Dołącz do czytelników
Brak wyników

Moim zdaniem

24 marca 2022

NR 28 (Marzec 2022)

Fenomen ptasich przylotów

0 214

Przyloty ptaków na wiosnę, zwłaszcza niektórych gatunków, wciąż budzą fascynację, podsycaną nawet przez mass media. Cieszymy nimi wzrok i słuch, podziwiamy ich śpiewy i tańce. Nie zmarnujmy ani chwili, bo wędrowne ptaki są szalenie zagrożone w swej egzystencji.

Gdy za oknem jeszcze śnieg, mróz lub plucha, ale przygrzewa już wiosenne słoneczko, wypatrujemy sygnałów wiosny. Chcielibyśmy pozbyć się zimy, niczym tradycyjnie topionej Marzanny. Choć zima już nie tak sroga jak przed laty, to mam wrażenie, że współczesne pragnienie wiosny jest chyba jeszcze większe. Obserwuję ludzi siedzących na ławkach w parku. I zauważam wręcz masowe wystawianie twarzy w kierunku promieni słońca – po to, by złapać nieco, tak potrzebnego, światła i ciepła. Te właśnie czynniki – światło i temperatura – wpływają także na ptaki. W zależności od gatunku, czy to z zachodniej Europy, czy z basenu Morza Śródziemnego, czy nawet z najdalszych zakątków Afryki, ruszają po to, by szybko osiągnąć miejsca lęgowe, także te położone u nas, w Polsce. Święta Agnieszka wypuszcza skowronka z mieszka, a na świętego Józefa przylecą bociany. Niegdyś w rytm starych praw przyrody, opisanej choćby przytoczonymi przysłowiami, toczyło się wiejskie życie. Jego jakość wprost zależała od sił natury – od tego, kiedy stopnieje śnieg, z której strony świata powieje wiatr, czy długo będą ciągnęły się mroźne noce. Bez numerycznych map pogody, bez pani pogodynki na ekranie telewizora podpowiedzią były obserwacje kwitnących roślin, bzyczenia pszczół czy nade wszystko przyloty ptaków. Dzisiaj takie naukowe podejście do czasowości i cykliczności przyrody nazywamy fenologią.
 

POLECAMY


Bocian biały – oznaka wiosny

Współcześnie, gdy nasz kontakt z naturą jest mniej zobowiązujący, przyloty ptaków, zwłaszcza niektórych gatunków, nadal budzą fascynację, podsycaną nawet przez massmedia. Mało jest wszak tematów, które w latach olbrzymich podziałów tak łączą ludzi, niezależnie od przekonań politycznych, religijnych i społecznych, jak ptaki. Niezależnie od czasu, kiedy zdawaliśmy maturę wiosną, przypominamy sobie słowa naszego wieszcza, Adama Mickiewicza: Bo już bocian przyleciał do rodzinnej sosny: I rozpiął skrzydła białe, wczesny sztandar wiosny. Właśnie bocian biały to jeden z największych bohaterów i oznak postępującej wiosny. Znany i lubiany. Wykorzystując bociani przykład, można opowiedzieć o przyrodzie, o jej zmianach, o pewnej sezonowej regularności. Oczekiwania na bociany bywają tak wielkie, że media prześcigają się w relacjach pierwszeństwa przylotu. Czasami zaliczają do wiosennych przybyszów te boćki, które musiały przezimować w stodołach czy ptasich azylach, korzystając z pomocy człowieka. Z takimi wczesnomarcowymi newsami radzimy szczególnie uważać. Oczywiście, nasze ptaki nieco zmieniły zachowania wędrowne. Całą zimę pozostaje z nami sporo kaczek, gęsi, a nawet żurawi, gołębi grzywaczy i siniaków. Ptaków, które kiedyś zwyczajnie odlatywały na zimę. Ale po cóż by miały to robić także dziś? Śniegu niewiele, zbiorniki wodne nie zamarzają, a pola kukurydzy oferują sporo jedzenia. Zabrakło czynników, które wyganiają je znad Wisły i Odry w cieplejsze i obfitujące w pokarm krainy. Wszystko to dokonało się w ciągu zaledwie trzech ostatnich dekad. Dotyczy to jednak tak zwanych migrantów średniodystansowych. 
 

Czy wiesz, że...

Możemy wydawać miliardy dolarów, euro czy złotych na programy ochrony ptaków w krajach Europy, ale bez zabezpieczenia zimowisk i tras przelotu będą to pieniądze wyrzucone w błoto. Musimy zrozumieć, że ochrona ptaków wędrownych wymaga szerokiej, międzynarodowej współpracy.


Migranty długodystansowe

Prawdziwym wyzwaniem, takim wymagającym przelotu kilku tysięcy kilometrów, jest jednak podróż w strefę tropikalną, jak to czynią migranty długodystansowe: wspomniany bocian biały, gąsiorek, kraska, żołna, jaskółki i jerzyk. Celowo wymieniam gatunki, które kojarzą się już z ciepłem późniejszej wiosny. Ptasie przyloty są rozciągnięt...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Animal Expert"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych numerów czasopisma w wersji elektronicznej
  • Zniżki na konferencje i szkolenia
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy