.
R e k l a m a
Tryptofan
Tryptofan to aminokwas odgrywający kluczową rolę w syntezie serotoniny – neuroprzekaźnika regulującego nastrój, sen, apetyt oraz zdolność adaptacji do stresu. Dostępność tryptofanu w mózgu zależy od proporcji tryptofanu do innych dużych obojętnych aminokwasów (LNAA), które konkurują z nim o ten sam transporter przez barierę krew – mózg. Oznacza to, że jego wpływ na zachowanie może być zależny od składu całej diety.
Suplementacja tryptofanu może wspierać:
- redukcję niektórych form agresji,
- poprawę kontroli pobudzenia,
- stabilizację zachowania w umiarkowanie stresujących sytuacjach.
W przypadkach bardziej nasilonych problemów behawioralnych jego skuteczność może być ograniczona, dlatego najczęściej stosuje się go jako element terapii wspomagającej, a nie samodzielne rozwiązanie.
U kotów tryptofan może:
- obniżać napięcie emocjonalne,
- zwiększać zachowania eksploracyjne – szczególnie w środowiskach z ubogą stymulacją lub podczas zmian otoczenia.
W wielu badaniach tryptofan był stosowany w połączeniu z α-casozepiną, dlatego część efektów może wynikać ze współdziałania obu substancji.
Tryptofan znajduje również zastosowanie jako element wsparcia serotoninergicznego u zwierząt z lękiem separacyjnym, nadmierną wokalizacją, nadpobudliwością lub skłonnością do zachowań kompulsyjnych.
Witaminy z grupy B
Witaminy z grupy B odgrywają natomiast fundamentalną rolę w utrzymaniu zdrowia układu nerwowego:
- tiamina (B1) odpowiada za metabolizm glukozy oraz prawidłowe przewodnictwo nerwowe,
- pirydoksyna (B6) uczestniczy w syntezie serotoniny, dopaminy i GABA,
- kobalamina (B12) wspiera proces mielinizacji włókien nerwowych oraz stabilność przewodnictwa.
Niedobory witamin B mogą prowadzić do zaburzeń neurologicznych, takich jak neuropatie, drgawki, po-
gorszenie nastroju czy obniżona odporność na stres. Suplementacja znajduje zastosowanie zarówno w profilaktyce, jak i w leczeniu zwierząt z chorobami neurologicznymi oraz seniorów wykazujących pierwsze oznaki zaburzeń poznawczych.
Olejek CBD jako uzupełnienia wsparcia neurologicznego
Olejki CBD są coraz częściej stosowane m.in. jako element wspierający równowagę emocjonalną oraz komfort neurologiczny psów i kotów, choć zalet i wskazań do stosowania CBD jest dużo więcej. Jego działanie opiera się na modulacji układu endokannabinoidowego, który wpływa na reakcje stresowe, regulację emocji, łagodzenie bólu neuropatycznego oraz stabilizację funkcji metabolicznych mózgu.
Warto podkreślić, że CBD nie jest źródłem DHA ani EPA. Jeśli preparat zawiera nienasycone kwasy tłuszczowe, pochodzą one wyłącznie z oleju nośnikowego. Warto mieć na uwadze fakt, że bezpieczeństwo i skuteczność olejków CBD zależą od stosowania produktów o potwierdzonej czystości, stabilnym profilu kannabinoidów oraz konsekwentnej podaży.
Połączenie omega-3, tryptofanu, witamin z grupy B oraz olejku CBD oferuje szerokie wsparcie dla układu nerwowego, ponieważ składniki te działają na różne, uzupełniające się mechanizmy. Zintegrowane podejście może sprzyjać pracy układu nerwowego, a także poprawie równowagi emocjonalnej, funkcji poznawczych oraz ogólnego dobrostanu zwierzęcia. Dobór suplementów powinien jednak być indywidualny – z uwzględnieniem gatunku, wieku, stylu życia, stanu zdrowia, celów terapii i potrzeb zwierzęcia, prowadzony pod nadzorem specjalisty.
Podsumowując, kwasy omega-3, tryptofan oraz witaminy z grupy B stanowią wartościowe uzupełnienie współczesnych metod wspierania zdrowia neurologicznego i emocjonalnego psów oraz kotów. Poprzez odmienne, ale komplementarne mechanizmy działania wpływają zarówno na strukturę komórek nerwowych, jak i na ich funkcje metaboliczne i neurochemiczne. Odpowiednio dobrane i stosowane pod kontrolą specjalistów mogą znacząco wspierać procesy terapeutyczne oraz poprawiać jakość życia zwierząt towarzyszących.
