Świadomość społeczna na temat podstawowych potrzeb zwierząt domowych – wraz z dużym naciskiem na doskonałą opiekę, dostęp do pomocy lekarsko-weterynaryjnej oraz troskę o jak najlepsze żywienie – jest coraz większa. Mamy czas zwierząt domowych, nareszcie zostały zauważone i docenione, tak aby godnie towarzyszyć człowiekowi jako przyjaciele rodziny. Jest to także czas prężnie rozwijającej się medycyny weterynaryjnej, dzięki czemu weterynaria dorównuje medycynie człowieka.
R e k l a m a
Gatunek jeden, ale…
Rozpatrując prawidłową opiekę nad psami, należy brać pod uwagę wszystko – począwszy od potrzeb gatunkowych, poprzez potrzeby etologiczne, a skończywszy na potrzebach fizjologicznych i żywieniowych. Choć wszystkie rasy i mieszańce ras należą do jednego gatunku i w większości łączą je podstawowe potrzeby, o tyle wiele z nich będą cechowały różnice w niektórych aspektach opieki. Dobrym przykładem takich różnic i źródłem kontrowersji jest temat skóry, sierści, włosów i podszerstka – tutaj, w zależności od wielkości psa, jakości okrywy włosowej oraz stylu życia i ogólnego stanu zdrowia, będą występowały osobnicze różnice. I choć wciąż chihuahua, lwi piesek, dog niemiecki, alaskan malamute i puli to przedstawiciele gatunku „pies”, to w istocie potrzeby pielęgnacyjne mają skrajnie różne. Analizując tematy dermatologii oraz pielęgnacji w odniesieniu do różnych ras, należy pamiętać o tym, jak bardzo psy te różnią się od siebie.
Czy wiesz, że...
W trosce o zdrowie skóry i okrywy włosowej warto zadbać o odpowiednią ilość kwasów omega-3 w diecie – EPA i DHA, korzystny wpływ będą miały także aminokwasy siarkowe, algi morskie i spirulina.
Lista schorzeń dermatologicznych
Na ogólny stan skóry oraz okrywy włosowej ma wpływ wiele czynników, takich jak w pierwszej kolejności stan zdrowia oraz żywienie, później rozpatrujemy profilaktykę przeciwpasożytniczą oraz pielęgnację. W zasadzie na większość elementów ma wpływ opiekun i to w jego gestii jest utrzymanie skóry oraz futra psa w dobrej kondycji. Niestety, w niektórych sytuacjach – mimo zaangażowania oraz spełnienia wszystkich podstawowych potrzeb – dochodzi do zaburzeń dermatologicznych, które wymagają opieki lekarsko-weterynaryjnej. Lista schorzeń dermatologicznych lub internistycznych odbijających się na skórze jest bardzo długa i nie sposób jej tutaj przytoczyć. Jednakże ogólnie rzecz ujmując, trzeba pamiętać o tym, że w wyglądzie zewnętrznym będą widoczne każde niedomaganie, osłabienie związane z trwającą chorobą, spadek odporności, spadek kondycji, nieodpowiednie żywienie i nieprawidłowa pielęgnacja lub jej brak. W zakładach leczniczych najczęściej spotykanymi pacjentami, zgłaszanymi z powodów zaburzeń dermatologicznych, są pacjenci cierpiący z powodu różnych nietolerancji, alergii pokarmowych, z atopowym zapaleniem skóry oraz zakażeniami bakteryjnymi i grzybiczymi. Natomiast zdecydowanie rzadziej widuje się zakażenia pasożytnicze. Wydaje się, że spory wpływ na taki stan rzeczy może mieć temat dotyczący kleszczy i strach przed wywoływanymi przez nie chorobami. Wielu opiekunów kładzie nacisk na bardzo regularne stosowanie środków zapobiegających inwazji kleszczy, które najczęściej dodatkowo działają przeciwko inwazji pozostałych ektopasożytów – w konsekwencji pacjenci z pchłami, świerzbowcem lub nużeńcem należą już dziś do rzadkości. Zupełnie inaczej wygląda sytuacja w kwestii alergii. Alergie i nietolerancje to dziś choroba cywilizacyjna, która równie mocno dotyka zwierząt i ludzi.
Niepokojące objawy
Zdrowa skóra i okrywa włosowa nie powinny mieć żadnych cech niepokojących. Skóra powinna być jasna, blada, włos świecący, przylegający do ciała, łatwy w czyszczeniu, bez wydzielin, bez nieprzyjemnego zapachu, pazury powinny być równe i twarde, a uszy jasne, suche, bez wydzielin i nieprzyjemnego zapachu. Idealna sytuacja. Jednak w praktyce często spotykamy się z wieloma zaburzeniami od strony dermatologicznej – zdecydowanie opiekuna powinny zaniepokoić takie objawy, jak: matowa lub wypadająca sierść, plączące się włosy, rozdwajające się, łamliwe pazury, zaczerwienienia na skórze, obrzęki, plamy, rany sączące, krosty, wydzielina w uszach, nieprzyjemny zapach ze skóry bądź uszu, łupież, tłusty nalot na skórze, drapanie się uogólnione lub skierowane na konkretną część ciała, wylizywanie części ciała, trzepanie uszami, ocieranie się czy wygryzanie części ciała. Jakakolwiek konfiguracja wspomnianych objawów powinna wiązać się z niezwłocznym kontaktem z lekarzem weterynarii. Schorzenia dermatologiczne niestety leczą się długo i powoli, a dla psów z nietolerancją lub alergią każdy błąd żywieniowy będzie sprawiał, że objawy będą wyraźnie widoczne, a skóra będzie potrzebowała czasu, żeby wrócić do równowagi.
Lepiej zapobiegać niż leczyć
Zawsze, jeżeli jest tylko taka możliwość, powinniśmy stawiać na profilaktykę. W przypadku tematów dotyczących skóry będzie to na przykład odpowiednie żywienie - dobrej jakości składniki, bogate w mięso i niezbędne egzogenne aminokwasy z warzywami, ziołami i dodatkami superfood. Dobra dieta dla zdrowego pacjenta to dieta różnorodna i możliwie najmniej przetworzona. Niestety, alergie i nietolerancje pokarmowe dominują w weterynarii, spora część zwierząt zostaje skierowana na żywienie typu hypoallergenic, oparte na hydrolizowanych białkach lub bardzo okrojonych dietach typu mono. Szczegóły żywienia zawsze należy omawiać z lekarzem weterynarii oraz dietetykiem weterynaryjnym. W trosce o zdrowie skóry i okrywy włosowej warto zadbać o odpowiednią ilość kwasów omega-3 w diecie – EPA i DHA, korzystny wpływ będą miały także aminokwasy siarkowe, algi morskie i spirulina, która będzie szczególnie istotna dla pacjentów z nietolerancją i nadwrażliwością. Produkty superfood bogate w przeciwutleniacze będą działały korzystnie dla regeneracji chorej skóry.
Pamiętajmy o pielęgnacji
W temacie profilaktyki musimy pamiętać także o regularnym stosowaniu środków przeciw pasożytom zewnętrznym – takim jak kleszcze, pchły, nużeńce, świerzbowce. Ponadto zapobieganie wiąże się z utrzymaniem higieny oraz pielęgnacji. Wracamy do tego, iż każda rasa, każdy typ okrywy włosowej wymaga nieco innego podejścia. Z pewnością psy obdarzone długim, gęstym włosem wymagają zupełnie innego podejścia pielęgnacyjnego niż psy z sierścią i podszerstkiem. W tym przypadku szczególną uwagę należy zwrócić na regularne rozczesywanie sierści oraz troskę o unikanie kołtunów. Sierść nierozczesana, z kołtunami lub dredami, zwiększa ryzyko infekcji bakteryjnych i grzybiczych, powstawania ran i ewentualnego namnożenia w nich pasożytów. Narażone są na nie zwłaszcza miejsca, które mogą być wilgotne, np. pysk, łapy, przestrzenie między palcami, uszy czy okolica sromu.
Długi włos, oprócz rozczesywania, może wymagać regularnych kąpieli i oczyszczania włosa specjalnymi produktami, dostosowanymi do konkretnego rodzaju włosa. Ponadto u zwierząt, wrażliwych ze skłonnościami do podrażnień, stosujemy kosmetyki łagodzące, odkażające, niekiedy przeciwgrzybicze. Spora część psów miewa tendencję do zmian o charakterze grzybiczym w okolicy przestrzeni międzypalcowej, fafli i uszu. Zwłaszcza w dni wilgotne, po spacerach w mokrych, błotnistych miejscach może być potrzebne zastosowanie szamponu odkażającego i później dokładnego osuszenie miejsc skłonnych do nadwrażliwości.
W wypadku psów o gęstej sierści i podszerstku kładziemy nacisk na regularne usuwanie podszerstka, a kąpiele dostosowujemy do wyraźnej potrzeby.
Czy wiesz, że...
W wyglądzie zewnętrznym psa będą widoczne każde niedomaganie, osłabienie związane z trwającą chorobą, spadek odporności, spadek kondycji, nieodpowiednie żywienie i nieprawidłowa pielęgnacja lub jej brak.
Uszy i pazury
U wielu psów słabym punktem są uszy – zdrowe ucho powinno być jasne, suche, czyste, bez wydzieliny. Jednakże coraz częściej spotykamy się z sytuacjami, kiedy uszy chorują – zalegająca, ciemna wydzielina, zaczerwienienia, przykry zapach, świąd ucha. Zdrowe ucho nie wymaga mycia i dogłębnego czyszczenia. Jeżeli zaczyna się zbierać wydzielina i po kilku dniach od oczyszczenia ucha problem się powtarza, to znak, że w uchu toczy się jakiś proces patologiczny, wymagający konsultacji z lekarzem weterynarii.
W pielęgnacji nie wolno pominąć tematu prawidłowego skracania pazurów. Przerośnięte pazury są źródłem bólu i dyskomfortu i mogą być podatne na urazy, takie jak złamania czy wyrwania macierzy pazura.
W pielęgnacji zwierząt stosujemy produkty dostosowane do potrzeb danego gatunku oraz stanu zdrowia. Zdecydowanie nie wolno używać produktów przeznaczonych dla ludzi – mydła, szampony czy odżywki dedykowane człowiekowi nie będą dobrym wyborem dla psa.
Znaczenie homeostazy
Ostatecznie należy pamiętać także, że na jakość okrywy włosowej i stan skóry ma wpływ praca całego organizmu, w tym układu hormonalnego, który jest podstawowym elementem w utrzymaniu równowagi. Zaburzenia hormonalne – m.in. niedoczynność tarczycy, nadczynność kory nadnerczy, zaburzenia hormonów płciowych – mają ogromny wpływ na stan okrywy włosowej. W związku z tym zawsze, kiedy pojawiają się nagle zmiany w wyglądzie okrywy włosowej i skóry, przebarwienia, utrata włosa, łupież itp., należy skontrolować ogólny stan zdrowia pacjenta. Lekarz weterynarii ustali celowany tryb diagnostyki.
Pamiętajmy, że organizm to całość i wszelkie niedomagania należy oceniać w kontekście całości, bowiem taka analiza zawsze przynosi lepsze skutki. Sama pielęgnacja i wysokiej klasy kosmetyki nie uchronią psa przed schorzeniami, jeżeli bazą nie będzie dobrej jakości dieta.
